طرح تشكيل گروه داوطلبان واكنش اضطراري محله دستغيب در منطقه 9 با هدف تمركز زدايي در ارائه خدمات در زمان بروز بحران‌هاي ناشي از حوادث طبيعي و توانمند‌سازي شهروندان در مقابله با سوانح و بحران‌هاي احتمالي با برپائي نمايشگاه فراخوان و ثبت‌نام از علاقمندان عضويت در اين طرح برگزار شد.

به گزارش روابط عمومي سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران به نقل از ستاد مديريت بحران منطقه 9 در اين نمايشگاه كه با همكاري اعضاي گروه دوام محله فتح ، ايستگاه 33 سازمان آتش‌نشاني، منطقه 5 آب و فاضلاب، جمعيت هلال شهر تهران، مركز بهداشت غرب تهران، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و منطقه 3 گاز‌رساني شهر تهران برگزار شد، شهروندان  با سازمان‌هاي مسئول امدادرساني و خدمات آنها در زمان بروز بحران آشنا شدند.

اين نمايشگاه با هدف اطلاع رساني و جلب مشاركت شهروندان براي فراگيري  آموزش‌هاي لازم و عضويت در گرو‌ه‌هاي داوطلب واكنش اضطراري محله برگزار شد.

سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهرتهران

پايگاه ملي داده هاي علوم زمين كشور

به گزارش روز سه شنبه خبرگزاری اقتصادی ایران(econews.ir)،"دکتر محمود فاطمی"در گفتگوی اختصاصی با اکونیوز"افزود:هدف از برگزاری همایش استاندارد

2800 ،تبادل نظر در ارتباط با مسائل مختلف مقاوم سازی و استفاده از تجارب دیگران می باشد.
وی اظهارداشت: این همایش هر 5 سال یکبار با بازنگری و اصلاح قوانین موجود برگزار می شود تا با تغییراتی که در این زمینه حاصل می شودبتواند در بهبود مقاوم سازی کمک کند.
رئیس مرکز ساختمان و مسکن تصریح کرد:ساختمان هایی که بعد از استاندارد 2800 ساخته می شوند مقاومت خوبی در مقابل زلزله خواهند داشت و درصد آسیب دیدگی این نوع ساختمان ها هم کم می باشد.
فاطمی در مورد مشکلات این استاندارد گفت:در راستای علمی و پژوهشی مشکلی نخواهیم داشت و تنها مشکلی که وجود دارد اجرای این استاندارد می باشد.
وی خاطر نشان کرد::مهندسان ناظر با بکارگیری نیروی انسانی ناکارآمدو غیر ماهر در احداث ساختمان ها باعث بروز مشکلاتی برای این طرح می شوند.

رئیس مرکز ساختمان و مسکن در مورد آسیب پذیری بافت های فرسوده نیز گفت:ساختمان های قدیمی و بافت های فرسوده که قبل از استاندارد 2800 احداث شده اند درصد آسیب پذیری آنها بیشتر خواهد بود ولی در مجموع اگر بخواهیم حساب کنیم تهران نقطه ای آسیبه شمار می رود.

چهارمین همایش نگرشی بر آئین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله (استاندارد2800)از امروز در وزارت مسکن آغاز شده و تا فردا ادامه دارد.
رییس مرکز ساختمان و مسکن در حالی ابن مطالب را عنوان کرد که بعد از ظهر امروز زمین لرزه ای شهر بندر عباس مرکز استان هرمزگان را لرزاند. هنوز از خسارات احتمالی این زلزله اطلاع دریافت نشده است.

اشاره:
در شرایط متعادل، توازن بین نیازهای جامعه و منابع موجود به برقراری امنیت منجر می شود اما بروز شرایط بحرانی که می تواند سرانجام هر اتفاق غیر عادی و پیش بینی نشده طبیعی و غیر طبیعی چون زلزله، سیل و.... باشد، بدلیل تحمیل شرایط خاص و غیر قابل باور بر جامعه دیگر نمی توان انتظار توازن بین نیازها و منابع را داشت.
طبق ماده 1قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور این تعاریف از بحران و مدیریت بحران ارائه می شود.

شرایطی است که در اثر حوادث، رخدادها، و عملکردهای طبیعی و انسانی (به جزء موارد موضوعه در حوزه‌های امنیتی و اجتماعی) به طور ناگهانی یا غیر قابل کنترل به وجود می آید و موجب ایجاد مشقت و سختی به یک مجموعه یا جامعه انسانی می گردد و بر طرف کردن آن نیاز به اقدامات اضطراری، فوری و فوق العاده است.
مدیریت جامع بحران: فرآیند برنامه‌ریزی، عملکرد و اقدامات اجرایی است که توسط دستگاه‌های دولتی، غیردولتی و عمومی پیرامون شناخت و کاهش سطح مخاطرات (مدبریت خطر پذیری) و مدیریت عملیات مقابله و بازسازی و بازتوانی منطقه آسیب دیده (مدیریت بحران) صورت می پذیرد. در این فرایند مشاهده پیش نشانگرها و تجزیه و تحلیل آنها و منابع اطلاعاتی در دسترس تلاش می شود به صورت یکپارچه، جامع و هماهنگ با استفاده از ابزارهای موجود از بحرانها پیشگیری نموده یا در صورت بروز آنها با آمادگی لازم در جهت کاهش خسارات جانی و مالی به مقابله سریع پرداخته تا شرایط به وضع عادی بازگردد.
زمانی که بحران رخ میدهد کار زیادی جز هدایت و کنترل نمی توان انجام داد و مهمترین اقدامات در این زمان اتخاذ تصمیمهای صحیح است. از دیدگاه مدیریت، برای اتخاذ تصمیم صحیح، به دادها، اطلاعات، امکان پردازش و تحلیل نیاز است اما متاسفانه منابع اصلی همه این موارد تنها قبل از وقوع بحران در اختیار است و اگر دو مرحله قبلی یعنی پیش بینی و پیشگیری، برنامه ریزی و آموزش را انجام نداده باشیم، شاهد بروز بحران جدیدی در در دل بحران رخ دادهة خواهیم بود که مرتباً با تصمیم های عجولانه و نسنجیده نه تنها بر وخامت اوضاع می افزاید بلکه بحرانهای جدیدی می آفریند که حتی قابل شناسایی نیستند و فقط عوارض ناشی از آنها مرتباً در کنترل بحران اصلی خلل ایجاد می کند.
زلزله و مدیریت بحران
برخورد با حوادثی چون زلزله را می توان به سه بخش تقسیم کرد: پیشگیری از خسارات امداد و نجات جبران خسارت است که پس از آن دو بخش شروع شده و شامل برآورد خسارت و جبران واقعی آنها می شود. که در زلزله های بزرگ برای جبران خسارات از دولت کار زیادی ساخته نیست و اما بیمه به عنوان یک راهکار بسیار مناسب برای جبران خسارتهای مالی مصیبت دیدگان حادثه می تواند مطرح شود. هر بار پس از وقوع زلزلههای شدید در کشور مانند آنچه در شهرهای رودبار، زنجان، قزوین و بم اتفاق افتاد و انعکاس خسارت و تلفات ناشی از آنها، بحث مدیریت بحران رونق پیدا میکند. انواع ستادها، سمینارها، گردهمایی ها و میزگردها تشکیل می شود، صفحات نشریان و روزنامه ها مملو از مقالات و نقدهای مربوط به زلزله و مدیریت بحران می شود. =، مسئولان اجرایی نیز اقدامات شتابزده را شروع کرده و عده ای نیز فرصت را مغتنم شمرده و به اظهار نظر علیه یا له دستگاههای مختلف می پردازند و همه اینها پس از چند ماه فروکش کرده و قائله ختم می شود تا بحران بعدی آنجه که مهم است این است که هر زلزله بزرگ در کشور، مارا یاد فاجعه تمام عیاری که در انتظار پایتخت است می اندازد و تقریباً هیچ کارشناسی نیت که وقوع زلزله در تهران را رد کند. مسئله مهم این است که گسلهای که تهران را محاصره کرده است گسلهای فعالی هستند که با توجه به ساخت و سازهای بی رویه، نامناسب و نا مطمئن تهران یک زلزله 7 ریشتری، این شهر را نه تنها با یک فاجعه تمام عیار انسانی بلکه کشور را با فجایع اقتصادی و سیاسی روبرو خواهد کرد.
آنها که در اقدامات پیشگیرانه موفق تر بودند شانس موفقیت مدیریت بحران  بیشتر، هزینه های آن آسانتر خواهد بود. در هنگام وقوع بحرانی مانند زلزله به منظور جلوگیری از پراکنده کاری یا هرز رفتن نیروها و زمان و ایجاد انسجام، یکپارچگی و هماهنگی بین نیروهای امدادی، مدیریت بحران لازم است که معمولاً اقدامات اساسی را در دستور کار خود دارد.
مهندس باقری با اشاره به خسارات عظیم جانی ومالی حوادث طبیعی در کشور به خصوص دو زلزله رودبار و بم، جزئیات طرح تشکیل سازمان متبوعش و تاثیر این موضوع بر روند کیفی بحث مدیریت بحران در کشور به خبر نگار ماهنامه ایمن راهبرد می گوید: پس از تاکیدات مقام معظم رهبری بر ایجاد سازوکارهای مناسب در جهت مدیریت جامع بحران در زمان وقوع بلایای طبیعی، و انجام حدود 3000 نفر ساعت کار کارشناسی در سطح ستاد حوادث کشور، مرکز پژوهش‌ها و کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی و مطالعه ساختار 39 کشور در این زمینه، این قانون در مجلس هفتم به تصویب رسید و پس از تصویب شورای نگهبان، در تاریخ 5/4/87 توسط ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران به وزارت کشور ابلاغ گردید. پس از ابلاغ قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران به وزارت کشور مقرر شد شورایعالی مدیریت بحران کشور مقرر شد شورایعالی مدیریت بحران کشور به منظور هماهنگی فعالیتهای دستگاه‌ها و نهادهای وابسته به قوای سه گانه نیروهای مسلح و کلیه نهادها و دستگاه‌های تحت نظر مقام معظم رهبری (با عنایت به تفویض اختیار معظم له) و تصویب مقررات ضوابط حاکم بر مدیریت بحران در مراحل 4 گانه آن، تشکیل گردد، که با توجه به فرصت 3 ماهه مجلس، آیین نامه اجرایی این قانون 45 روز پس از ابلاغ آن، توسط سازمان مدیریت بحران جهت تصویب به هیئت دولت ارائه گردیده است.
وی افزود: سازمان مدیریت بحران وزرارت کشور پس از تاسیس گام در سمت وسوی و تخصصی نمودن مباحث کنترل فرایندهای بحران ساز در کشور می گذارد و روند کنترل و نظارت مدیریت بحران را با کمک با مشورت تیمهای دانشگاهی و جامعه متخصصین از منظر اصولی پیش خواهد برد.
مهندس باقری با اشاره به ابعاد این قانون و وجوه تمایز این قانون نیبت به قوانین گذشته خاطر نشان شد: این قانون از شرایط و مشخصات بارزتری نسبت به قوانین گذشته برخوردار است و میتوان گفت که نواقص و ضعف های قوانین قبلی حاکم بر روند مدیریت بحران در کشور، تا حدود بسیار زیادی مرتفع شده است به طوری که بخش های مختلفی که با فرایند مدیریت بحران در ارتباط هستند، در قانون حاضر لحاظ شده است. همچنین نسبت به تشکیل شورای عالی مدیریت بحران به ریاست جمهور و نیابت وزیر کشور مبادرت خواهد ورزید.
ریاست سازمان مدیریت مدیریت بحران کشور در خصوص شرح وظایف شوای عالی مدیریت بحران کشور خاطر نشان ساخت: توسعه امور از منظر ساستگذاریهای کلان در بخش مدیریت بحران کشور از وظایف ذاتی این شور است و تدوین برنامههای ملی مرتبط با مدیریت جامع بحران در کشور تنظیم بودجه سالانه، تدوین وظایف دقیق و نقش وزارتخانه ها و کلیه نهادها، تدابیر راهبردی در جهت حمایت از فعالیتهای پژوهشی واجرایی، تصویب سامانه مدیریت بحران کشور و سایر برنامه ریزیهای سخت افزاری از اهم وظایف این شورا است. در واقع شورای علی مدیریت بحران به مقوله تشکیل شوراهای هماهنگی پیرامون دستگاه های مرتبط به بحث مدریت بحران در کشور و همچنین تشکیل کار گروه های لازم خواهد پرداخت.
مهندس باقری افزود: در قانون فوق، وظایف کلیه دستگاه‌ها تدوین شده و همچنین ساز و کار بکارگیری نیروهای مسلح در پیشبرد اهداف مدیریت بحران کشور در نظر گرفته شده است.
مهندس باقری با اذعان بر فرا بخشی بودن سازمان مدیریت بحران کشور تصریح کرد: این سازمان در واقع پل ارتباطی دستگاههای کشور و به عنوان بازوی بینابین سازمانها و نهادهای وابسته، فارغ از وظایف اجرایی صرف، به فعالیت خواهد پرداخت و در این گامع ضرورت بسیج کشور با یک مدیریت واحد در مواقع بحرانی را تبیین می نماید.

برگرفته از: ماهنامه ایمن راهبرد-شماره اول-دی ماه 87- ص6.
 


 

کد; 2659
گروه: مصاحبه, حوادث طبیعی, مدیریت بحران

کد; 1811
گروه: زیرساخت, حوادث طبیعی

معاون فني معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايران گفت: در 95 سال گذشته از سال 1909 تا 2004 بلاياي طبيعي شامل سيل، زلزله وخشكسالي بيش از 24 ميليارد دلار خسارت به كشورمان وارد كرد.‌

به گزارش خبرنگار مهر در شهريار، نادر احمدي در مراسمي به مناسبت هفته سلامت در مركز تربيت معلم حكيم ابوالقاسم فردوسي شهرستان شهريار افزود: دراين سالها پديده‌هاي خشكسالي 9 ميليارد و 500 ميليون دلار، زمين‌لرزه 10 ميليارد و572 ميليون و 241 هزار دلار وسيل سه ميليارد و 727 ميليون و 220 هزار دلار به كشور خسارت وارد كردند.

وي افزود: دركشور بايد ستاد حوادث غيرمترقبه و بلاياي طبيعي فعاليت خود را افزايش دهند كه در اين راستا هم‌اكنون در وزارتخانه‌ها، دانشگاه‌ها و استانداري اين ستاد فعال شده است.

وي گفت: از سال 1909 تا 2002 در گلستان 380 مورد و در آذربايجان شرقي 294 مورد سيل رخ داده است.

وي افزود: همچنين در اين مدت 107 زمين‌لرزه در گيلان، 53 مورد در كرمان و 28 زلزله در آذربايجان شرقي رخ داد.

وي گفت: در مجموع 95 درصد از آمار كشته‌شدگان در بلايا و حوادث طبيعي مربوط به زلزله است و فقط پنج درصد از اين افراد در حوادثي مانند سيل كشته مي‌شوند.

احمدي با بيان اينكه به‌طور ميانگين از سال 1980 تا 2000 سالانه 43/1 زلزله در كشور ايران رخ داده، افزود: در مجموع در حوادث عمدي و غيرعمدي، سوختگي، نيش خزندگان، غرق و سوانح ترافيكي 639 هزار و 697 سال از عمر افراد در گروه سني صفر تا چهار سال كم شده است.

همچنين در اين مراسم مشاور رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران كشور گفت: وضع شهرستان شهريار در زمينه بهداشت بسيار بحراني است به نحوي كه در اين شهرستان به ازاي هر چهار هزار و 185 نفر يك تخت بيمارستاني وجود دارد.

محمدرضا گروسي افزود: اميد است با تلاش مسئولان شهرستان و استان تهران عمليات احداث بيمارستان 313 تختخوابي به پايان برسد.

برگرفته از روزنامه اطلاعات

کد; 1603
گروه: حوادث طبیعی

رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران گفت: بر اساس آمارهای جهانی، ایران جزو 10 کشور نخست حادثه خیز جهان از لحاظ کیفیت ، شدت و تنوع حوادث است.

به گزارش واحد مرکزی خبر:مسعود خاتمی در برنامه گفتگوی ویژه خبری شبکه دوم سیما افزود: بر اساس آمار بیش از 43 مورد از حوادث غیرمترقبه در جهان وجود دارد که شایع ترین آن زلزله است و تقریباً در 50 سال اخیر میانگین هر سه سال یکبار یک حادثه زلزله سنگین در کشور روی داده است.

رئیس جمعیت هلال احمر کشور، سیل را خسارت بارترین حادثه پس از زلزله دانست و گفت: پس از سیل نیز خشکسالی در مرتبه سوم قرار دارد.

وی با اشاره به اینکه در حوادث غیرمترقبه بسیاری از خسارات پنهان است و در امارها به ان اشاره نمی شود ‌افزود:‌ برخی از این عوارض و خسارات تا سالها روی خانواده ها از جنبه های عاطفی تأثیر منفی می گذارد.

رئیس جمعیت هلال احمر ایران،‌ خسارتهای برخی حوادث مانند سیل را قابل پیشگیری دانست و گفت: درباره دیگر حوادث نیز با برنامه های آموزشی می توان خسارات را تا حد امکان کاهش داد.

وی در خصوص شرح وظایف جمعیت هلال احمر در مواقع بحرانی افزود: سازمان امداد و نجات به عنوان زیر مجموعه جمعیت هلال احمر در زمینه های آموزش عمومی و تأمین اقلام امدادی به فعالیت می پردازد.

خاتمی گفت: رسیدگی در لحظات نخست حادثه ، ایجاد سرپناه موقت و جمع آوری کمک های مردمی نیز به عهده جمعیت هلال احمر است.

وی در پایان همکاری همه نهاد ها ، سازمانها و به ویژه رسانه ملی را در آموزش مباحث پیشگیرانه از بلایای طبیعی خواستار شد.

برگرفته از روزنامه جام جم

کد; 1502
گروه: حوادث طبیعی

فرم ثبت نام داوطلبان در پروژه دوام

پروژه تشكيل گروه هاي داوطلب واكنش اضطراري در محلات

راهنماي آمادگي در برابر زلزله

ايجاد و ارتقاء آمادگي در جامعه براي رويارويي با حوادث و سوانح باعث مي شود علاوه بر كاهش خسارات جاني و مالي در هنگام وقوع حادثه ، شرايط هرچه سريعتر به حالت عادي باز گردد. يكي از راههاي آمادگي در برابر حوادث، مجهز بودن شهروندان به اقلام مورد نياز ساعات اوليه پس از وقوع حادثه است. بر اساس شدت و وسعت حادثه، تا رسيدن نيروهاي امدادي مي­توان از اين تجهيزات براي حفظ حيات و سلامتي خود و خانواده خود استفاده نمود .تهيه كيف نجات از ضروريات آمادگي در برابر حوادث است.بايد به افراد آموزش داده شود تا چنين كيفي را تهيه نموده و در جاي امن و قابل دسترس نگهداري نمايند. 

معرفي محتواي داخل كيف
اين كيف حاوي وسایل ضروری،موردنیاز و قابل­حمل برای مواقع اضطراری است كه بايد نسبت به تعداد، سن و وضعيت سلامت افراد خانواده تهیه و نگهداری شوند.در صورت نياز مي­توان لوازم را در دو كيف جاسازي نمود تا به راحتي قابل حمل بوده و كليه لوازم در آن جا شود.

توجه : در صورت نياز مي­توانيد از اقلام ديگر مانند ژل­هاي ضد التهاب و ضد عفوني كنندها مانند بتادين ،ماسك پنبه­اي، لوله هوا­رسان، فشارسنج پزشكي،پماد تتراسايكلين،اسپری ساولن، آتل بلند انگشت و ساعد، ترمومتر دهانيو... نيزاستفاده نماييد.

توجه:در صورت نياز مي توانيد از كلاه ايمني، دستكش كار، آچار و انبردست و چادر ضد آب نيز استفاده نماييد.

         پتوي سفري سبك يا كيسه خواب و پلاستيك­هاي محكم به عنوان زير انداز

         لوازم بهداشتي مانند كاغذ دستمالي رولي، صابون مايع، شوينده مايع، لوازم بهداشتي بانوان، كيسه فريزر، كيسه زباله كلفت به عنوان سطل آشغال، قرص كلر و... 

        اسناد و مدارک مهم:

         كپي از اسناد مهم مانند گذرنامه، شناسنامه، كارت ملي و اسناد و اوراق بهادار، كمي پول نقد.

         داروهاي ضروری بیماران قلبی، دیابتی و یا بیماری­های خاص ( مانند آسم )

         کارت­های مخصوص مانند نمونه زیر برای تمام افراد خانواده تهیه كرده و همیشه آنرا در كيف نجات داشته باشید

     تهيه ملزومات مورد نياز برای افراد خاص( نوزادان، بيماران، سالمندان و افراد معلول) :

اخبار زلزله

جستجو در تازه های نشر

رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران توجه به مديريت خطر‌پذيري(ريسك) را كه شامل دو بخش پيشگيري و آمادگي مي‌شود ضروري و از اولويت‌هاي برنامه‌هاي كاهش سوانح طبيعي خواند و تاكيد كرد كه در الگو‌هاي موفق جهاني نيز با اجراي برنامه‌هاي پيشگيري و آمادگي از تلفات و خسارات مرحله مقابله كاسته‌اند.

 به گزارش روابط عمومي سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران دكتر مازيار حسيني در هفته ملي كاهش اثرات حوادث طبيعي و در نشست آموزشي مديريت سيلاب افزود: شيوه تمركز بر مديريت حادثه ، به اين معني كه وقتي يك حادثه رخ مي‌دهد  به فكر رفع  آن باشيم صحيح نيست و بايد توان امروز خود را صرف راههاي پيشگيري و بهبود آمادگي در حوزه كاهش اثرات سوانح طبيعي نماييم .

وي با اشاره به اين كه اگر سيستمي براي فعاليت در  شرايط بحراني تنظيم شود ، اين سيستم بايد بتواند در شرايط عادي هم فعاليت خود را انجام دهد، گفت: مديريت بحران اثرات آني هم دارد و تنها متعلق به  فردا  و روز حادثه نيست، به عبارت ديگر اين نوع فعاليت‌ها نوعي سرمايه در گردش است كه هميشه اصل سرمايه را حفظ مي‌كند، اما در مديريت حادثه اصل سرمايه از بين مي‌رود.

دكتر حسيني با  بيان اين نكته كه در بحث مديريت بحران،قوانين موجود كاستي چنداني ندارند ، افزود: بايد به موضوعاتي چون: چه كسي مسئوليت  پيش‌آگاهي را بر عهده دارد و با چه شكل و شيوه‌اي بايد اطلاع‌رساني انجام شود  و چه سازمان‌هايي مسئوليت حضور در صحنه را دارند و چگونه  بايد كار خود را انجام دهند، پاسخ داد.

وي با طرح پرسش‌هايي توجه به اين سوال‌ها را در مديريت بحران واجد اهميت دانست و با اشاره به اين كه اين پرسش‌ها ، پرسش‌هاي ساده‌اي است  كه اگر از قبل تنظيم نشده باشند ممكن است مخاطب خود را از دست بدهيم گفت: تعيين سازمان‌هاي پشتيبان، مشخص ساختن ابزار و امكانات مورد نياز و در دسترس بودن اين ابزار و امكانات و اينكه چه نيرو‌هايي آمادگي استفاده از اين ابزار و ادوات  را دارند يا چندبار سناريو‌هاي محتمل تمرين  و نقاط ضعف و قوت آن مشخص شده از اهميت بسياري برخوردار است.

وي با اشاره به تلاش‌هاي انجام گرفته و بيان اين نكته  كه برنامه‌اي 12 ساله براي تهران پيش روست گفت:وقت ما محدود و زمان ارزشمند است و بايد در نوع رفتارمان تغييراتي ايجاد كنيم تا حوادث طبيعي نتوانند ما را غافگير و به تغيير ناچار سازد.

در اين نشست همچنين مهندس« منصور نويريان» معاون پيشگيري و كاهش خطر‌پذيري سازمان به تشريح اقدامات كارگروه تخصصي هشدار و مديريت سيل پرداخت و با ارائه توضيحاتي درباره توافق‌نامه همكاري بين شوراي اسلامي شهر تهران، شهرداري و وزارت نيرو، فعاليت‌هاي انجام گرفته را مورد اشاره قرار داد و گفت: تدقيق در برنامه زمان‌بندي كارگروه، بحث و بررسي سيستم تله‌متري هشدار سيل، پيش‌بيني سامانه فرماندهي حادثه و ميز هشدار سيل، ارائه مدل هشدار سيل رودخانه كارون، پروژه مديريت يكپارچه سيلاب  در حوزه كن و تعيين محدوده دقيق مطالعات و بررسي سامانه هشدار سيل حوزه گلابدره  و كن ، بررسي شرح خدمات پروژه «مطالعه، طراحي و اجراي سامانه پيش‌بيني هواشناسي شهر» از برنامه‌هاي اين حوزه است.

در اين نشست مهندس محمد رضا عطارزاده معاون امور آب و آبفاي وزارت نيرو نيز در سخناني با موضوع « ضرروت بازنگري در مديريت  سيل در كشور» از آغاز پروژه مديريت سيلاب براي نخستين بار در كشور خبر داد و گفت: وظيفه ما در وزارت نيرو و كارگروه تخصصي سيل همين است كه بلاياي طبيعي را براي مردم به نعمت تبديل كنيم.

وي اظهار  داشت: مخرب‌ترين سيل قدرتمند‌ترين سيل نيست بلكه غافلگيري انسان ميزان شدت و ضعف سيلاب‌ها را تعيين مي‌كند.

 رئيس كارگروه تخصصي سيل و طغيان رودخانه‌ها گفت: بايد با واگذاري اطلاعات مناسب در اختيار محققان و پژوهشگران از توانمندي آنها براي بالا‌بردن ميزان بهره‌وري و پايين آوردن خطر‌پذيري طرح‌هاي مقابله با سيلاب استفاده كرد.

 مهندس‌ عطار‌زاده در خصوص جايگاه مديريت سيلاب در وزارت نيرو گفت: با توجه به اهميت موضوع سيلاب، سازماني به عنوان كارگروه  مديريت سيلاب در هر استان به صورت مشترك با حوزه‌هاي ديگر مديريت شهري در زمينه مقابله با سيلاب فعاليت مي‌كند.

وي با تاكيد بر نقش پژوهش و تحقيق، افزود: موسسه تحقيقات آب مي‌تواند با مبنا قرار دادن نگاه مسئله‌ياب ، مشكلات و كاستي‌هاي گروه را مشخص كند و براي حل آنها راهكارهاي مناسب را كه برگرفته  از تحقيق و پژوهش است ارائه دهد.

 سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران گفت: توصیه ما به مردم شهر تهران این است که آنها نه تنها امروز بلکه باید به صورت دائم و همیشگی برای مقابله با زلزله در حالت آماده باش باشند.

سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران

دانلود آئین نامه طرح ساختمانها در برابر زلزله - استاندارد 2800

تکنولوژی ساختمانی: رييس پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي کشور با اشاره رعايت نکرده استانداردهاي لازم، گفت: اکثر سازهاي کشور در برابر زلزله آسيب پذيرند

دکتر تسنيمي پنجشنبه در آيين رونمايي از طرح پژوهشي فاب عکس العمل در مقياس واقعي بررسي مقاومت سازه ها در برابر زلزله در دانشگاه ازاد اسلامي کاشان، در گفت و گو با خبرنگاران، مهمترين دليل وجود اشکالات فراوان در سازها را ضعف برخي ضوابط و آيين نامه در اين ساخت و سازها عنوان کرد.
وي، فرايند مقاوم سازي لرزه اي ساختمانهاي دولتي را با اهميت خواند و گفت: بايد کار مقاوم سازي بناها مورد توجه مسوولان قرار گيرد.
دکتر تسليمي تاکيد کرد: شرايط زلزله خيزي کشور ايجاب مي کند که سازها در کشور داراي اسکلت بتن آرمه، اسکلت فولادي و يا ترکيبي از آنها باشد.
وي با بيان اينکه هم اکنون آمار دقيقي از مقاوم سازي ساختمانهاي کشور وجود ندارد، اظهار داشت:بطور کلي حدود 70 درصد از ساخت و سازهاي کشور بر مبناي اصول مهندسي نيست و از قديم ساخته شده است.
اين عضو شوراي عالي پژوهش گفت: امروز مسلح کردن ساختمانهاي آجري هم در دستور کار محققان قرار گرفته است.
دکتر تسليمي در ادامه توجه به فرآيند پژوهش و تحقيق و بدست آوردن نتايج و بکارگيري آن در ضوابط آئين نامه اي را از الزامات اوليه مقاوم سازي در کشور خواند و افزود: اگر مجموعه فعاليتها هماهنگ و توام باهم به درستي صورت گيرد، به سمتي خواهيم رفت که ايمني نسبي و خوبي در کشور فراهم شود.
وي، مصالح استاندارد واقعي ساختماني، و نظارت بر فرآيند توليد آن، حمل و نقل و رعايت کامل ضوابط در حين انجام ساخت را از جمله موارد مهم در مقاوم سازي نام برد و گفت: در کشور در اين عرصه ها خيلي جلو نرفته و بايد براي رسيدن به اين حد بيش از پيش تلاش کرد.
دکتر تسليمي يادآورشد: ساختمانهاي بم منطيق با فصل سوم آيين نامه طراحي ساختمانها در برابر زلزله يا استاندارد2800 احداث شده و ايمني خوبي را از خود نشان داده است.
دکتر تسليمي با اشاره به زلزله چهار درجه در مقياس ريشتري اخير تهران را با عمق بيش از 17 کيلومتري تهران را به عنوان يک هشدار جدي ارزيابي کرد و
اظهار داشت: صرف هزينه براي پژوهش و شناخت گسل هاي اطراف تهران يراي چگونگي احداث سازه هاي مقاوم در برابر زلزله هاي مخرب يک اقدام موثر است.
رييس انجمن مهندسي زلزله ايران، با اشاره به وجود گسلها در اطراف تهران، احتمال وقوع مجدد زلزله را قابل پيش بيني دانست و تصريح کرد: به هرحال بايد براي مقابله با زلزله بويژه در تهران که استعداد زلزله را دارد، از قبل آماده شد.
وي خاطر نشان کرد: بيش از 300 زلزله در يک قرن اخير در منطقه تهران اتفاق اتفاده است که از اين تعداد حدود 11 يا 12 زلزله 5 ويا بالاتر از 5 در مقياس ريشتر يوده است.
عضو انجمن مهندسي زلزله ايران، از زلزله اخير تهران به عنوان زلزله هايي در رديف متوسط به پايين نام برد و يادآور شد: اين زلزله موجب شد تا مسئولان حساسيت مردم براي آمادگي آنها در مقابله با زلزله به خوبي استفاده کنند.

پایگاه خبری تحلیلی بنا

فرهنگ لغات زلزله

آیا براستی مانور زلزله مدارس در ایران ، هزار کیلومتر فاصله بین شعار تا واقعیت است ؟ یا شاید میبایست در این خصوص بگوییم ، هزار کیلومتر فاصله از مانور زلزله در تهران تا زلزله واقعی در قشم راه است !! چند ماهی است که در جمعیت بر روی اموزش مدارس و برگزاری مانور زلزله کار تحقیقاتی می کنیم ، این کار تحقیقاتی در ادامه یکسال اموزش در مدارس ابتدایی تا دبیرستان در شهر تهران است . در طی چند روز اخیر که عکسهای مانورهای مختلف برگزار شده در سطح کشور را به همراه گزارشات مانورها مطالعه می کردم متوجه فاصله بعیدی مابین حقیقت زلزله و مانورهای پر زرق و برق برگزار شده در شهر های اصلی کشور خصوصا در تهران گشتم . در اکثر مانورها  با عملیات راپل و حمل مجروح با هلی کوپتر و آمبولانسهای لندکروزر اخرین مدلی روبرو هستیم که در هیچ کدام از زلزله های رخ داده در ایران به شهادت شش گزارش رسمی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران در طی چند سال اخیر خبری از ان نبوده است . اکنون سئوال جدی ما از گروه های برگزار کننده مانورها اینست : کدامیک از عملکردهای انجام شده در مانورهای برگزار شده مطابق با حقیقت زلزله ها و ساختمانهای مدارس ما در سراسر کشور است ؟ کدام مدرسه استان لرستان و زاهدان و خراسان نیاز به عملیات راپل برای نجات دارد ؟ کدام مدرسه خشت و گلی ما در روستاهای ایران در برابر زلزله دوام میاورند ؟ آیا برای پاسخ به سئوالات ما نیاز به عمر نوح است ؟ یا صبر ایوب ؟...

سازمان غیر دولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران

گسل «شهر ري» فعال شد؟

زلزله در پايتخت

طرح : دنياي اقتصاد، رامين براتي

زلزله در پايتخت
 قدرت زمين لرزه ديروز 4 ريشتر و مركز آن شهر ري اعلام شد
دنیای اقتصاد – زهرا واعظ: عصر دیروز زمین لرزه‌اي به بزرگی 4ريشتر در عمق 12 کیلومتر‌، تهران پایتخت‌ايران را به لرزه درآورد. موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران مرکز‌اين زلزله 4‌ريشتری را جنوب شرق تهران و حوالي شهرستان ري واقع در استان تهران اعلام كرد.
در همین حال پژوهشگاه زلزله‌شناسي ‌ايران‌، شرق تهران و شمال پاكدشت را مرکز‌اين زمین لرزه دانست که چند درجه با یکدیگر تفاوت دارند، بنا بر اين گزارش شبکه‌هاي لرزه نگاري وابسته به مرکز لرزه نگاري کشوري موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران اين زمين لرزه را در ساعت 14 و 23 دقيقه و 56 ثانيه ثبت کرده است. آخرین باری که تهران لرزید مربوط به زمین لرزه‌اي است که در سال 83 در بلده استان مازندران روی داد و تهران را نیز لرزاند، اما ‌اين بار چنانچه مرکز زلزله شهر ری بوده باشد ظاهرا گسل ری فعال شده که کارشناسان دوره بازگشت زلزله براي تهران و شهرري را به طور متوسط هر 158‌سال مي‌دانند و از آنجا که آخرين زلزله مهیب تهران 172‌سال پيش در شهرری اتفاق افتاده است‌، بر همين اساس وقوع زلزله در تهران 14 سال تاخير زماني دارد و ممکن است هر لحظه حادثه ناگواری رخ دهد.
مهدي زارع معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله‌شناسي در‌اين باره معتقد است؛ طبق مشخصات ژئوتکنیکی منطقه و نوع گسل‌‌های جنوب شرقی تهران به نظر مي‌رسد، که حرکت ‌اين گسل فشاری باشد، اما صحت ‌اين موضوع پس از آنالیز داده‌های ايستگاه‌های لرزه نگاری مشخص مي‌شود. وی گفت: با وجود اين كه زلزله 4 ريشتري تهران را لرزانده است‌، اما تاكنون شاهدي براي وقوع زمين‌لرزه‌اي بزرگ‌تر وجود ندارد، ولي احتمال وقوع پس لرزه‌هايي با بزرگي كمتر در تهران وجود دارد. وی در گفت‌وگو با فارس با اشاره به وقوع زلزله 4 ريشتري در استان تهران گفت: شواهدي مبني بر پيش لرزه بودن اين زلزله وجود ندارد و تاكنون ما شاهدي براي وقوع زمين‌لرزه‌اي بزرگ‌تر نداريم. وي ادامه داد: طبيعي است كه بعد از هر زمين‌لرزه‌اي پس‌لرزه وجود داشته باشد و به طور معمول پس‌لرزه‌ها كوچك‌تر و ضعيف‌تر از زمين لرزه اصلي هستند. رضا دهقانپور رييس اورژانس تهران نیز پس از وقوع اين زمين لرزه گفت که هيچ موردي از تخريب و جراحت بر اثر زلزله 4‌ريشتري تهران از هيچ نقطه تهران گزارش نشده است، اما اورژانس تهران به حالت آماده‌باش است و اميدواريم زلزله ديگري متعاقب اين پيش لرزه در تهران نداشته باشيم.
احتمال وقوع زلزله در تهران
آیا تهران در انتظار یک زلزله مهیب به سر مي‌برد؟ ‌اين سوالی است که بسیاری از کارشناسان احتمال وقوع آن را بعید نمي‌دانند. آخرین باری که تهران لرزید بعدازظهر روز جمعه 8 خرداد ماه سال 1383، (28 مه 2004میلادی) ساعت 17 و 8 دقیقه و 46 ثانیه به وقت محلی بود، در حالی که مرکز زلزله حد فاصل شهرهای فیروزآباد‌، کجور و مرزن آباد در استان مازندران اعلام شد و صدمات جانی و مالی‌اين زمین لرزه به دلیل تراکم کم جمعیت در پیرامون مرکززمین لرزه محدود بود، اما لرزش ناشی از‌اين رویداد با قدرت 3/6ریشتر در بخش‌های وسیعی از کشور حس شد. در تهران نیز مردم را دچار چنان وحشتی کرد که تا چند روز به دور از خانه‌های‌شان و در پارک‌ها زندگی مي‌کردند.
آخرین زلزله مهیب تهران در اثر حرکت گسل مشا و با بزرگی 1/7ریشتر مربوط به 174 سال پیش در شهرری است. در‌اين فاصله در سالهای 1309‌، 1326‌، 1334‌، 1362 چند زمین لرزه در تهران احساس شده است. آنچه مسلم است‌اين است که تهران آمادگی چندانی برای مقابله با‌اين پدیده مخرب طبیعی ندارد. خطر زلزله تاسیسات مهمي‌چون بیمارستان‌ها‌، مدرسه‌ها‌، پادگان‌ها‌، ادارات دولتی‌، هلال احمر و مراکز آتش نشانی را هم در معرض خطر قرار می‌دهد و پس از زلزله‌، آب و برق و گاز شهر قطع خواهد شد و به سبب ویرانی ساختمان‌ها‌، راه‌ها بسته می‌شود و اثرات فاجعه را بیشتر می‌کند. وضعیت ساختمان‌ها در شهر تهران نیز مطلوب نیست. بخش‌های مرکزی تهران و محلات قدیمي‌ شهر و اطراف آن مانند تجریش‌، قلهک و جنوب شهر ساختمان‌هایی با طول عمر بیش از 30سال وجود دارد که با مصالح نامرغوب و ملات ضعیف ساخته شده‌اند و نمی‌توانند در برابر زلزله‌ای با بزرگی متوسط مقاومت کنند. تراکم خانه‌ها و جمعیت‌، نبودن فضای باز برای چادر زدن و کمک رسانی از گرفتاری‌های تهران است. وجود ساختمان‌های غیر‌مقاوم‌، سطح بالای آب زیرزمینی‌، دانه‌ریز بودن خاک‌ و آبرفتی بودن رسوبات باعث شده است با وجود ‌اينکه گسل‌های اصلی بیشتر در شمال شهر تهران است؛ ولی جنوب تهران نیز در برابر زلزله آسیب‌پذیر باشد. سدهای کرج‌، لتیان‌ و لار در برابر زلزله‌های بزرگ مقاوم نیستند و مشکل دیگری برای شهر هستند.
مناطق زلزله خيز و امن تهران
طبق تحقيقات صورت گرفته روي گسل‌هاي تهران، خطرناک ترين مناطق از نظر وقوع زلزله، اراضي و مناطق محدوده‌هاي زير هستند.
1 - گسل شرق تهران که شامل اراضي سرخه حصار، بزرگراه شهيد بابايي، امجديه و سيدخندان مي‌شود.
2 - محدوده گسل ملاصدرا که از خيابان شريعتي شروع و تا شهرک غرب ادامه دارد. مناطق ونک، ميرداماد، سعادت آباد و برج ميلاد روي گسل ملاصدرا قرار دارند.
3 - گسل شمال تهران که از لشکرک و سوهانک شروع مي‌شود و تا فرحزاد و حصارک و از آنجا به سوي غرب مي‌رود و در مسير خود مناطق نياوران، زعفرانيه، الهيه، فرمانيه و تجريش را در بر مي‌گيرد.
4 - گسل شهرري که در زمان فعاليت به يکي از پرتلفات ترين گسل‌هاي ايران و جهان تبديل مي‌شود و از جاده خاوران شروع و پس از گذر از دولت آباد روي جاده کمربندي تهران پايان مي‌يابد.
طبق اين تحقيقات، تنها مناطق امن تهران که در زمان زلزله کمترين آسيب را مي‌بيند: خيابان انقلاب، اطراف آزادي، راه آهن، اطراف ميدان شوش، بازار تهران، مولوي، بهارستان، اميريه، 17 شهريور، کارگرجنوبي، امام خميني (ره) و جمهوري اسلامي‌ هستند.
نقطه A كانون اصلي زلزله ديروز در شهر ري را نشان مي‌دهد

جستجو در اخبار زلزله های ایران

مسئول شبکه لرزه نگاری کرمانشاه در گفتگو با خبرگزاري مهر، مرکز این زمین لرزه را 65 کیلومتری شمال غرب کرمانشاه در اطراف شهرستان کامیاران از توابع استان کردستان اعلام کرد.

 فرهاد فروزی افزود: بر اساس آخرین اطلاع حاصله مرکز این زمین لرزه در روستای موچش در شهرستان کامیاران در استان کردستان بوده است.

 وی خاطرنشان کرد: احتمالاً  این زمین لرزه با توجه به شدت و نوع آن خسارتی در بر نداشته است.

 این زمین لرزه موجب نگرانی مردم کرمانشاه شد به گونه ای که از زمان وقوع آن تا ساعاتی پیش مردم در خیابان ها و پارکها به سر می بردند

خبرگزاري فارس اعلام کرد زلزله‌اي 4 ريشتري شرق تهران و شمال پاكدشت را لرزاند.

دكتر زارع، معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله نیز به خبرنگار ايسنا،‌ گفت: براساس بررسي‌هاي اوليه كانون زمين‌لرزه كه دقايقي پيش تهران را براي چند لحظه لرزاند، جنوب شرق تهران تعيين شده و منشاء آن احتمالا گسل ايوانكي بوده است.

همچنین تشكر مدير روابط عمومي سازمان آتش‌نشاني، اعلام كرد: با گذشت نخستين لحظات از وقوع زلزله در تهران، هيچ شهروندي تاكنون درخواست كمك از آتش نشاني نداشته است.

وي افزود: هيچ تماسي مبني بر درخواست كمك از اين سازمان پس از زلزله امروز تهران نداشتيم.

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران (Econews.ir)،" دکتر حبیب اله دهمرده" با بیان این مطلب افزود: برای بازسازی بم، 15 هزار میلیارد ریال هزینه شده که قابل توجه است.
وی با اشاره به برخی مشکلات موجود در عمران شهری بم ادامه داد: همه ما علاقمندیم این شهرستان به عنوان یک مدل تبدیل شود و برای رفع گیرهای موجود به اعتبار نیاز است.
دکتر دهمرده با بیان این مطلب که تلاش داریم تا مشکلات موجود عمران شهری رفع شود، اظهار داشت: طرح‏های عمرانی بایستی فاز بندی و به مرور تمام شود.
وی درباره توقف عملیات باند دوم محور بم کرمان گفت: قرار بود بانک جهانی اعتبار این محور را پرداخت نماید، اما به دلایلی از پرداخت خودداری کرد و به همین دلیل این محور متوقف شد.
دکتر دهمرده افزود: برای اتمام این طرح باید با تقسیم کار عملیات اجرایی را از چند نقطه شروع کنیم، زیرا با توجه با حجم بالای کار امکان تامین اعتبار به صورت یک‏جا وجود ندارد.
وی تصریح کرد: کار مطالعه گازرسانی به شهر بم در فاز نخست انجام شده و به ‏دنبال اجرای عملیات در فاز دوم آن هستیم.
دکتر دهمرده نقش دانشگاه‏ها را در توسعه شهر بم موثر دانست و گفت: با راه‏اندازی دانشگاه‏ها در این شهرستان، شاهد توسعه همه جانبه در این شهر خواهیم بود.
وی اعتبارات عمرانی سال جاری استان را هزار و 600 میلیارد ریال عنوان کرد و گفت: سال گذشته، 10 درصد بودجه را به شهرهای بم و بروات اختصاص دادیم. با توجه به حجم طرح‏های عمرانی سال جاری نمی‏توان 20 درصد اعتبارات را به شهر بم و بروات پرداخت کرد.
دکتر دهمرده ضمن تاکید بر فاز بندی طرح های در حال اجرا افزود: باید طرح‏ها بعد از تقسیم‏بندی بر حسب اولویت اجرا شوند.
معاون سیاسی و امنیتی استاندار در این نشست گفت: به برکت نظام جمهوری اسلامی فعالیت‏های عمرانی زیادی در شهرستان بم صورت گرفته که نمونه آن، ساخت ده‏ها هزار واحد مسکونی شهری و روستایی، ساخت 186 مدرس بین المللی از جمله این طرح‏ها می‏باشد.
جوادکمالی با بیان این مطلب که سرانه ورزش این شهرستان سه برابر سرانه ورزشی در ایران می‏باشد، افزود: تا کنون برای عمران شهری بم دولت علاوه بر اعتبارات استانی، 750 میلیارد ریال اعتبار پرداخت کرده و مدیریت بحران به هیچ منطقه‏ای این میزان کمک نکرده است.
کمالی تصریح کرد: در خصوص رفع مشکلات موجود در بم تلاش می‏نماییم و مسئولان محلی باید با تقسیم بندی کار، فعالیت‏ها را انجام دهند.
در این نشست، فرماندار و اعضای شورای اسلامی شهرستان بم به ارائه برخی مشکلات موجود به‏ ویژه عمران شهری پرداختند.

اکونیوز

مديران ما براي زلزله چقدر آمادگي دارند؟

مقاوم سازي شهر تهران

 اشاره: زمين لرزه، حاصل عملکرد نيروهاي فعال اعماق زمين است که پيوسته در صخره‌ها و سنگ‌ها و به طور کلي در آبرفت‌هاي طبقات زمين ذخيره مي‌شود. کشور ما به سبب قرار گرفتن در روي کمربند زمين لرزة دنيا، تهديد مستمري نسبت به تأسيسات و ابنيه خود احساس مي‌کند، مخصوصاً تأسيساتي که جنبه عمومي و اجتماعي دارد همانند بيمارستان‌ها، مدارس و پل‌ها. البته مي‌توان خطرات ناشي از زمين‌لرزه را با مقاوم‌سازي تقليل داد.

لزوم افزايش استحکام ابنيه به طور کلي به عنوان يک اقدام فني در ارتقاي کيفي موجود ساختمان‌ها و ايجاد سطحي از مقاومت و دوام در دوره‌اي قابل انتظار برحسب نوع مصالح و روش ساخت براي پاسخگويي به نيازهاي متنوع جامعه براي مدت معيني قابل تأمين و دسترسي است. تدوين مقررات ساختماني نيز با اين هدف صورت مي‌پذيرد.

آخرين زمين‌لرزه تهران با دوران سلطنت فتحعلي‌شاه قاجار هم زمان بوده و بيش از 50 هزار نفر (با توجه به شهر تازه تأسيس تهران و جمعيت اندک آن زمان شهر) تلفات داشته است. اما بايد گفت داده‌هاي موجود تاريخي و آرامش نسبي فعلي از نظر زمين لرزه از اواخر قرن 19 ميلادي در پهنه تهران، از بالا بودن احتمال بروز زمين لرزه بزرگي در آينده حکايت دارد. به عبارت ديگر در تهران پس از زمين لرزه سال 830 ميلادي تاکنون زمين لرزه بزرگي حادث نشده که خود زنگ خطري براي احتمال حادث شدن آن است. گفته مي‌شود مقدار انرژي آزاد شده بر اثر زمين لرزه بالاي 7 ريشتر معادل حدود 78 برابر انرژي ناشي از بمب اتمي هيروشيماي ژاپن است که در جنگ دوم جهاني، آمريکا بر روي اين شهر پرتاب کرد.

از اين رو تهران با ابنيه ضعيف و چند ميليوني و تجهيزات بسيار مانند گاز، آب، برق، مخابرات و پالايشگاه در معرض خطر قرار دارد، مخصوصاً لوله کشي گاز در سطح و عمق حدود يک متري زمين، تهران را در معرض خطر بروز آتش‌سوزي و انفجار ناشي از زلزله قرار مي‌دهد.

در زمين لرزه‌هايي که طي سال‌هاي اخير در دنيا اتفاق افتاده نيز بيشتر خسارات و تلفات در اثر انفجار و آتش‌سوزي‌هاي وحشتناک ناشي از انفجار گاز بوده است.

مقاوم‌سازي دو مرحله دارد: مقاوم سازي در موقع ساختن بنا با هزينه کمتر و مقاوم سازي بعد از احداث ساختمان که هزينه نسبتاً بيشتري در بر دارد، زيرا بنايي که مقاوم نيست که مقاوم بالاترين ريسک سرمايه‌گذاري را خواهد داشت بنابراين ضروري است بودجه‌هاي بخش دولتي و خصوصي بيشتر به سوي مقاوم‌سازي بناها قبل از ساخت تغيير جهت دهد. به عبارت ديگر بايد هزينه کرد تا منازل ايمن داشته باشيم و زماني که محاسبات ايمني را در ساخت بنا رعايت نکنيم بنايي ناقص ساخته‌ايم. اغلب نقاط ايران زلزله‌خيز‌است و فعلاً چاره کار مقاوم سازي بناهاست. همان‌طور که کشورهاي زلزله‌خيزي مانند ژاپن دست به اين کار زده‌اند.

شهر تهران صرفاً يک شهر بزرگ و پرجمعيت نيست، بلکه پايتخت کشور و مرکز اداري، اقتصادي و نظامي و آموزشي کشور نيز هست که اگر در يکي از نقاط کشور زلزله شود معمولاً از تهران کمک و پشتيباني مي‌شود، ولي اگر در خود تهران زمين لرزه حادث شود امکان امدادرساني به حداقل مي‌رسد.

مطالعات اوليه زلزله پهنه تهران بزرگ از اوايل سال 1370 آغاز شد که طي آن مشخص شد تهران توسط گسل‌هاي بزرگ و کوچک احاطه شده است. علاوه بر اين تهران روي آبرفت‌هاي دوران چهارم زمين شناسي يا کواتريز ( روي مخروط افکنه واقع شده) که در دو طرف آن حوضه‌هاي آبريز رودخانه جاجرود (در شرق تهران) و حوزه آبريز رودخانه کرج (در غرب تهران) قرار گرفته که از نظر زمين شناسي آبرفت‌هاي جواني به حساب مي‌آيند و متعلق به دوران چهارم زمين شناسي بوده و بالقوه لرزه زا هستند. گسل‌هايي که در پهنه تهران بزرگ وجود دارند عبارتند از: گسل بزرگ مشا- فشم که از روستاي مشا در شهرستان دواوند به طرف شرق امتداد مي‌يابد و از ارتفاعات بالاي رودهن و بومهن مي‌گذرد و با حرکت به سوي فشم تا آبيک قزوين در غرب و شاهرود در شرق امتداد مي‌يابد. گرچه اين گسل بزرگ است ولي به دليل فاصله تقريبي حدود 20 کيلومتر از تهران گسل بسيار خطرناکي براي تهران محسوب نمي‌شود. چون هرچه از گسل فاصله بگيريم از تکان‌هاي زلزله کاسته مي‌شود.

تهران با ابنيه ضعيف و چند ميليوني و تجهيزات بسيار مانند گاز، آب، برق، مخابرات و پالايشگاه در معرض خطر قرار دارد، مخصوصاً لوله کشي گاز در سطح و عمق حدود يک متري زمين، تهران را در معرض خطر بروز آتش‌سوزي و انفجار ناشي از زلزله قرار مي‌دهد.

گسل بزرگ شمال تهران با امتداد شرقي و غربي به درازاي حدود 75 کيلومتر از لشکرک تا حدود کرج در غرب تهران کشيده شده و از سعادت آباد تهران مي‌گذرد که نزديک‌ترين گسل بزرگ لرزه زا در تهران است و مي‌تواند براي تهران بسيار خطرساز باشد، اين گسل در جنوب پادگان لشکرک در روي زمين ظاهر مي‌شود و گسل‌هاي محموديه و نياوران در نزديکي اين گسل قرار دارند. به گسل‌هايي که حدود 2 تا 10 کيلومتر طول دارند گسل‌هاي متوسط مي‌گويند که به خودي خود لرزه زا نيستند ولي ممکن است به سبب زمين لرزه‌‌هاي بزرگ که در فاصله‌اي از آن‌ها حادث مي‌شود دستخوش لرزش و جابه‌جايي شوند. گسل‌هاي متوسط تهران عبارتند از گسل‌هاي شاه ‌آباد، ايوبي، باغ فيض، قصر فيروزه و در شرق تهران، گسل‌هاي شيان کوثر، پارچين، پيشوا و گرمسار. گسل‌هاي فرعي کوتاه‌تر از 2 کيلومتر به خودي خود لرزه‌زا نيستند ولي به سبب آزاد شدن انرژي الاستيکي در راستاي گسل مجاور خود مي‌تواند دستخوش لغزش شوند و سازه‌هاي بالا و نزديک خود را تهديد به خطر نمايند. تعداد گسل‌هاي کوچک تهران حدود 50 گسل است. گسل‌هاي شمال و جنوب شهرري با اين‌که حدود 25 کيلومتر امتداد شرقي- غربي دارند ولي براي شهر تهران و مخصوصاً ابنيه جنوب شهر بسيار خطرساز هستند. گسل‌هاي اصلي و لرزه زا در تهران به طور کلي گسل‌هاي ميان دشت و کوه و کوهپايه‌اي و گسل‌هاي تشکيل دهنده پستي و بلندي‌هاي تپه‌هاي تهران‌اند. خطر عمده در تهران از ناحيه حرکت مجدد اين گسل‌ها مي‌باشد که بيشتر از نوع گسل‌هاي فشاري هستند از اين رو پرانرژي بوده و ممکن است به زمين لرزه‌اي ويرانگر بينجامد زيرا که ساختي فعال و لرزه خيز دارند.

شهر تهران صرفاً يک شهر بزرگ و پرجمعيت نيست، بلکه پايتخت کشور و مرکز اداري، اقتصادي و نظامي و آموزشي کشور نيز هست که اگر در يکي از نقاط کشور زلزله شود معمولاً از تهران کمک و پشتيباني مي‌شود، ولي اگر در خود تهران زمين لرزه حادث شود امکان امدادرساني به حداقل مي‌رسد.

به هر شکل زمين لرزه يک حادثه طبيعي است که بايد با آرامش و شهامت پذيراي آن شد. به عبارت ديگر واقعه‌اي است که هرچند يکبار در يکي از نقاط کشور اتفاق مي‌افتد. از دور شدن از اين پديده گريزي نيست، که اين امر نيز با مقاوم‌سازي ابنيه (مانند کشور ژاپن) صورت مي‌گيرد. حال سوال اين است که چگونه مي‌توان به شهري همچون تهران در پيشگيري از عواقب وقوع زلزله کمک کرد؟ گريز مردم از تهران کار ساده‌اي نيست زيرا با فرض اين‌که راه‌هاي خروجي تهران آسيب نبيند و راه‌هاي فعلي برقرار باشد، ساعت‌ها طول مي‌کشد که جمعيت تهران تخليه شود. قبلاً در مورد زلزله احتمالي تهران غير از مطالعات سازمان زمين شناسي کشور منبع ديگري وجود نداشت و اغلب مشاوران به آن استناد مي‌کردند تا اين‌که در سال‌هاي اخير طبق اعلام رسانه‌هاي گروهي مطالعات پهنه بندي زمين لرزه تهران بزرگ با همکاري آژانس همکاري‌هاي بين‌المللي کشور ژاپن انجام گرفت که هدف از اين مطالعات پاسخ به دو سوال اساسي در اين زمينه بود. اول اين‌که زلزله‌اي که در تهران حادث مي‌شود چگونه است، دوم اين‌که در صورت وقوع زلزله چند دقيقه بعد با چه صحنه‌اي رو به رو خواهيم شد.

برگرفته از: هفته نامه پيام ساختمان و تاسيسات- شماره 68- صفحه 21     

کد; 3651

گروه: زیر ساختها, حوادث طبیعی

 سازمان پدافند غیر عامل

وظايف مديريت بحران در قبل و بعد از زلزله

 اشاره: در کشور ما به علت زلزله‌خيزي، مباحث مربوط به زلزله و مديريت بحران از اهميت بالايي برخوردار است. از آنجا که آموزش يکي از عوامل موثر ارتقاي دانش افراد جامعه در مورد مسائل مختلف است ضروري است آموزش کافي در مورد اين پديده طبيعي داده شود تا همه داراي اطلاعات تئوريک و کاربردي در هنگام مواجهه با اين پديده باشند. در اين راستا و به منظور اطلاع رساني بيشتر به پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي رفتيم تا از نزديک با کارگاه آموزشي مديريت بحران و خطرپذيري آشنا شويم و با دبير اين کارگاه آقاي دکتر محمدرضا قائم مقاميان، دانشيار زلزله شناسي مهندسي، مدير گروه مطالعات شهري- منطقه‌اي پژوهشکده مديريت خطرپذيري و بحران گفت و گويي کوتاه داشته باشيم که در پي مي‌آيد.

لطفا براي شروع توضيح مختصري از نوع عملکرد پژوهشگاه زلزله بفرماييد.

پژوهشگاه زلزله ‌شناسي و مهندسي زلزله از چهار بخش عمده تشکيل شده است که عبارت است از پژوهشکده سازه، ژئوتکنيک، زلزله و مديريت بحران و خطرپذيري پژوهشکده بحران و خطرپذيري در واقع بعد از زلزله بم و بعد از پي بردن به اهميت نقش مديريت بحران در کاهش تلفات انساني و خسارات مالي، تشکيل شد. تا به حال به جز منجيل و رودبار زلزله‌هاي بزرگ در کنار شهرها نداشتيم و زلزله بم دومين تجربه بعد از زلزله طبس بوده است. مديريت بحران نقش خود را در آنجا به صورت بارزي نشان داد و بعد از آن پژوهشگاه تصميم گرفت اين پژوهشکده را (حدود شش سال پيش) تأسيس کند که مرکز تحقيقاتي در مورد مسائل مربوط به مديريت بحران و خطرپذيري زلزله است. پژوهشکده‌هاي ديگر از قبيل سازه در زمينه سازه‌ها و مقاوم سازي و آسيب‌پذيري آنها و غيره و پژوهشکده زلزله شناسي در زمينه شبکه‌هاي لرزه‌نگاري، تعيين پارامترهاي زلزله‌شناسي و مطالعات پيوسته فعاليت مي‌کند و پژوهشگاه ژئوتکنيک نيز در خصوص مخاطرات مرتبط با زمين و تهيه نقشه‌هاي پهنه‌بندي مختلف فعاليت دارند.

عنوان کرديد که بعد از زلزله بعد متوجه شديد که بايد بخش مديريت بحران مجزا باشد و فعاليت خاص‌تري انجام دهد. در اين خصوص آيا نمي‌توانستيم از تجربه کشورهاي ديگر زلزله خيز استفاده و قبل از ايجاد هر اتفاقي اين بخش را راه‌اندازي مي‌کرديم؟

همان‌طور که مي‌دانيد خود پژوهشگاه يک سال قبل از زلزله منجيل تأسيس شده بود و پژوهشگاه جواني به حساب مي‌آمد و بعد از زلزله بم فهميد که يکي از راه‌هاي کاهش خسارات جاني و مالي مديريت بحران است و با ميانجيگري مجلس اهميتش بارز شد و ايجاد چنين پژوهشکده‌اي از طرف وزرات علوم و تحقيقات تائيد گرديد. در حقيقت به واسطه زلزله بم بود که وزارت خانه با تاسيس آن موافقت کرد.اما در کل کشور ضرورت چنين مرکزي احساس شده بود و روي آن کار مي‌شد که پژوهشگاه بايد به عنوان بازوي تحقيقاتي کشور در زمينه تمام مسائل مربوط به زلزله از قبيل سازه، ژئوتکنيک و غيره به صورت ريز عمل نمايد. هرچند که هر يک از اين موضوعات در دانشگاه‌ها يا مربوط به ديناميک است يا استاتيک ولي در اين پژوهشگاه بايد بر روي همه موضوعات مربوط به زلزله تمرکز کرد.

اين روزها يک کارگاه آموزشي در اين پژوهشکده در زمينه مديريت بحران و خطرپذيري در حال برگزاري است. نوع عملکرد اين مجموعه را در زمينه آموزش‌هاي عمومي به افراد جامعه چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

پژوهشگاه در حقيقت از ده سال پيش کار روي آموزش را شروع کرد که نتيجه آن اجراي مانورهايي بود که به صورت گسترده در مدارس آن انجام شد. در حقيقت متولي انجام اين مانورها و نيز انتشار جزواتي براي گنجاندن در کتب درسي مدارس از کارهاي آموزشي اين مجموعه است و همان‌طور که مي‌دانيد يازدهمين مانور مدارس هم انجام شده که در پانزدهم مهرماه دوازدهمين دوره آن برگزار خواهد شد. لازم به ذکر است که حتي در زماني که بخش مديريت بحران نداشتيم بخش آموزش همگاني  پژوهشگاه فعال بود که تهيه جزوات آموزشي در سطوح مختلف براي دوره‌هاي مختلف از جمله کارهاي اين بخش است. همچنين اين پژوهشگاه با رايزني‌هايي که با وزارت آموزش و پرورش انجام داد توانست در خصوص زلزله در متون درسي مطالبي را وارد کند و باعث شود که سطح دانش دانش‌آموزان در مورد زلزله بيشتر شود.

در هنگام وقوع زلزله يکي از بخش‌هايي که آسيب فراوان مي‌بيند بخش مسکن است که تلفات جاني هم بيشتر در همين بخش است. پژوهشگاه چه نظارتي بر کار کساني که در امر ساخت و ساز دخيل هستند دارد؟

موضوعي که شما مطرح مي‌کنيد مربوط به بخش پژوهشکده سازه پژوهشگاه است. اين قسمت با توجه به اساتيدي که در علوم مختلف سازه در ارتباط با زلزله کار مي‌کنند در خصوص آسيب‌ پذيري سازه، نوع ساخت و غيره پاسخ‌گو است. بايد بگويم که اولين آيين‌نامه مقاوم سازي را پژوهشگاه تدوين کرد و در اختيار جامعه علمي گذاشت و اولين دوره آموزشي مقاوم‌سازي در اينجا تشکيل شد و بعد از آن سازمان برنامه و بودجه آن دوره متولي اين امر شد که ما کارهاي علمي و تخصص را انجام مي‌داديم و ماحصل را هم در مورد ساخت و ساز و هم مقاوم سازي و ارتقاء کيفيت ساخت به آن‌ها منتقل مي‌کنيم و يا با انتشار دادن آن به صورت مقالات به ارگان‌هاي مربوطه منتقل مي‌شود.

پس در واقع کنترل بر روي مواد جديد در ساخت و ساز هم به عهده اين بخش است؟

بله کاملا. اين هم يکي از کارهايي است که پژوهشکده سازه انجام مي‌دهد و براي ارتقاء کارهاي آزمايشگاهي در محل سوهانک آزمايشگاه وسيعي را به مساحت 8 هزار متر مربع احداث خواهد کرد که داراي تجهيزات پيشرفته است.

پژوهشگاه در حقيقت از ده سال پيش کار روي آموزش را شروع کرد که نتيجه آن اجراي مانورهايي بود که به صورت گسترده در مدارس آن انجام شد.

نقش رسانه‌هاي گروهي را در امر اطلاع رساني چگونه مي‌بينيد؟

همان‌طور که مي‌دانيدمديريت خطرپذيري زلزله قبل و بعد از بحران است. اگر زلزله را به عنوان يک بحران فرض کنيم، قبل از زلزله ما در جهت کاهش ريسک يا خطرپذيري کار مي‌کنيم که اين کاهش ريسک منجر به پيشگيري، واکنش مناسب و غيره است و قبل از زلزله از ارگان‌هاي ارتباط جمعي مي‌خواهيم که مطالب را به عموم مردم برسانند و هدف از انجام چنين کارگاه‌هاي آموزشي هم اين است که به استان‌هاي مختلف اطلاعات کافي را بدهيم تا آن‌ها نيز بتوانند به افراد جامعه انتقال دهند که مثلا کجاي اين شهر و ساختمان‌هايشان آسيب‌پذيرتر است و آيا صدمه خواهند ديد يا خير. مسئولين بايد بدانند کار در اين پژوهشکده چيست. در حال حاضر يکي از نتايج اين پژوهشکده ترسيم نقشه‌اي است که در آن نقاط آسيب‌پذير شهري را نشان مي‌دهد و يا نقاطي که بيشترين ميزان تلفات را مي‌تواند داشته باشد که اين نقشه‌ها به مردم کمک مي‌کند تا در انتخاب محل سکونت خود ريسک کمتري را انجام دهند و مسئولين نيز مي‌توانند براي ايجاد امکانات بيشتر براي مواقع بحراني انتخاب منطقه بهتري داشته باشند تا اگر قصد مقاوم‌سازي دارند بر نقاط مشخص شده تمرکز بيشتري نمايند. اينها اساس مديريت بحران در قبل و بعد از زلزله است. در واقع از جمله وظايف مديريت بحران قبل از زلزله برخورد از ديدگاه کاهش ريسک و پيشگيري و بعد از وقوع زلزله از جنبه اداره بحران به بهترين وجه است. اما در هيچ کدام از شهرهاي ما چنين نقشه‌هايي تهيه نشده به خصوص مطالعاتي که منجر به تهيه نقشه‌هايي از نقاط آسيب‌پذير، تراکم جمعيتي، وجود تأسيسات حساس از قبيل پالايشگاه‌ها و مواردي از اين دست باشد، انجام نشده است. حتي بايد چنين نقشه‌هايي در اختيار مردم نيز قرار گيرد. همان‌طور که يکي از دوستان در کارگاه اشاره کرد در شهري مانند يوکوهاما از اين قبيل نقشه‌ها که مربوط به هر منطقه است در دست مردم قرار دارد البته ما نبايد فقط از دولت انتظار داشته باشيم. بنابراين مي‌توانيم با مقاوم‌سازي حداقل جان خانواده و مسکن خود را نجات دهيم. بنابراين ما بايد اطلاعات پايه را در اختيار همگان قرار دهيم.

آيا در مورد تهران چنين نقشه‌اي تهيه شده است؟

براي تهران در حال تهيه چنين نقشه‌اي هستيم. ولي دو نوع سيستم وجود دارد يکي OFF LINE و ديگري ON LINE. در اولي ما خطر زلزله را با استفاده از ثبت دستگاه به دست مي‌آوريم که در تهران اين کار به صورت on line انجام مي‌شود که اگر زلزله‌اي به وقوع بپيوندد دستگاه‌ها اين شتاب را گزارش مي‌کنند و بلافاصله برآورد خسارت انجام مي‌شود. اين پروژه در سازمان پيشگيري و مديريت بحران انجام مي‌شود که فقط مختص به استان تهران است. انجام نشدن اين پروژه در ديگر استان‌ها مي‌تواند به اين خاطر باشد که يا مسئولين ما از اين پروژه خبر ندارند يا از اهميت آن در هنگام وقوع بحران با خبر نيستند.

مسعود بطحائي

برگرفته از: هفته نامه پيام ساختمان و تاسيسات- شماره 67- صفحه 11

کد; 3653

گروه: مدیریت بحران, حوادث طبیعی

 سازمان پدافند غیر عامل

گالری عکس مقاوم سازی از شهر بم

هدف‌هاي يك برداشت ژئوفيزيكي عبارتند از تعيين محل ساختارها يا اجسام زمين شناختي زير زمين و در صورت امكان اندازه گيري ابعاد و ويژگي‌هاي فيزيكي مربوط به آنها يك برداشت ژئوفيزيكي شامل مجموعه‌اي از اندازه‌گيري‌هاست كه معمولاً با طراحي نظم‌دار بر روي سطح زمين، دريا يا هوا، يا به طور قائم در داخل چاه آزمايشي انجام مي‌شود. يكي از روش‌هاي اندازه‌گيري‌هاي ژئوفيزيكي، روش لرزه‌‌نگاري است. دو تكنيك لرزه‌اي مجزا وجود دارد كه يكي از بازتاب و ديگري از شكست امواج كشسان در سنگ‌ها استفاده مي‌كند.

در روش لرزه نگاري يا از امواج لرزه‌اي طبيعي توليد شده استفاده مي‌شود و يا امواج لرزه‌اي به طور مصنوعي ايجاد مي‌شود كه در اين صورت به آن زلزله مصنوعي مي‌گوييم. در روش لرزه‌اي يك پالس كشسان يا به عبارت بهتر يك ارتعاش كشسان را در عمق كم، ايجاد و حركت حاصله را در نقاط نزديك يا «ژيوفون» آشكار سازي مي‌نمايند.

انواع چشه‌هاي لرزه‌اي:
يك چشمه ايده‌آل بايد پالسي توليد كند كه فاصله زماني آن از چند ميلي‌ثانيه بيشتر نبوده و دامنه آن بزرگ‌ و در عين حال بي‌خطر، ارزان و قابل تكرار باشد. همه اين ملزومات در شارژ كوچكي از مواد منفجره كه در چاله‌هايي تا عمق چند ده تري منفجر مي‌شود، جمع است اين مورد در اوايل دوران كاوش‌هاي لرزه‌اي تقريباً تنها وسيله منحصر به فرد به شمار مي‌آمد. امروزه گستردگي چشمه‌هاي غير انفجاري به «شوت‌هاي» متعارف اضافه شده است. اين چشمه‌ها را مي‌توان به دو دسته تقسيم كرد: آنهايي كه در خشكي و آنهايي كه در مناطق پوشيده از آب به كار گرفته مي‌شوند.
چشمه‌هاي لرزه‌اي در خشكي:
در خشكي شارژهاي انفجار هنوز هم در برداشت‌هاي بازتابي و در كارزهاي شكست مرزي كه برد سطحي آنها بيش از 50 تا 100 متر است (مطابق با عمق بررسي بيش از10 متر)، معمولاً به كار مي‌رود. اين‌ها منبع پالس خوبي با فركانس و دامنه بالا ارائه مي‌دهند، ولي اگر توليد داده‌هاي پيوسته در برداشت‌هاي بازتابي مورد نظر باشد، در هر دوره نگاشت برداري چند حفاري سبك مورد نياز است علاوه بر اين امكان دارد حفر چاله‌هاي انفجار در محل‌هاي دور دست غير عملي باشد يا لايه‌هاي سطحي در حفاري مسائلي به وجود آورند كه در اين موارد ممكن است يكي از انواع چشمه‌هاي سطحي به جاي مواد منفجره انتخاب شود.
چشمه‌هاي سطحي:
اين چشمه‌ها همگي امواج لرزه‌اي با دامنه كوچك توليد مي‌كنند (كه در مناطق پر جمعيت مزيتي به شمار مي‌آيد.) لذا ابتدا كاربرد گسترده‌اي نداشتند، تا اين كه نگاشت برداري مغناطيسي پديد آمد و اين امكان را به وجود آورد كه شماري از لرزه نگاشت‌هاي حاصل از تكرار چشمه در يك نقطه با هم جمع يا بر انبارش شوند و اثر بزرگتري كه قابل مقايسه با اثر انفجار يك ماده منفجره باشد، توليد گردد.
چشمه‌هاي سقوط وزنه:
چشمه‌هاي سقوط وزنه اغلب در اندازه‌گيري‌هاي بررسي اوليه ساختگاه‌هاي تا عمق‌هاي حدود 10 متر به كار مي‌رود كه در آنها وزنه‌اي در حدود 10 كيلو گرم با افتادن از ارتفاع 3-4 متري با صفحه‌اي كه بر روي زمين قرار داده مي‌شود، برخورد مي‌كند. يك پتك در دست مردي قوي مي‌تواند همين اندازه انرژي لرزه‌اي توليد كند. در كاوش بازتابي عميق، وزنه‌هايي چند صد برابر بزرگ‌تر از ارتفاعي در همان حدود انداخته مي‌شود و سقوط‌هايي چند در يك نقطه يا در نقطه‌هايي نزديك به هم براي انبارش در نگاشت‌برداري انجام مي‌گيرد.
در روش لرزه نگاري يا از امواج لرزه‌اي طبيعي توليد شده استفاده مي‌شود و يا امواج لرزه‌اي ب طور مصنوعي ايجاد مي‌شود كه در اين صورت به آن زلزله مصنوعي مي‌گوييم. در روش لرزه‌اي يك پالس كشسان يا به عبارت بهتر يك ارتعاش كشسان را در عمق كم، ايجاد و حركت حاصله را در نقاط نزديك يا «ژيوفون» آشكار سازي مي‌نمايند.

چشمه‌هاي شليك‌گر گاز يا دانيوسايز:
در اين جا ضربه‌اي كه بر روي صفحه‌اي بر روي زمين وارد مي‌شود از انفجار مخلوطي از پروپان- اكسيژن در اتاقك سنگيني به وجود مي‌آيد كه به صفحه متصل است. سيم منفجر شونده كه درست در زير سطح زمين قرار مي‌گيرد در جاهايي كه انفجارهاي متعارف دشوار است كاربرد موثري دارد و مزيت‌هايي از نظر ايمني و استعمال دارا است.
چشمه‌هاي لرزه‌اي دريايي:
چشمه‌هاي لرزه‌اي دريايي تنوع بيشتري دارند كه معروف‌ترين آنها شليك‌گر هوا (air-gun) است. اين شليك‌گرها، حبابي از هواي فشرده را توسط پيستوني كه با فرمان الكتريكي حركت مي‌كند رها مي‌سازند و به صورت آرايه‌اي در پشت سر كشتي نگاشت‌بردار كشيده مي‌شوند. كل انرژي رها شده توسط اين آرايه‌ها شبيه انرژي حاصل از يك انفجار است. حبابي كه بدين ترتيب توسط شليك‌گر هوا يا چشمه‌هاي انفجاري توليد مي‌شود، در حين بالا آمدن تا سطح آب با فركانسي كه به انرژي و عمق چشمه ارتباط دارد، نوسان مي‌كند. لذا موج لرزه‌اي توليد شده شامل پاس چشم اوليه و قطاري از «از پاس‌هاي حباب» است كه لرزه نگاشت را آشفته مي‌سازند.

برگرفته از : هفته‌نامه پيام ساختمان و تاسيسات- شماره 69- ص 14
 

سازمان پدافند غیر عامل

بانک اطلاعات زلزله

اشاره:

سالهاست که در کشور ایران و سایر کشورهای زلزله خیز جهان شاهد تکرار سناریویی زلزله بوده و هستیم. سناریویی که با خواب و خیالی شروع شده و با خواب و بی‌خیالی پایان می‌یابد. پس از وقوع زلزله و خسارات بی شمار جانی و مالی شاهد اشک و ناله از طرف مردم و فراخوان عمومی برای ارسال کمکها از طرف دولت هستیم. در این بین مردم نه تنها خود را قربانی سیاست‌های زلزله، بلکه قربانی سیاست‌های دولت در زمینه و در نهایت تمام هیاهوها با بلا خواندن زلزله به اتمام می‌رسد و چون واکنش در برابر بلایا غیر ممکن بوده، به ظاهر مردم واقعاً قربانی و دولتها نیز واقعاً بی‌تقصیر می‌باشند.

دانش آموزان، چه در محیط مدرسه و چه در محیط منزل از جمله گروههای جامعه هستند که همواره در معرض خطرات ناشی از زلزله قرار دارند.

در این بین آموزش و مانورهای مداوم ومستمر برای آمادگی این عزیزان در برابر زلزله بعنوان حلقه گم شده در چرخه مدیریت بحران زلزله در کشور اجتناب ناپذیر و امری ضروری است.

از طرفی دیگر عموماً دولت در امر مدیریت بحران باز هم دارای منابع محدودی از نظر نیرو و امکانات خواهند بود، بنا بر این با آموزش و برگزاری مانورهای هدفمند برای دانش آموزان، جهت مقابله با بحران، امداد رسانی و پیشگیری از زلزله، آنها می توان در محیط مدرسه و منزل جهت مقابله در برابر زلزله آماده نمود.

لذا مهمترین گام در مدیریت بحران زلزله در مدارس، آموزش(حتی اجباری) برای بالا بردن دانش و آگاهی عمومی دانش آموزان است.

از طرفی شبیه سازی صحنه زلزله های گذشته و انجام تمرینات و مانورهای دوره ای مداوم توسط آحاد مردم و علی الخصوص دانش آموزان و نیز ارزیابی نتایج حاصله از آن و در کاهش مخاطرات زلزله بسیار موثر است.

نقش آموزش در کاهش مخاطرات زلزله در مدارس:

آموزش در خصوص زلزله تجربه ای است مبتنی بر یادگیری که می تواند عملکرد مردم و علی الخصوص دانش آموزان را سامان دهد. آموزش زلزله به منظور ایجاد تغییرات به نسبت ماندگاری در رفتار افراد صورت می گیرد تا آنها بتوانند توانایی های خودشان را برای انجام دادن کارهای مشخص، در هنگام زلزله، قبل و بعد از آن بهبود ببخشند.

پس آموزش در برابر زلزله باید دو ویژگی داشته باشند:

1.هدفمند باشد

2.مستمر و مداوم باشد

در واقع آموزش در برابر زلزله فرایندی است که در ان انتقال معلومات، نگرشها و مهارت های زلزله از فرد یا گروهی، به نفرد یا گروه دیگر برای تغییرات در ساختار آنها انجام می پذیرد، به گونه ای که سطح دانش، و آگاهی و مهارتهای فنی و حرفه ای در برابر زلزله را ارتقاء داده و رفتار مطلوب در آنها ایجاد می کند تا آماده انجام وظایف و مسئولیت‌های اجتماعی خود در هنگام زلزله، قبل و یا بعد از آن باشد.

مهمترین نکته در یک مدیریت بحران موفق زلزله در مدارس و مراکز آموزشی، ایجاد آگاهی مستمر و پویا در عموم دانش آموزان و مربیان آموزشی بوده، تا شاهد مسئولیت پذیری همه آنها در برابر زلزله باشیم تا با انتقال آموخته های خود به جامعه و محیط زندگی، باعث ایجاد محیطی امن برای خود و دیگران در برابر زلزله شوند.

از طرفی با ارتقای سطح آموزش و بازنگری مطالب آموزشی در مورد زلزله و خطراتی که محیط تحصیل و زندگی آنها را تهدید می‌کند، تقویت نموده و در واقع راهکارها، روش‌های ایمنی، کنترل و کاهش خطرات زلزله را به آنها یاد داد.

در واقع شناخت و درک صحیحی از زلزله های گذشته، مخاطرات و ویژگی های گوناگون آن را می تواند راهنمای مناسبی برای دانش آموزان و سایر مردم در پیشگیری از عواقب ناگوار زلزله و آمادگی آنها برای مقابله با آن باشد.

آموزش در خصوص زلزله در مدارس یکی از روش‌های مداخله در مخاطرات زلزله محسوب می شود.

بنا براین آموزش به عنوان یک ابزار مداخله موثر، باید در تمام اقدام های مدیریت بحران زلزله

و بطور هدفمند و مستمر در مدارس انجام می گیرد.

مانور ونقش آن در کاهش مخاطرات زلزله در مدارس:

بطور کلی مانور مجموعه ای است از راهکارهای مناسب که قبل از وقوع به منظور بالا یردن سطح آگاهی و آموزش مهارتهای عملی با تعمیم به کل جامعه طراحی شده است.

در واقع مانور شبیه سازی شرایط بحرانی است و مجموعه ای از تمرین ها و ممارست ها ست که برای ارزیابی برنامه های تدوین شده جهت مقابله و مواجهه با حوادث و بلایا علی الخصوص زلزله در تمامی مکانها داز جمله در مدارس به کار می رود.

در مانورهای دانش آموزان در شرایط حادثه قرار گرفته و همین امر باعث می شود که شیوه رویارویی با زلزله را که از پیش با استفاده از روش های علمی و نتیجه بخش تدوین شده و مورد ارزیابی نیز قرار گرفته را بیاموزند و این یافته های تجربه شده را نیز در طول زندگی و در هنگام زلزله مورد استفاده قرار دهند و به عبارتی آموزه ها و آموخته هایی که در مانور در مدارس ارائه و تمرین می شوند، می توانند گره های به وجود آمده در اوج حادثه بروند و همین آرامش و اطمینان خاطر به استقبال حاذثه بروند و همین آرامش نسبی روانی می تواند تا حد بسیار زیادی از تلفات و آسیب های روحی و روانی در هنگام و بعد از زلزله بکاهد.

جدی گرفتن، هدفمند بودن، تداوم واستمرار مانورهای زلزله در مدارس و افزایش کیفی و کمی آنها به ویژه در مناطق و نقاط زلزله خیز می تواند به عنوان یک موضوع مهم در برنامه های مسئولین مراکز آموزشی قرار گیرد و بدون شک توجه به آن، با در نظر گرفتن امکانات طبیعی و غیر طبیعی منطقه مانور، مولفه های فرهنگی و نیروی انسانی منطقه ای که مانور در آن به اجرا در می آید، در کاهش تلفات انسانی بسیار موثر است.

مانور مدارس باید به صورت برنامه ای همیشگی، مستمر و مداوم بوده و بطور واقعی و جدی اجرا شود و در واقع شبیه سازی زلزله های گذشته باشد و لزومی ندارد زمان اجرای آن خیلی طولانی باشد، بلکه مهم است که هدفمند و واقعی بوده و بطور مستمر در طول سال انجام گیرد. به این ترتیب تمام دانش آموزان که عضو اصلی یک جامعه هستند، از نظر روانی و جسمی برای مقابله با زلزله آماده می شوند.

با تکرار و استمرار این مانورها(حداقل ماهی یک بار در مدرسه و یا در منزل) ترس ناشی از ناگهانی بودن زلزله و پیامدهای آن (اضطراب، دلهره و شوک) در بین دانش آموزان از بین رفته و ضمن آمادگی خود به سایر اعضای خانواده در هنگام وقوع زلزله آرامش و خونسردی را برای تصمیم گیری و اجرای نکات ایمنی که مهمترین رکن نجات فرد و اجتماع است، حفظ می کنند. در واقع ضمن مقابله و عکس العمل در دست در هنگام زلزله، امدادگر خود و دیگران نیز می باشند.

در هر محیط آموزشی (دانشگاه، مدارس، مهدهای کودک) را می توان مانور را با حداقل امکانات و بر اساس توانمندی های فرهنگی، محیطی و مالی اجرا می نمایند. بعد از هر مانور نیز برای بالا بردن سطح کیفی عملیات مستند سازی و تشویق افراد را نباید فراموش کرد.

از این رو همانطور که مسئولین در سال های اخیر به درستی به این مهم عنایت داشته اند(که از آن جمله می توان به مانورهای زلزله در هفته کاهش بلایای طبیعی در مهر ماه، مانورهای سراسری زلزله در مدارس در 8 آذرماه، مانورهای زلزله بم در 5 دی ماه وسایر مانورهای زلزله در طول سال در سال های اخیر اشاره نمود)، برگزاری مانورهای مختلف، هدفمند، واقعی، مداوم ومستمر در طول سال در قالب مانورهای شبیه سازی شده اقدامات در زلزله های گذشته، باید به عنوان یک اصل در راس برنامه های مدارس و مراکز آموزشی قرار گرفته  و حتی باید اجرای مانور های خانوادگی نیز در تک تک خانوادهای ایرانی مد نظر باشد، تا در صورت وقوع زلزله مهیب در یک منطقه از کشور، با اقدامات صحیح و سریع شاهد چشمان گریان کمتری باشیم.

بهزاد پور محمد- آذرماه 1387

برگرفته از: ماهنامه ایمن و راهبرد- سال اول- دی ماه 87- ص38.39           

کد; 2731

گروه: آموزش, مدیریت بحران, حوادث طبیعی

 منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

بانک اطلاعات زمين لرزه هاي ايران

گالری عکس زلزله بم - 166 عكس

 تاثرات ناشي از سوانح قهري معمولا آن‌قدر شديد است كه مردم را از صرافت نگهداري بقاياي آن بازمي‌دارد. اما واقعيت اين است كه تاريخ، تلخ يا شيرين، به وقوع مي‌پيوندد و اين سرگذشت نوع بشر است كه بايد ثبت ‌شود.

در سال 1755 زمين لرزه‌اي پرقدرت، شهر ليسبون در كشور پرتغال را لرزاند. اين زمين‌لرزه ويرانگر نيز در آب رخ داد؛ درآن لحظه آب دريا مسافت زيادي از ساحل فاصله گرفت و چندي بعد با ارتفاع 50 متر بر باراندازها، كشتي‌ها‌ و ساختمان‌هاي حاشيه ساحل فرود آمد.

اين فاجعه كه يك آتش سوزي بزرگ را به‌دنبال داشت به مرگ بيش از 60000 نفر انجاميد. مردم درآن زمان تصور مي‌كردند كه وقوع اين حادثه ناشي از قهر خداوند و عقوبت گناهان مردم شهر بوده است اما به مرور دريافتند كه چنين نيست و از آن پس براي شناخت علل رانش زمين به روش‌هاي علمي روي آوردند.

در سال‌هاي بعد، موزه‌اي‌با عنوان موزه زلزله در اين شهر راه‌اندازي شد و نمونه‌هايي از ديوارها و ساختمان‌هاي تخريب‌شده در آن به نمايش درآمد.

موزه‌هاي زلزله در دنيا مجموعه‌هاي بديع و جالب توجهي هستند كه سالانه گردشگران بسياري را به‌خود جلب مي‌كنند.

ارگ بم نابود شد و ما برمزار يكي از قديمي‌ترين مواريث فرهنگي خود مرثيه خوانديم. اما روئيدن موزه‌اي از درون ويرانه‌هاي ارگ، راهي براي تجديد حيات فرهنگي ِاين عظمت تاريخي است.  در ادامه سري به 4موزه ديگر در گوشه و كنار جهان مي‌زنيم.

موزه زلزله چين

در 14 نوامبر سال‌2001 زلزله عظيمي به قدرت1/8 در مقياس ريشتر، استان كينگ‌هاي در شمال غربي‌چين را لرزاند. اين زمين لرزه بزرگ‌ترين زلزله چين در نيمه دوم قرن بيستم و بدترين زلزله قرن حاضر در اين كشور بود. مركز زلزله‌شناسي در جريان پژوهش درباره اين زلزله و ارائه طرح‌هايي براي پيشگيري از خطرات ناشي از زمين لرزه‌هاي مشابه كار راه‌اندازي موزه‌اي را آغاز كرد كه در آن بازمانده‌هايي از بناهاي تخريب شده و نمونه‌هايي از ترك‌هاي وسيع روي برخي سطوح و تركيدگي لوله‌هاي فاضلاب به نمايش درآيد.

وانگ زانجون،  باني اين موزه، يكي از مهندسين زلزله است كه ويرانه‌ها و آثار برجاي‌مانده از اين زلزله را 4بار مورد بررسي دقيق قرار‌داده است. او اعتقاد دارد كه گسل عظيم و طولاني‌اي كه از اين زلزله بزرگ به‌جامانده يكي از مواريث ارزشمند طبيعي در حيات بشري است و دستمايه‌اي پربها براي دانشمندان و محققان خواهد بود.

براي اجراي پروژه‌هاي بازسازي ويرانه‌هاي شهر و راه‌اندازي موزه 4/4 ميليون ين برابر با 350000 دلار آمريكا درنظر گرفته شده است.

به كمك بازسازي صحنه‌هاي رانش زمين در پارك و موزه زلزله، آموزش‌هايي درباره زمين لرزه و چگونگي وقوع آن به بازديدكنندگان ارائه مي‌شود.

موزه زلزله زلاند نو

در اين موزه جالب و ديدني بازديدكنندگان مي‌توانند فيلم كوتاهي از زلزله شهر ناپير در 1931 را مشاهده كنند. در اين فيلم با سالخوردگاني كه از اين حادثه خاطراتي دارند گفت‌وگو شده است. اينكه آنها هنگام وقوع زلزله كجا بودند و اين تجربه ناگوار چه تاثيري بر زندگي آينده آنها گذاشته است؟ در اين موزه، عكس‌هاي سياه و سفيدي از زمين لرزه همراه با آثار ديگر مرتبط با آن در گالري‌هاي متعدد عرضه مي‌شود.

بازديدكنندگان از اين موزه مي‌توانند با نحوه عملكرد سيستم‌هاي لرزه‌نگار آشنا شوند و از روي نمودارهاي لرزه‌ نگار، لرزش‌ها و تكانه‌هاي خفيف روزها و ماه‌هاي اخير را ببينند.

موزه زلزله نيومكزيكو

در سال 1990 فردي به نام باب‌هات نمايشگاهي با نام ضربان‌زمين در نيومكزيكو برپا كرد و در اين نمايشگاه اعلام كرد كه براي راه‌اندازي موزه زلزله، آماده دريافت همه نوع تجهيزات لرزه‌نگاري است.

او كوشيد در اين مجموعه از نقشه‌هاي برجسته زمين براي نمايش اقيانوس‌ها وقاره‌ها استفاده كند و نواري تهيه كرد كه در آن سير تاريخي زلزله‌نگاري در جهان طي
 8 دوره تقسيم بندي و ارائه شده بود.

بعدها اين موزه تكميل و در نخستين گام، به آنتن‌هايي مجهز شد كه مي‌توانستند با يك دستگاه زلزله‌سنج واقع در عمق زمين ارتباط راديويي برقرار كنند. اين دستگاه قادر بود همه لرزه‌هايي را كه به بزرگي 5/4 ريشتر در كره زمين اتفاق مي‌افتند، ثبت كند. ديري نپاييد كه تيمي از متخصصان و داوطلبان براي گسترش موزه گرد‌هم آمدند و شروع به تهيه نمودارهاي لازم و متون مربوط به آنها كردند. سپس زلزله‌سنج‌ها و دستگاه‌هاي ضبط ضربان زمين در اين موزه نصب شد. در سال‌1992 موزه زلزله به روي عموم مردم گشوده شد و تحسين همگان را برانگيخت.

در اين موزه كوشش شده است كه آموزش‌هايي درخصوص وقوع زلزله به بازديدكنندگان داده شود. يكي از جذاب‌ترين بخش‌هاي اين موزه، راهرويي است كه كف آن تكان مي‌خورد. اين قسمت جذابيت فراواني براي كودكان دارد. در اينجا بچه‌ها مي‌توانند زلزله را حس‌كنند و تمرين كنند كه چگونه مي‌توان بر ترس ناشي از رانش زمين غلبه كرد و خود را از آسيب آن نجات داد اما نكته جالب توجه ديگر اين است كه كودكان مي‌توانند با استفاده از دستگاه‌هاي لرزه‌نگاري كه در اختيار دارند هر نوع زلزله‌اي را كه مي‌خواهند انتخاب‌كنند و آن را به‌وجود بياورند.

آموزه‌هايي كه در موزه زلزله ارائه مي‌شود بر پايه اين اصل اساسي استوار است كه زلزله تنها يك فاجعه خوفناك نيست بلكه علائم و پيام‌هايي از نيروهاي دروني زمين است و اين همان نيرويي است كه كوه‌ها را به‌وجود آورده و محدوده اقيانوس‌ها را تعيين كرده است. هدف اين موزه يادآوري اين نكته است كه ما انسان‌ها بر پوسته لرزان سياره‌اي به نام زمين زندگي مي‌كنيم.

موزه زلزله تايوان

21 سپتامبر 1999 روزي بود كه در آن، مردم تايوان شاهد يكي از بزرگ‌ترين سوانح طبيعي قرن گذشته بودند. در اين روز زلزله‌اي به قدرت 3/7 در مقياس ريشتر بخش مركزي جزيره را ويران كرد و 2000 كشته و 8000 زخمي بر جاي گذاشت. بيشتر ساختمان‌ها و مدارس به‌طور كامل تخريب شدند.

امروز بخش‌هايي از اين ساختمان‌هاي تخريب شده و آثار و شواهد به‌جا مانده از تغييرات مكاني بعد از زلزله در موزه‌اي روباز نگهداري و حفاظت مي‌شود. در طبقه دوم اين موزه بازديدكنندگان مي‌توانند شاهد نمايشگاهي از آثار هنري مدرني باشند كه با موضوع زلزله خلق شده‌اند. بازديدكنندگان در اين قسمت با تاريخچه تمام زلزله‌هايي كه تا امروز در تايوان به وقوع پيوسته نيز، آشنا خواهند شد.

در اين طبقه فيلم‌هاي خبري كوتاه از زلزله بزرگ سال 1999 (معروف به زلزله 921) پخش مي‌شود. در راهروي منتهي به طبقه اول، يك مجموعه عكس به نمايش درآمده است. بخش اول آن اختصاص دارد به تلاش‌هاي روزانه تيم نجات و فضاي به يادماندني كوشش‌هاي آنها، در اين قسمت طوماري از نام قربانيان اين فاجعه نيز فراهم شده است. بخش ديگر آن عكس‌هايي تكان‌دهنده و اثرگذار از مردمي است كه در مقابل خانه‌هاي ويران شده خود به تماشا ايستاده‌اند‌يا به تصوير عزيزان از دست رفته‌شان نگاه مي‌كنند.

در سالن ديگري كه در طبقه اول واقع شده است بازديدكنندگان دربرابر پرده سينمايي بزرگي مي‌ايستند و لحظه‌لحظه تخريب ساختمان‌ها را حين زلزله مشاهده مي‌كنند و صداهاي قوي ناشي از ريزش ساختمان‌ها را مي‌شنوند. در اين موزه به جز بخش نمايش، قسمتي نيز براي آموزش درنظر گرفته شده است.

معاون عمراني وزير آموزش و پرورش گفت:‌ 40 درصد از مدارس كل كشور در مقابل زلزله مقاوم نيستند.

مرتضي رئيسي در گفت‌وگو با ايلنا با اعلام اين خبر گفت: سال 84 بر اساس كار آماري كه انجام گرفت كليه فضاهاي آموزشي كشور مورد ارزيابي قرار گرفت كه بر اساس آن مشخص كنند از مجموع 450 هزار كلاس درس تا سال 84،‌ 132 هنوز كلاس درس مقاومت كافي نداشتند و با استانداردهاي لازم فاصله داشتند.

وي افزود: در مقابل 126 هزار كلاس درس ديگر نيز اندكي با استانداردها فاصله داشتند كه 132 هزار كلاس درس نيازمند تخريب و بازسازي و 126 هزار كلاس درس نيازمند مقاوم‌سازي بودند.

وي در خصوص مقاومت كنوني مدارس كشورمان در مقابل زلزله گفت: هم‌اكنون تنها 60 درصد از مدارس كشورمان در مقابل زلزله ايمن هستند و 40 درصد از مدارس كشورمان كماكان در مقابل زلزله مقاوم يا به تعبير ديگر ضد زلزله نيستند.

رئيسي افزود: از اين 40 درصد, 27 درصد نيازمند مقاوم‌سازي و 13 درصد نيز بايد تخريب و بازسازي شوند.

منبع: همشهری آنلاین

ايران از جمله كشورهاي زلزله خيز جهان است و كلانشهر تهران به دليل قرار داشتن بر كمربند زلزله از خطر وقوع آن ايمن نبوده و سالهاست كه در انتظار زلزله ويرانگر با قدرت بالاي هفت ريشتر است.

مدير عامل سازمان عمران و مسكن بنياد گفت: در مرز گسيختگي گسل ها هيچ ساختماني با هر ضريب ايمني سالم نمي ماند.اگر تهران از اصول شهر سازي درست الگو برداري مي كرد تمام مناطق شمالي پايتخت كه بيشترين حجم برج سازي در آنها صورت گرفته است بايد تبديل به پارك مي شد.

به گزارش موج، محمد حسن تولايي مدير عامل سازمان عمران و مسكن بنياد با بيان اين مطلب در كنفرانس بين المللي بهسازي لرزه اي هتل پارسيان آزادي تهران افزود:از سوي كارشناسان بارها اخطار داده شده است كه هيچ برجي در صورت زلزله در اين مناطق سالم نمي ماند.

وي گفت:ايران از جمله كشورهاي زلزله خيز جهان است و كلانشهر تهران به دليل قرار داشتن بر كمربند زلزله از خطر وقوع آن ايمن نبوده و سالهاست كه در انتظار زلزله ويرانگر با قدرت بالاي هفت ريشتر است.

وي اظهار داشت:بر اساس مطالعات آماري و زلزله هايي كه پيش از اين در نواحي ري و تهران ثبت شده است با احتمال بيش از 70 درصد به طور متوسط هر158 سال زلزله اي ويرانگر در اين ناحيه رخ داده است و بر همين اساس وقوع زلزله در تهران 28 سال تاخير زماني دارد .

تولايي ادامه داد:بلاياي طبيعي و غير طبيعي در سراسر جهان هر ساله سبب تلفات انساني و خسارات مالي فراوان مي شود.از 40 نوع بلاياي طبيعي كه در جهان به وقوع مي پيوندد ،31 نوع آن در ايران ثبت رسيده است.

وي تصريح كرد:با گسترش شهر نشيني در سراسر جهان در قرن بيستم اثرات بلاياي طبيعي نيز سبب تلفات بسيارزيادي شده است.اين مساله در كشورهاي به اصطلاح جهان سوم به سبب عدم رشد موزون و هماهنگ امكانات شهري با افزايش جمعيت حاد تر نيز است.

مدير عامل سازمان عمران و مسكن بنياد ياد آور شد:در ايران طي دو دهه گذشته بيش از 100 هزار نفر بر اثر زمين لرزه جان باخته اند كه اين آمار تلفات با زلزله هاي مداوم كه در كشور ژاپن رخ داده است،غير قابل مقايسه است.

به گفته وي، تجربه زلزله بم نشان مي دهد به رغم آنكه مردم ايران با توجه به فرهنگ انساني و اسلامي خود با ايثار و فداكاري جهت ياري آسيب ديدگان از هيچ كمكي فروگذاري نمي كنند اما در هنگام حادثه با كمال ناباوري با گستردگي شهر روبرو شده و قادر به كمك موثر به هموطنان خود نيستند و در حقيقت مقهور گستردگي فاجعه مي شوند كه به معناي عدم مديريت است.

تولايي تاكيد كرد:ساخت و ساز در كلانشهري مانند تهران كه بر اساس استانداردهاي جهاني صورت نگرفته و امكانات ايمني آن در مقايسه با وسعت و جمعيت شهر كافي نيست ،آسيب پذيري آن را در برابر زلزله صد چندان مي كند.

مدير عامل سازمان عمران و مسكن بنياد گفت:بر اساس تجربيات گذشته تمام ساختمانهاي خشتي ،آجري و چوبي با توزيع 76 درصدي در برابر زلزله نا مقاوم بوده و تخريب مي شوند .

او افزود: با توجه به اطلاعات موجود در مي يابيم كه بيشينه آسيب پذيري در مناطق 14 و 15 شهرداري تهران در زمان وقوع زلزله از ساير مناطق بيشتر است.

تولايي يكي از مهمترين عوامل خرابي در زلزله را پديده روانگرايي در خاك در زير پي سازه ها اعلام كرد و گفت:به علت عدم وجود كانال هاي فاضلاب و بالا بودن سطح آبهاي زير زميني ساختمانها بر حسب ميزان شدت زلزله كج يا كاملا واژگون مي شوند.

وي تدوين برنامه هاي ميان و بلند مدت و برنامه هاي امداد و نجات ،بررسي قوانين موجود و وضع قوانين جديد،پيش بيني تلفات و خسارات احتمالي،تعيين منابع و فرماندهي تجهيزات و بودجه و مردم ،هماهنگي موثر كمك ها و تيم هاي نجات و بهينه سازي شريان هاي ارتباطي از جمله راهكارهاي اجرايي در راستاي پيشگيري از تبعات جاني و مالي وقوع زلزله در كشور برشمرد و اظهار داشت:در هر بحران زمان عامل اصلي است . در اين راستا مراحل قبل از بحران بيشترين اهميت را در چرخه مديريت بحران داشته و به همين دليل بايد بيشترين برنامه ها،مطالعات و آمادگي در اين مرحله انجام شود.

او در پايان تشكيل جانشين ستاد بحران،منطقه بندي،انجام مانورهاي منظم،بانك اطلاعاتي جامع ، تعيين محل هاي دفن ،استقرار انبارهاي ذخيره،آموزش يگان هاي نظامي و رايزني در سطح بين المللي جهت جذب كمك هاي بشر دوستانه را در رابطه با مديريت كلانشهر تهران حائز اهميت اعلام كرد.

 منبع:هموطن سلام

منبع:وب سایت عمران ایران

سالهاست که در کشور ایران و سایر کشورهای زلزله خیز جهان شاهد تکرار سناریویی زلزله بوده و هستیم. سناریویی که با خواب و خیالی شروع شده و با خواب و بی‌خیالی پایان می‌یابد. پس از وقوع زلزله و خسارات بی شمار جانی و مالی شاهد اشک و ناله از طرف مردم و فراخوان عمومی برای ارسال کمکها از طرف دولت هستیم. در این بین مردم نه تنها خود را قربانی سیاست‌های زلزله، بلکه قربانی سیاست‌های دولت در زمینه و در نهایت تمام هیاهوها با بلا خواندن زلزله به اتمام می‌رسد و چون واکنش در برابر بلایا غیر ممکن بوده، به ظاهر مردم واقعاً قربانی و دولتها نیز واقعاً بی‌تقصیر می‌باشند.دانش آموزان، چه در محیط مدرسه و چه در محیط منزل از جمله گروههای جامعه هستند که همواره در معرض خطرات ناشی از زلزله قرار دارند.

در این بین آموزش و مانورهای مداوم ومستمر برای آمادگی این عزیزان در برابر زلزله بعنوان حلقه گم شده در چرخه مدیریت بحران زلزله در کشور اجتناب ناپذیر و امری ضروری است.

از طرفی دیگر عموماً دولت در امر مدیریت بحران باز هم دارای منابع محدودی از نظر نیرو و امکانات خواهند بود، بنا بر این با آموزش و برگزاری مانورهای هدفمند برای دانش آموزان، جهت مقابله با بحران، امداد رسانی و پیشگیری از زلزله، آنها می توان در محیط مدرسه و منزل جهت مقابله در برابر زلزله آماده نمود.

لذا مهمترین گام در مدیریت بحران زلزله در مدارس، آموزش(حتی اجباری) برای بالا بردن دانش و آگاهی عمومی دانش آموزان است.

از طرفی شبیه سازی صحنه زلزله های گذشته و انجام تمرینات و مانورهای دوره ای مداوم توسط آحاد مردم و علی الخصوص دانش آموزان و نیز ارزیابی نتایج حاصله از آن و در کاهش مخاطرات زلزله بسیار موثر است.

نقش آموزش در کاهش مخاطرات زلزله در مدارس:

آموزش در خصوص زلزله تجربه ای است مبتنی بر یادگیری که می تواند عملکرد مردم و علی الخصوص دانش آموزان را سامان دهد. آموزش زلزله به منظور ایجاد تغییرات به نسبت ماندگاری در رفتار افراد صورت می گیرد تا آنها بتوانند توانایی های خودشان را برای انجام دادن کارهای مشخص، در هنگام زلزله، قبل و بعد از آن بهبود ببخشند.

پس آموزش در برابر زلزله باید دو ویژگی داشته باشند:

1.هدفمند باشد

2.مستمر و مداوم باشد

در واقع آموزش در برابر زلزله فرایندی است که در ان انتقال معلومات، نگرشها و مهارت های زلزله از فرد یا گروهی، به نفرد یا گروه دیگر برای تغییرات در ساختار آنها انجام می پذیرد، به گونه ای که سطح دانش، و آگاهی و مهارتهای فنی و حرفه ای در برابر زلزله را ارتقاء داده و رفتار مطلوب در آنها ایجاد می کند تا آماده انجام وظایف و مسئولیت‌های اجتماعی خود در هنگام زلزله، قبل و یا بعد از آن باشد.

مهمترین نکته در یک مدیریت بحران موفق زلزله در مدارس و مراکز آموزشی، ایجاد آگاهی مستمر و پویا در عموم دانش آموزان و مربیان آموزشی بوده، تا شاهد مسئولیت پذیری همه آنها در برابر زلزله باشیم تا با انتقال آموخته های خود به جامعه و محیط زندگی، باعث ایجاد محیطی امن برای خود و دیگران در برابر زلزله شوند.

از طرفی با ارتقای سطح آموزش و بازنگری مطالب آموزشی در مورد زلزله و خطراتی که محیط تحصیل و زندگی آنها را تهدید می‌کند، تقویت نموده و در واقع راهکارها، روش‌های ایمنی، کنترل و کاهش خطرات زلزله را به آنها یاد داد.

در واقع شناخت و درک صحیحی از زلزله های گذشته، مخاطرات و ویژگی های گوناگون آن را می تواند راهنمای مناسبی برای دانش آموزان و سایر مردم در پیشگیری از عواقب ناگوار زلزله و آمادگی آنها برای مقابله با آن باشد.

آموزش در خصوص زلزله در مدارس یکی از روش‌های مداخله در مخاطرات زلزله محسوب می شود.

بنا براین آموزش به عنوان یک ابزار مداخله موثر، باید در تمام اقدام های مدیریت بحران زلزله

و بطور هدفمند و مستمر در مدارس انجام می گیرد.

مانور ونقش آن در کاهش مخاطرات زلزله در مدارس:

بطور کلی مانور مجموعه ای است از راهکارهای مناسب که قبل از وقوع به منظور بالا یردن سطح آگاهی و آموزش مهارتهای عملی با تعمیم به کل جامعه طراحی شده است.

در واقع مانور شبیه سازی شرایط بحرانی است و مجموعه ای از تمرین ها و ممارست ها ست که برای ارزیابی برنامه های تدوین شده جهت مقابله و مواجهه با حوادث و بلایا علی الخصوص زلزله در تمامی مکانها داز جمله در مدارس به کار می رود.

در مانورهای دانش آموزان در شرایط حادثه قرار گرفته و همین امر باعث می شود که شیوه رویارویی با زلزله را که از پیش با استفاده از روش های علمی و نتیجه بخش تدوین شده و مورد ارزیابی نیز قرار گرفته را بیاموزند و این یافته های تجربه شده را نیز در طول زندگی و در هنگام زلزله مورد استفاده قرار دهند و به عبارتی آموزه ها و آموخته هایی که در مانور در مدارس ارائه و تمرین می شوند، می توانند گره های به وجود آمده در اوج حادثه بروند و همین آرامش و اطمینان خاطر به استقبال حاذثه بروند و همین آرامش نسبی روانی می تواند تا حد بسیار زیادی از تلفات و آسیب های روحی و روانی در هنگام و بعد از زلزله بکاهد.

جدی گرفتن، هدفمند بودن، تداوم واستمرار مانورهای زلزله در مدارس و افزایش کیفی و کمی آنها به ویژه در مناطق و نقاط زلزله خیز می تواند به عنوان یک موضوع مهم در برنامه های مسئولین مراکز آموزشی قرار گیرد و بدون شک توجه به آن، با در نظر گرفتن امکانات طبیعی و غیر طبیعی منطقه مانور، مولفه های فرهنگی و نیروی انسانی منطقه ای که مانور در آن به اجرا در می آید، در کاهش تلفات انسانی بسیار موثر است.

مانور مدارس باید به صورت برنامه ای همیشگی، مستمر و مداوم بوده و بطور واقعی و جدی اجرا شود و در واقع شبیه سازی زلزله های گذشته باشد و لزومی ندارد زمان اجرای آن خیلی طولانی باشد، بلکه مهم است که هدفمند و واقعی بوده و بطور مستمر در طول سال انجام گیرد. به این ترتیب تمام دانش آموزان که عضو اصلی یک جامعه هستند، از نظر روانی و جسمی برای مقابله با زلزله آماده می شوند.

با تکرار و استمرار این مانورها(حداقل ماهی یک بار در مدرسه و یا در منزل) ترس ناشی از ناگهانی بودن زلزله و پیامدهای آن (اضطراب، دلهره و شوک) در بین دانش آموزان از بین رفته و ضمن آمادگی خود به سایر اعضای خانواده در هنگام وقوع زلزله آرامش و خونسردی را برای تصمیم گیری و اجرای نکات ایمنی که مهمترین رکن نجات فرد و اجتماع است، حفظ می کنند. در واقع ضمن مقابله و عکس العمل در دست در هنگام زلزله، امدادگر خود و دیگران نیز می باشند.

در هر محیط آموزشی (دانشگاه، مدارس، مهدهای کودک) را می توان مانور را با حداقل امکانات و بر اساس توانمندی های فرهنگی، محیطی و مالی اجرا می نمایند. بعد از هر مانور نیز برای بالا بردن سطح کیفی عملیات مستند سازی و تشویق افراد را نباید فراموش کرد.

از این رو همانطور که مسئولین در سال های اخیر به درستی به این مهم عنایت داشته اند(که از آن جمله می توان به مانورهای زلزله در هفته کاهش بلایای طبیعی در مهر ماه، مانورهای سراسری زلزله در مدارس در 8 آذرماه، مانورهای زلزله بم در 5 دی ماه وسایر مانورهای زلزله در طول سال در سال های اخیر اشاره نمود)، برگزاری مانورهای مختلف، هدفمند، واقعی، مداوم ومستمر در طول سال در قالب مانورهای شبیه سازی شده اقدامات در زلزله های گذشته، باید به عنوان یک اصل در راس برنامه های مدارس و مراکز آموزشی قرار گرفته  و حتی باید اجرای مانور های خانوادگی نیز در تک تک خانوادهای ایرانی مد نظر باشد، تا در صورت وقوع زلزله مهیب در یک منطقه از کشور، با اقدامات صحیح و سریع شاهد چشمان گریان کمتری باشیم.

بهزاد پور محمد- آذرماه 1387

برگرفته از: ماهنامه ایمن و راهبرد- سال اول- دی ماه 87- ص38.39        

کد; 2731

گروه: آموزش, مدیریت بحران, حوادث طبیعی

 منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

تهران یکی از پانزده کلان شهر دنیاست که علاوه بر مشابهت در انجام خدمات، معضلات و مشکلات منحصر به فردی نیز دارد. قرا گرفتن در زون خطر زلزله، به هم تنیدگی تاسیسات در زیر تمام خیابانهای اصلی و فرعی، ترافیک و رشد بی رویه جمعیت از آن جمله می باشد.

تهران در قلب ایران از جمله شهرهای با زلزله خیزی بالاست به نحوی که روی 15 گسل فعال و بزرگ قرار دارد که سه گسل در این میان با پتانسیل زلزله های تهرانی حاکی از زلزله های بسیار مخرب و حتی تا 8 ریشتر بوده است به طوری که تقریباً یک خانه در تهران بی آسیب نمانده و باعث ویرانی و فجایع عظیمی شده است. مطالعات نشان می دهد که این پایتخت وقوع زلزله‌ای ویرانگر با احتمال 70 درصد را بطور متوسط در هر 158 سال تجربه خواهد کرد. البته حدود 200 سال است که در تهران زلزله ای بزرگی رخ نداده است، اما شواهد و مطالعاتی توسط کارشناسان داخلی و خارجی انجام شده، وقوع این زلزله را محتمل دانسته است که زلزله تهران یکی از ویرانگر ترین زلزله ها در طول تاریخ خواهد بود.

از طرفی کشور ایران و به تبع آن تهران در منطقه خشک و نیمه خشک واقع است. رشد جمعیت و تقاضای آب بهداشتی با توجه به محدودیتهای منابع آب، احتمال بروز پدیده های خشکسالی را به شدت بالا برده و سوابق خشکسالی جاری و سال‌های گذشته موید این موضوع است به نحوی که هم اکنون نیز تهران بنوعی در یحران آب بسر می‌برد. از طرف دیگر گسترش شهرنشینی و عدم وجود  برنامه های متقن در خصوص ساخت و سازها و توسعه نیز منابع اصلی تأمین‌کننده آب را با خطر کمبود و آلودگی روبرو کرده است. برداشت بی رویه از سفره های آبهای زیرزمینی علاوه بر تاثیرات منفی بر محیط زیست هم اکنون بسیاری از مناطق را دچار زمین لغزش و نشست نموده است در این میان آب و فاضلاب شهر تهران با مخاطرات متعددی مواجه می باشد؛ بحران‌های متناوب خشکسالی و کم آبی، خسارات وسیع بر شبکه‌ها و تأسیسات آب‌رسانی در اثر وقوع احتمالی زلزله، آلودگی آب با منشاء فیزیکی، شیمیایی یا بیولوژیکی، خطر نشست سیلندرهای عظیم گاز کلر که در تصفیه آب استفاده قرار می‌گیرند، اختلال در مخازن ،آبگیرها و تصفیه‌خانه‌ها بر اثر وقوع سیل نوسانات شدید دمایی، و همچنین تغییرات جهانی آب و هوا از جمله دهها مخاطره‌های است که نیازمند طراحی نظام جامع مدیریت بحران آب می باشد مرکز مدیریت بحران آب تهران وظیفه توانمندسازی آب و فاضلاب تهران را برای مدیریت موثر و کار آمد در مراحل چهارگانه مدیریت بحران (پیشگیری و کاهش اثر خطرات، آمادگی، واکنش و باسازی) را برای شرایط خاص عهده دار است. در هنگام بروز بحران کلیه واحد های این شرکت موظفند با رعایت سلسله مراتب و بنا به اعلام مدیر مرکز یاد شده با کلیه امکانات و نیروی انسانی در عملیات مقابل با بحران شرکت نمایند.

هدف از تاسیس این مرکز، سازماندهی و به هم پیوسته کردن کلیه عناصر و عوامل مدیریت بحران ، استفاده از تمامی امکانات ملی ، استانی و نیروهای مردمی، هدایت کلیه کمک های دولتی و غیر دولتی داخلی و خارجی به منظور پیشگیری و کاهش آثار کاهش بلایای طبیعی، ارایه حداکثر خدمات امداد و نجات سازمان یافته، و  تقلیل تلفات انسانی و اقتصادی، جبران و باز سازی و باز گرداندن شرایط کار و زندگی به وضعیت اولیه قبل از بحران، ایجاد آمادگی لازم در شرکت آب و فاضلاب و در مردم و تعیین دقیق نقشه و وظایف واحدهای اجرایی برای مقابله بحران می‌باشد.

اهداف و سیاست‌های مرکز:

1.    سیاستگذاری وتعیین راهبردهای جامع علمی و عملی در زمینه میریت بحران

2.    تهیه و تدوین و ساماندهی نظامی جامع مدیریت بحران.

3.    توانمند سازی واحدهای شرکت در برابر حوادث، بلایا و بحرانهای اعم از طبیعی و انسانی از جمله کم آبی، نشت گازهای سمی، سیل، زلزله، آتش سوزی های وسیع و غیره به منظور ایجاد یک سیستم متعادل و پایدار و قابل توسعه بنحوی که انسا  نها، امکانات و ساختارهای موجود را برای شرایط بحرانی آماده سازد.

4.    تقویت آمادگی ها و امکانات لازم برای اجرای سریع و موثر عملیات آبرسانی به جامعه حادثه دیده در شرایط اضطراری در قالب برگزاری مانورها و تمرینات تخصصی.

5.    شناسایی مخاطرات و لحاظ نمودن آن به عنوان یکی از محورهای اساسی آمایش امکانات، تاسیسات و شبکه های آبرسانی.

6.    افزایش و گسترش آموزش و آگاهی و آماده سازی مدیران، کارکنان و مردم برای رویارویی با عوارض ناشی از بحرانها بویژه سوانح طبیعی و حوادث غیر مترقبه.

7.    هماهنگ نمودن وظایف، اختیارات و مسئو لیت های کلیه بخش ها، واحدها و تشکیلات شرکت در امر مدیریت هماهنگ و یکسان برای ایجاد آمادگی لازم و همیشگی و اقدام موثر در مورد بحران.

8.    گسترش تقویت مطالعات علمی و پژوهشی و حمایت از پژوهشگران فعال، به منظور شناسایی و استن از خطرات با رعایت اولویت.

9.    تنظیم سیاست‌های تبلیغاتی و اطلاع رسانی در مورد بحران.

10.    جذب و ساماندهی کمک‌های داخلی و خارجی در شرایط اضطراری.

راهبردها و برنامه ها:

1.    برنامه ریزی ( در مرحله پیشگیری و آمادگی) برای اجرای نظام مدیریت بحران.

2.    سازماندهی (در مرحله مقابله) برای استفاده از منابع موجود در زمینه بحران و حوادث و انجام فرایند تصمیم‌سازی و پشتیبانی در شرایط اضطراری .

3.    نظارت(در مرحله بازسازی) در زمینه بحران و حوادث.

4.    تدوین برنامه‌ی جامع علمی به منظور باز توانمند سازی شرکت و باز سازی فنی و برنامه‌مند مناطق و شبکه‌های آبرسانی آسیب دیده.

5.    ایجاد مدیریت واحد با تعیین فرمانده بحران برای آمادگی دائمی و اقدام موثر و فرماندهی در دوره بحران.

6.    تهیه نقشه خطرات(Disaster   Maps )

7.    ساخت دیریت نظام جامع اطلاعات از طریق ایجد سامانه اطلاعات بلایا و سوانح(DIS) و ایجاد بانک اطاعات بحران آب تهران.

8.    طراحی، راه اندازی و گسترش نظامهای هشدار سریع (Early  Warning  System)و پیش آگاهی های بلند مدت با استفاده از فناوری های پیشرفته به منظور هشدار بموقع و اطلاع رسانی دقیق و بهنگام در زمان بحران

9.    هشدار به موقع به کمک شبکه های اطلاعاتی واحدهای ستادی و عملیاتی، در زمان وقوع حادثه

10.    بهره مندی از راه ها و روش های جبران خسارات احتمالی به شرکت نظیر انواع بیمه، حمایتهای مالی و تشویقیع تسهیلات ویژه و صندوق های حمایتی

11.    بررسی و تصویب نیازهای اعتباری کمیته های مدیریت بحران مناطق شهر تهران در چهار چوب اعتبارات و برنامه های مصوب مرکز

12.    پیشگیری و کاهش خطر پذیری ناشی از حوادث و سوانح طبیعی در ساختمان ها، تاسیسات و شبکه های آبرسانی شرکت و افزایش ضریب ایمنی در ساخت و سازها و پروژه های جدید

13.    کاهش جدید آسیب پذیری های شرکت با محوریت حفظ جان انسان ها از طریق ایمن سازی و بهسازی لرزه ای سازه های مهم، بافت‌های فرسوده، شریان های حیاتی و تاسیسات زیر بنایی شرکت و ارائه تسهیلات ویژه و حمایت های تشویقی ( بیمه و نظایر آن) به این منظور

14.    بهره گیری از تمامی امکانات و توانمندی های مورد نیاز اعم از دولتی و نهادهای عمومی غبر دولتی و نیروهای مسلح در زمان بحران با استفاده از نهادهای هماهنگ ساز مربوطه

15.    برمانه ریزی برای اجرایی نمودن مطالعات آژانس همکاریهای بین المللی ژاپن- جایکا(JICA)

16.    تنظیم و تفهیم تفاهم نامه و برنامه های همکاری در زمینه‌ی بحران با نهادهای دولتی و غیر دولتی

17.    تدوین دستورالعمل‌های اجرایی برای واحد های مختلف شرکت برای مواجه با بحران‌ها و تهیه پیش نویس مقررات و مصوبات مورد نیاز در ارتباط با مدیریت

18.    جلب مشارکت بخش های مختلف شرکت در راستای هم افزایی موثر در مدیریت بحرانه

19.    شناسایی و معرفی ظرفیت های مدیریت بحران موجود منطقه‌ائی، ملی و بین امللی در امر مدیریت بحرانها

20.    رصد نمودن(Risk   Monitoring) و ارزیابی نوع و میزان (Risk  Assessment) خطر

21.    جذب، سازماندهی و بکارگیری نیروهای داوطلب و مردمی سازمان‌های دولتی و غیر دولتی (NGO) فعال در زمینه بحران آب

22.    همکاری با نهادها و سازمان های پشتیبانی در زمان بحران و ایجاد تعامل هوشمندانه بین سایر مجریان و واحدهای فعال در زمینه های مشابه جهت نیل به نظام جامع مدیریت بحران

23.    تنظیم برنامه‌ی پشتیبانی در زمینه آبرسانی به جامعه حادثه دیده در حوادث و سوانح منطقه ای، ملی و بین المللی

24.    پشتیبانی فنی، تخصصی، علمی و عملیاتی در بحرانای منطقه ای، ملی و بین المللی

25.    تجهیزات واحدای مختلف شرکت به وسایل و ابزار و  لوازم ویژه شرایط اضطراری

26.    حفظ و آمادگی شرکت برای واکنش سریع به نسبت به هر نوع بحران و در هر سطح و در هر زمان

27.    افزایش سطح هوشیاری شرکت در مواجهه با مخاطرات

28.    ارتقاء توانمندی همکاران و واحدهای عملیاتی شرکت در راستای واکنش و پاسخگویی در بحرانها

29.    تسریع در روند باز سازی و عمران و خرابی‌های ناشی از بحران زلزله بر اساس مطالعات و ارزیابی های انجام یافته

30.    مطالعه و پژوهش در زمینه ی فرایند برنامه ریزی، شناخت، تجزیه و تحلیل واکنش به بحران

31.    انجام امور مطالعاتی، تحقیقاتی و پژوهشی کاربردی به منظور پشتیبانی کار شناسی مرکز از طریق مجامع و مراکز ذیربط و برقراری ارتباط با مراکز علمی، تحقیقاتی و اجرایی در داخل و خارج از کشور

32.    مطالعه، و پژوهش و برنامه ریزی در زمینه ی کاهش هزینه های ناشی از بحرانها، اعم از هزینه های مادی و معنوی از قبیل هزینه های مالی، جانی و حیثیتی

33.    ایجتد هماهنگی و مشارکت در تهیه برنامه‌های توسعه پایدار بر اساس ملاحظات مدیریت بحران

34.    نظارت و ارزش‌یابی برنامه های مدیریت بحران در سطح شرکت و مشارکت های مردمی و ارائه راهکارهای مناسب جهت رفع نواقص و کاست ها

35.    ایجاد کار گروه های تخصصی و بررسی و تصویب پیشنهادهای کار گروه های زیر مجموعه مرکز

36.    اعلام وضعیت بحران در زمینه وظایف مرکز

37.    پیگیری و پیش بینی تامین اعتبارات و امکانات مالی مورد نیاز مدیریت بحران شرکت

38.    ایجاد کار گروه های تخصصی و بررسی و تصویب پیشنهادهای کار گروه های مرتبط با فعالیتهای مرکز پیگیری برگزاری سمینارها و باز دیدهای علمی، آموزشی و پژوهشی مرتبط با مدیریت بحران

39.    پیگیری برگزاری سمینارها و باز دیدهای علمی، آموزشی و پژوهشی مرتبط با مدیریت بحران

40.    انتشار پوستر، بروشور، نشریه، جزوه و کتاب به منظور افزایش آگاهی های عمومی و گسترش فرهنگ ایمنی و دانش مدیریت بحران

برگرفته از: ماهنامه ایمن و راهبرد- سال اول- دی ماه 87- ص36.37

کد; 2628

گروه: مدیریت بحران, حوادث طبیعی

منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

روی ادامه مطلب کلیک کنید

بمي‌ها هم شبي كه مي خوابيدند ، نمي‌دانستند كه خورشيد فردا را نمي‌بينند و زمين و زمان در لحظه‌اي بر سرشان خراب مي‌شود.

كوچه‌هاي تنگ، جوي‌هاي قديمي و باريك، سيم‌ها و كابل‌هايي كه معلوم نيست از كجا تا كجا كشيده شده و خانه‌هاي 40 و 50 متري كه از درون هر يك از آنها حداقل دو خانواده زندگي مي‌كنند. اين تصور عامي از خانه‌ها در بافت فرسوده است ، محدوده‌اي كه نه با زلزله، كه حتي با وزش باد شديدي تمام ديوارها و سقف‌هايش به لرزه در مي‌آيد و اين فضا را تنها كساني كه در اين خانه‌ها زندگي كرده‌اند، درك كنند در حالي كه توان نجات خود از اين شرايط را ندارند. متاسفانه تعداد اين افراد در پايتخت ايران بيش از چهار ميليون است و هر روز هم به تعدادشان اضافه مي‌شود.

به گزارش گروه اجتماعی «فردا» ،بر اساس آْخرين آمارهاي اعلام شده 150 كيلومتر مربع از 270 كيلومتر مربع پايتخت شامل بيش از 800 هزار واحد مسكوني بافت فرسوده است و سه هزار و 260 هكتار از اين ميزان در حالي شهروندان تهراني را در خود جاي داده كه با خطر جدي ريزش روبرو است.

بارها اعلام شده كه جمعيت ساكن در بافت‌هاي فرسوده نيمي از جمعيت تهران را تشكيل مي‌دهد، بارها شنيده‌ايم كه تهران روي گسل‌هاي فعال قرار گرفته و هر روز و هر لحظه در خطر وقوع زلزله قرار دارد و بارها و بارها هم از مسئولان شنيده‌ايم كه قرار است فلان اعتبار و فلان طرح و برنامه را اجرا كنند اما متاسفانه و با وجود همه اعلام خطرها و نگراني‌ها در مورد وقوع ناگهاني حادثه و فاجعه مرگ و مير ميليون‌ها نفر از همشهريان تاكنون هيچ يك از برنامه‌ها محقق نشده و هر روز بر محدوده بافت‌هاي فرسوده شهر ما افزوده مي‌شود.

تاكنون شهرداري تهران در دوره مديريت محمد باقر قاليباف اقداماتي را در راستاي ساماندهي بافت‌هاي فرسوده داشته است و اعتباراتي در اين راه پيش بيني و هزينه شده اما متاسفانه پس از حداقل سه سال كمتر از 500 واحد مسكوني در بافت‌هاي فرسوده جايگزين شده است و طرح‌هاي شهرداري در مورد طرح پلاك به پلاك يا كيلد به كليد و يا طرح‌هاي مشاركتي نوسازان به اذعان اعضاي شوراي شهر تهران موفق نبوده است.

در عين حال ارائه تسهيلات و تشويق‌هاي مختلف از جمله تراكم‌هاي تشويقي و تخفيف‌ها و وامهاي متعدد نتوانسته روند ساخت و ساز و نوسازي در بافت‌هاي فرسوده را تند كند چرا كه عمده ساكنان مناطق بافت‌هاي فرسوده را خانواده‌ها و اقشاري تشكيل مي‌دهد كه خانه 40 و 50 متري همه سرمايه زندگي آنها است و آنها در اين فضاي محدود عادت كرده‌اند و شرايط فرهنگي اين اقشار كه عمدتا در سنين بالا هستند اجازه نمي‌دهد كه ريسك جا بجايي و احتمالا آوارگي را براي خود رقم بزنند. اين ترس از آوارگي يك شبه براي اين اقشار پديد نيامده و تجربه محلاتي نظير اتابك و خوب بخت براي مردم گوياي آخر و نتيجه اين معامله است.

نكته قابل توجه در مورد بافت هاي فرسوده تهران اعتبار پيش بيني شده در مورد آن است، چرا كه شهرداري تهران به هيچ وجه توان اقدام براي نوسازي 800 هزار واحد مسكوني فرسوده را ندارد و اين موضوع را نيز شهردار و ساير مسئولان مرتبط بارها اعلام كرده و نسبت به تشويق بخش خصوصي تاكيد داشته‌اند اما متاسفانه هنوز نتوانسته‌اند بخش خصوصي قدرتمند و مشتاقي را با خود همراه كنند.

شهرداري تهران در عين حال از سال 86 و 87 تا كنون مجوز انتشار 400 و 700 ميليارد تومان اوراق مشاركت در بافت‌هاي فرسوده را به دست آورد ، مجوزي كه در سال 88 هنوز 400 ميليارد تومان از آن با وجود تائيد دولت هنوز اجرايي نشده است و اين در حالي است كه بنا بر اظهارات رسول خادم ـ رييس كميسيون برنامه و بودجه شوراي شهر تهران ـ يك فوريت مجوز انتشار 2 هزار ميليارد تومان اوراق مشاركت ديگر در سال 88 به تصويب شوراي شهر تهران رسيده است.

همه موارد ذكر شده در مورد تهران است و نبايد از نظر دور داشت كه متاسفانه در ساير شهرهاي كشور نيز روند نوسازي بافت‌هاي فرسوده ناموفق بوده و تنها طرح‌هاي محدودي نظير طرح« ثامن» در مشهد تا حدودي موفق بوده است.

به هر روي در حال حاضر جان مردم تنها در تهران بسته به اما و اگر و شايد و بايد مسئولان و به عبارتي بسته به مويي است كه نمي‌دانيم تا فردا دوام مي‌آورد يا نه !

بمي‌ها هم شبي كه مي خوابيدند ، نمي‌دانستند كه خورشيد فردا را نمي‌بينند و زمين و زمان در لحظه‌اي بر سرشان خراب مي‌شود.

آنها در روستا و شهر‌هاي كوچك و محروم زندگي مي‌كردند اما جاي بسي شرمندگي است كه با يك زلزله در پايتخت يك كشور حداقل چهار ميليون انسان زير سقف بيش از 800 هزار واحد مسكوني فرسوده در خطر دفن شدن باشند و يا حتي سالها با احتمال خطر مرگ زندگي كنند !

 

مقدمه
یکی از مهمترین ماموریتهای دولت و سازمانهای امدادی ، پاسخگویی کارآمد ، سریع و به موقع در حوادث و سوانح غیر مترقبه می باشد. در حوزه امداد و نجات ، یکی از مسئولیتها ، تامین و فراهم نمودن حداقل وسایل و اقلام اولیه زندگی و سرپناه اضطراری آسیب دیدگان است .

تجربه زلزله هایی مانند زلزله رودبار و منجیل ، بم و زلزله اخیر لرستان نشان داد که ما در تامین ، حمل و نقل و توزیع مایحتاج اولیه مردم با مشکلات جدی روبرو بوده ایم . برای مثال ، برای جابجایی 400 تخته چادر یک دستگاه تریلی لازم است ، برای جابجایی و توزیع حجم زیادی از تجهیزات مربوط به اسکان اضطراری به میزان 52000 تخته چادر در زلزله لرستان ، مشکلات زیادی بوجود آمد و هزینه های هنگفتی از طرف دولت پرداخت شد . سیستم توزیع اقلام و تجهیزات امدادی باید بر اساس فاکتورهای مهمی چون نیاز آسیب دیدگان ، شناسایی نمودن تعداد خانوارها ، برقراری امنیت توزیع ، دپو نمودن اقلام و ... صورت پذیرد و تمهیدات لازم را نیز قبل از وقوع حوادث پیش بینی نمود ، با وجود آنکه می دانیم شناسایی نمودن خانوارها و نوع نیاز مناطق مختلف کشور در زمان وقوع حوادث چه کار سخت و دشواری است.
بیایید فرض کنیم فردا صبح قرار است تهران با زلزله ای به قدرت 4 ریشتر بلرزد . چه اتفاقی رخ خواهد داد ؟ چه مشکلاتی ممکن است پیش بیاید ؟ اولین مسئله ای که ذهن همگان را مشغول می کند چیست ؟ شواهد نشان داده است که همه مردم مانند تجربه اخیر (زلزله بلده مازندران که تهران را نیز کمی لرزاند) عمل می کنند و همگی به پارک ها و مناطق بدون ساختمان و اطراف تهران می روند تا در امان باشند ، به بیان بهتر  نمی توان  مردم را راضی کرد که در خانه هایشان بمانند ! فکر می کنید برای تامین فقط یکی از نیازهای آنها ، آنهم تامین سرپناه اضطراری (معمولاً چادر) چه مشکلاتی خواهیم داشت ؟ برای تامین سایر نیازهای اولیه (آب ، غذا و ... ) طی 3 تا 5 روز اول حتی اگر حادثه ای جدی هم اتفاق نیفتد و تنها شایعات وقوع حادثه بر سر زبانها افتد ، چه مشکلاتی پیش رو خواهیم داشت ؟
در شب قبل از وقوع زلزله لرستان ، پس از چند زلزله خفیف ، به مردم اعلام شد که در خانه ها نخوابند و می بینیم که فقط 63 نفر آنهم در روستاها کشته شدند . با توجه به  اینکه در حال حاضر ساختمانهای مقاوم محدودی در برابر زلزله داریم و زمان زیادی لازم است تا همه مردم و حتی مراکز دولتی بتوانند ساختمان ها را مقاوم سازی نمایند ، در صورتی که در این شرایط زلزله ای روی دهد چه اتفاقی خواهد افتاد .مساله به زلزله ختم نمی شود ، آیا سیل در فصول بارانی ، شهرها و روستاهای ما را تهدید نمی کند و ناگهان گروه زیادی از انسانها را آواره نمی کند ؟ آیا حوادث دیگری نیستند که مردم را مجبور به خروج اضطراری از منازل و سکونت در سایر مناطق کند ؟

دریافت مقاله

 

کد; 2349
گروه: مدیریت بحران, امداد و نجات

منبع: سازمان پدافند غیرعامل کشور

جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران

 منبع:وزارت مسکن و شهرسازی

ماهنامه هاي شبكه شتابنگاري ايران

چشم انداز

  ·   داراي عزم ملي و باور عمومي در مسئولين و مردم نسبت به رعايت اصول پدافند غير عامل

  ·   برخوردار از اصول پدافند غير عمل جامع ، توسعه يافته و نهادينه شده .

  ·   توانمند در تأمين حداکثر ايمني و پايداري و به حداقل رسانيدن آسيب پذيري زير ساخت هاي مرتبط در مقابل تهديدات دشمن .

  ·   قادر به ايفاي نقش اساسي در حراست و حفظ استقلال ، تماميت ارضي و سرمايه هاي ملي در چرخه نظام دفاعي امنيتي کشور .

  ·   برخوردار از آمايش سرزميني مناسب و متکي به ويژگيهاي جغرافيايي ، جمعيتي وفرهنگي  و اصول دفاع غير عامل در حوزه مختلف با رعايت توزيع و پراکندگي موزون سرمايه ها و فعاليت ها در عرصه ايمن جغرافيا .

  ·   توانمند در توليد دانش فني و برخوردار از پشتوانه تحقيقاتي و پژوهشي در زمينه پدافند غير عامل با تأثير باز دارندگي بالا و با موفقيت ممتاز در سطح منطقه

  ·   داراي پشتوانه فهنگي و حقوقي و قانوني جامع در سطح کشور با قابليت تأمين و اجراي الزامات و ظوابط مربوطه

  ·   برخوردار از نظام يکپارچه ، هماهنگ و کارآمد پدافند غير عامل کشور با قابليت تعامل سازنده و پيشبرنده با دولت در زمينه اعمال تدابير دفاعي امنيتي در بخش هاي مختلف .

 

                                                                  راهبردها

  ·   تعامل گسترده و فراگير با سازمان ها و ايجاد سازو کارهاي مناسب در جهت ايمن سازي و حفاظت از تاسيسات زيربنايي.

  ·   ساماندهي آمايش سرزمين ملي و آمايش دفاعي از منظر پدافند غيرعامل به منظور استفاده حداکثري از پهنه جغرافيايي کشور.

  ·   ايفاي نقش هدايتي و نظارتي بر سازملن ها و نهادهاي کشوري و لشکري در زمينه مطالعات و طراحي فني طرح هاي پدافند غيرعامل.

  ·   بکارگيري و بسيج امکانات در جهت ارزان سازي، تنوع و ابتکار عمل در سامانه ها و شيوه هاي پدافند غيرعامل.

  ·   استفاده حداکثرسازي از پهناوري و عمق سرزميني و عوارض طبيعي کشور و به کاهش مخاطرات و خسارات.

  ·   ساماندهي مناسب استفاده از فناوري هاي نوين به منظور کاهش آسيب پذيري ناشي از وابستگي و امکان جمع آوري اطلاعات توسط دشمن.

  ·   توسعه و تعامل موثر و سازنده با نهادهاي سياست گذار، قانون گذار و اجرايي کشور.

  ·   توسعه علمي و توليد دانش فني و ارتقاء فناوري و برنامه جامع آموزشي و همچنين ، بهينه سازي توليد صنعتي با استفاده از تمامي ظرفيت ها.

  ·   نهادينه نمودن نظام جامع و استفاده از اصول و ضوابط در طرح هاي توسعه کشور.

  ·   توسعه فرهنگي و ارتقاء باور عمومي و تقويت عزم و اقتدار ملي مسبت به ايمن سازي مراکز حياتي، حساس و مهم.

  ·   توسعه فرهنگ و نهادينه سازي باور عمومي نسبت به تاثير پدافند غيرعامل در کاهش آسيب پذيري ها.

 

                                                                  قابليت ها

  ·   پدافند غير عامل، بستر مناسب توسعه پايدار توان ملي کشور.

  ·   پدافند غير عامل، هم راستا با سياست هاي تنش زدايي.

  ·   پدافند غير عامل، پايدارترين، ارزان ترين وصلح آميزترين روش دفاع.

  ·   پدافند غير عامل، بهترين راهکار افزايش آستانه مقاومت ملي.

  ·   پدافند غير عامل، پشتوانه اقتدار ملي.

  ·   پدافند غير عامل، يکي از مهمترين ابزارهاي بازدارندگي.

  ·   پدافند غير عامل، بهترين و مناسب ترين شيوه کاهش مخاطرات و کاهش آسيب پذيري.

  ·   کشورهايي که توسعه پدافند غير عامل را به عنوان يک سياست دفاعي مستمر در دستور کار خود قرار مي دهند، هيچ گاه در مظان اتهام تهديد بر عليه کشورهاي ديگر قرار نمي گيرند.

  ·   کشورهايي که پدافند غير عامل را به عنوان يک راهکار اصلي بر مي گزينند، به شرايطي از نظر کاهش آسيب پذيري دست مي يابند که مطامع کشورهاي تهديد کننده بر عليه آنها کاهش مي يابد.

  ·   در جهان امروز کشورهايي که نقاط آسيب پذيري آنها فراوان است، و دشمن مي تواند با ضربات سريع، حياتي ترين منابع آنان را منهدم نمايد، عوامل تهديد از بيرون را درون خود ايجاد مي نمايد.

  ·   پدافند غير عامل، مي تواند به يک فرهنگ عمومي در کشور تبديل شود.

  ·   پدافند غير عامل، عنصري است پويا و متحرک؛ لذا بايد همواره در صدر تلاش هاي علمي و پژوهشي قرار گيرد.

 

                                                                  اصول

  ·   پوشش در همه زمينه ها

  ·   استتار و نامرئي سازي

  ·   توليد سازه هاي دومنظوره (موانع)

  ·   مکان يابي استقرار عملکردها

  ·   اختفاء با استفاده از عوارض طبيعي

  ·   کور کردن سيستم اطلاعاتي دشمن

  ·   حفاظت اطلاعات سيستم هاي حياتي و مهم

  ·   مديريت بحران دفاعي در صحنه ها

  ·   فريب، ابتکار عمل و تنوع در کليه اقدامات

  ·   موازي سازي سيستم هاي پيشنهادي وابسته

  ·   تعيين مقياس بهينه استقرار جمعيت و فعاليت در فضا

  ·   کوچک سازي، ارزان سازي و ابتکار در پدافند غير عامل

  ·   مقاوم سازي و استحکامات و ايمن سازي سازه هاي حياتي

  ·   پراکندگي در توزيع عملکردها متناسب با تهديدات و جغرافيا

  ·   انتخاب مقياس بهينه از پراکندگي و توجيه اقتصادي پروژه

 

                                                                  اهداف کلان

  ·   ايمني سازي مراکز حياتي، حساس و مهم.

  ·   توسعه کمي و کيفي نيروي انساني متخصص.

  ·   ارتقاء قابليت بقا و حفظ کشور در شرايط بحران.

  ·   افزايش آستانه مقاومت ملي و تقويت مولفه هاي مقاومت در مقابل تهديدات.

  ·   فرهنگ سازي و ايجاد باور عمومي در مورد تاثير پدافند غير عامل در کاهش آسيب پذيري.

  ·   کسب امنيت پايدار در توسعه و پايدار سازي زيرساخت هاي حياتي کشور.

  ·   تحقيق و پژوهش، توليد علم و فناوري و فرهنگ سازي و تبديل آن به معارف عمومي.

  ·   تکميل چرخه دفاعي کشور و تعامل مثبت با دفاع عامل و پدافند غير عامل.

  ·   نهادينه کردن رعايت اصول و ضوابط پدافند غير عامل در طرح هاي توسعه منتهي به ايجاد مراکز طبقه بندي.

  ·   کاهش مجموعه آسيب پذيري هاي کشور و نمايان نمودن اقتدار ملي ناشي از آن به عنوان يکي از مولفه هاي بازدارندگي.

  ·   به حداقل رسانيدن تاثير تهديدات نظامي دشمن بر زيرساخت هاي حياتي، حساس و مهم.

  ·   توسعه کمي و کيفي ظرفيت و توان اجرايي پدافند غير عامل در بدنه مهندسي کشور (مشاوره و اجرا).

خبرگزاري فارس: قرار است تهران تقريبا از 20 روز آينده با زمين لرزه‌هاي مصنوعي به مدت 3 ماه بلرزد تا كارشناسان بتوانند در طرحي ديگر، گسل هاي پنهان شهر تهران را شناسايي و وضعيت آنها را ارزيابي كنند.

به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس با وجود آن كه گسل‌هاي فرعي به تنهايي موجب بروز زلزله نمي‌شوند و تنها با لغزش گسل‌هاي اصلي امكان فعال شدن دارند اما مسئولان در مديريت بحران معتقدند كه شناخت وضعيت گسلهاي پنهان در مديريت ريسك و كاهش ميزان خطرپذيري شهر تهران بسيار موثر است، از اينرو شناسايي گسلهاي فرعي شهر تهران (كه به اعتقاد بسياري از كارشناسان تعدادشان كم نيست)، يكي از دغدغه هاي مسئولان و پژوهشگران مديريت بحران شده است.
بر اساس اظهارات محسن ابراهيمي معاون مركز مديريت بحران شهر تهران قرار است شناخت گسل‌هاي پنهان شهر تهران با مشاركت شركت عمليات اكتشاف نفت و پژوهشگاه بين‌المللي مهندسي زلزله (به عنوان مشاور طرح) و همكاري نيروهاي انتظامي، راهنمايي و رانندگي و خدمات شهري شهرداري تهران تقريبا از 20 روز آينده آغاز شود.
اين زمين لرزه ها كه تا عمق 4 كيلومتري و با طول 8 كيلومتر ايجاد و اندازه گيري خواهد شد بين ساعت 4-1 بامداد به اجرا درخواهد آمد، بدون شك اولين سوالي كه به ذهن هر شنونده‌اي خطور مي كند اين است كه آيا اين زمين لرزه ها باعث بهم خوردن آرامش شبانه مردم نخواهد شد، آيا خطري ساختمانهاي تهران را تهديد نمي كند؟
معاون مركز مديريت بحران شهر تهران در پاسخ به اين سوالات به خبرنگار اجتماعي فارس مي گويد:با توجه به اين كه امواج توسط دستگاهها از وسط بزرگراهها به مسيرهاي تعيين شده ارسال خواهد شد بنابراين گمان نمي كنم اجراي طرح تاثيري در بهم خوردن آرامش شهروندان داشته باشد.ضمن آن كه قبل از شروع عمليات اطلاع رساني لازم انجام خواهد گرفت.
وي در خصوص مسيرهاي اجراي پروژه افزود:اين طرح در مسير شمالي-جنوبي از قسمت كوهستاني منطقه يك، حد فاصل دركه و ولنجك آغاز مي شود و در منطقه كهريزك و بهشت زهرا ختم مي‌شود و در مسير شرقي- غربي نيز اجراي پروژه از دهكده المپيك شروع و در محدوده پارك سرخه‌حصار پايان مي‌يابد.
با وجود آن كه مسئولان مديريت بحران نسبت به رعايت كليه موارد ايمني براي جلوگيري از بروز هرگونه خسارت احتمالي به ساختمان‌هاي اطراف پروژه اطمينان خاطر مي‌دهند اما با اين وجود شهرونداني كه خانه‌هاي آنها به تلنگري بند است از ويران شدن خانه هاي كلنگي خود در طول اين 3 ماه مي‌ترسند.
حمزه شكيب رييس كميته ايمني شوراي شهر تهران در گفت و گو با خبرنگار اجتماعي فارس با اظهاراتش سعي در ايجاد آرامش در شهروندان مي كند و مي گويد:در صورتي كه در اثر اين ارتعاشات ملكي دچار خسارت شود مجريان طرح بدون ترديد مكلف به پرداخت خسارت هستند.هر چند مجريان به نكاتي ايمني توجه دارند.بدون شك زماني كه مجريان مشاهده كنند كه ساختمانهاي محدوده اجراي طرح با خطر جدي مواجه هستند دايره اجراي طرح محدودتر و از ميزان ارتعاشات خواهند كاست.
به اعتقاد وي اجراي چنين طرحهايي اجتناب ناپذير است چرا كه محدود گسلهاي شهر تهران مشخص نيست و در نقشه ها و اطلاعات موجود وضعيت گسلها به صورت تقريبي شناخته شده است.
مازيار حسيني مدير مركز مديريت بحران شهر تهران نيز با تاييد نظر شكيب مبني بر مشخص نبودن وضعيت دقيق گسل‌هاي تهران در نقشه تهيه شده توسط سازمان زمين شناسي و عدم پاسخگويي اين نقشه به نيازهاي تهران، مي گويد:به تهيه نقشه اي 2000/1 يا 1000/1در مقياس كار شهري احتياج داريم. گسل‌هاي جوان محدوده شهر تهران در طول 10‌هزارسال گذشته فعاليت لرزه‌اي داشته‌اند.به همين دليل شهر تهران استعداد لرزه‌ خيزي دارد.
بر اساس اظهارات وي نقشه فعلي گسلها از نظر شناسايي و ساز و كار ژرفاي توليد لرزه خوب است، اما براي مديريت بحران مناسب نيست. براي داشتن برنامه و دستورالعمل مشخص نياز به نقشه هاي به روز داريم تنها در اين صورت مي‌توان تشخيص داد چه ساختمان‌هايي روي گسل قرار دارند تا براي بهسازي و مقام‌سازي آن‌ها اقدام كرد.با اين مديريت ريسك، ديگر نقاطي كه بر روي گسل قرار دارند به نقطه خطرناك تبديل نمي شوند‌.
مدير مركز مديريت بحران شهر تهران در پاسخ به اين سوال كه بعد از پايان اين طرح آزمايشي در خصوص مكانهاي خطر چه خواهيد كرد، مي گويد:مديريت ريسك براي هركدام از اين گسل‌ها متفاوت است.بر اساس اطلاعاتي كه از اين طرح بدست خواهد آمد نسبت به نحوه بهسازي، مقاوم‌سازي يا نوسازي ساختمانها برنامه ريزيهاي لازم انجام خواهد گرفت و در صورت لزوم كاربري برخي نقاط از طريق پايين آوردن سرانه جمعيت در آن قسمت و يا تبديل آنها به فضاي سبز، تغيير مي‌كند.
گفتني است اجراي اين طرح قرار بود اواخر تيرماه امسال و هنگام تعطيلي مدارس به صورت آزمايشي از جبهه جنوبي شهر تهران آغاز و پيش از بازگشايي مدارس (طي 3 ماه) به پايان برسد اما اجراي اين طرح تا به امروز هنوز عملياتي نشده است.
گزارش از سهيلا فلاحي

منبع:خبرگزاري فارس

منبع : ایدمان

بولتن زلزله‌شناسی و کاتالوگ زمین‌لرزه‌های ایران

بازنگری کاتالوگ زمین لرزه های سده بیستم ایران و پیرامون آن

به بهانه سالروز وقوع زلزله بويين زهرا: زلزله را بايد جدي گرفت

پسرك خفته است، كمي آن طرف‌تر خواهر كوچكش از اين پهلو به آن پهلو مي‌غلتد، مادر نيمه خواب و نيمه بيدار پلك مي‌زند، چشمش بر ساعت مي‌لغزد و آنگاه نگاه به سقف كهنه خانه مي‌كند، پدر خسته‌تر از آن است كه حتي تكاني بخورد، مادر چشمها را مي‌بندد.

چهار ديوار خانه، خسته از تحمل سقفي كهنه، سالهاست كه ايستاده‌اند و هر روز به زنان و مرداني نگاه كرده‌اند كه به اميد چيزهاي كوچكي دنياي كوچك شان را ادامه داده‌اند و صبح را به ‌شب رسانده و شب را تا صبح آرام خفته‌اند.

ديوارهاي خانه به خاطر مي‌آورند كه ديروز مادر نگران بود كه چرا پسرك درسش را نمي‌خواند، با او حرف نزده بود و پسرك كه تاب بي‌اعتنايي مادر را نداشت، خودش را به پاي مادر انداخته و از او چشمان مهربانش را طلب كرده بود.

منبع:ایدمان

بحرانهای طبیعی: مدير امور زمين‌شناسى مهندسى، مخاطرات و زيست‌محيطى سازمان زمين‌شناسي، مناطق 17،18 و 19 شهردارى تهران و اتوبان آزادگان و جاده قديم ساوه را در معرض بروز بيش از يك و نيم متر فرونشست زمين، عنوان و تاكيد كرد: فرونشست بزرگى با وسعت 500 کيلومترمربع با نرخ17سانتيمتر در سال، جنوب تهران را که با هيچ رودخانه‌اى تغذيه نمى‌شود، تهديد مى‌کند که با توجه به نقشه محدوده فرونشست در جنوب البرز؛ دشت‌هاى ورامين، قرچک، مردآباد، مهرشهرکرج و نظرآباد ساوجبلاغ نيز به آن افزوده مى‌شود.

منبع:پایگاه خبری تحلیلی بنا
 

آموزش الکترونیک امداد و نجات

ايمني فيزيكي محيط
يكي از راه‌هاي كمك به ايجاد ايمني فيزيولوژيك محيط (در كنار مقاوم‌سازي بناها و ساختمان‌ها)، ايمن‌سازي محيط شهري در برابر آسيب‌هاي فيزيكي از جمله ايمني جداره‌ها و تابلوها و مصالح ساختماني در محيط‌هاي مصنوع مي‌باشد.
استفاده از الگوها و مصالح خاص در محيط براي ايمن ساختن آن از دو جنبه موردنظر است:
1-    براي ايمني و حمايت از فعاليت‌ها و الگوهاي رفتاري در سطوح افقي و ساير سطوح به ويژه براي فعاليت‌هاي مختلف در شرايط مختلف شبانه‌روز و به ويژه در زمان فرار و پناه‌جويي از طريق مكان يابي فعاليت‌ها، شبكه‌هاي دسترسي و ...
2-    استحكام و ايمني عناصر محيط مصنوع در مقابل آتش‌سوزي، فروريزش، يا درهم شكستن و آسيب‌رساني به مردم (براي مثال قطعات تزييني متصل به بناها)، قواعد و ضوابط ساختماني هر روز بيشتر از پيش معماران و سازندگان را ملزم به رعايت قواعد ايمني در ساختمان‌ها مي‌كند به ويژه آن كه در بسياري موارد ملاحظات زيبايي شناسانه يا مانند آن ملاحظات ايمني را ناديده گرفته است. بايد در نظر داشت كه مصالح ساختماني تخريب شده و فرسوده و ناكارآمد مي‌شوند. يكي از اهداف اوليه ضوابط ساختماني كاهش تمديد ايمني انسان‌ها است. اما تعداد معدودي از آنها به جز ضوابط مربوط به كنترل نماي ساختمان‌ها به طراحي شهري مرتبط مي‌شود.

ايمني روان‌شناختي
داشتن حسن مكان، از نظر جغرافيايي و اجتماعي در جامعه و محيط بخشي از بررسي نيازهاي ايمني و امنيت انساني به دانش روان شناختي بازمي‌گردد كه از مهمترين آنها حس مكان و توانايي‌ جهت يابي در فضا و زمان است. براي داشتن احساس امنيت بسياري مردم نياز دارند كه بدانند از نظر جغرافيايي در كجا قرار دارند تا بتوانند تصويري از سازماندهي فضايي كل محيط و ويژگي‌هاي آن در ذهن خود داشته باشند. اگر بدانيم از نظر فضايي در كجا هستيم، احساس امنيت بيشتري كرده و احساس كنترل بر زندگي‌مان داريم. از نظر زماني نيز اگر بدانيم كه در چه زماني هستيم نيز احساس امنيت بيشتري داريم. البته بسياري از اين نيازها شخصي و وابسته به فرهنگ‌هاي مختلف نيز هستند. در شرايط پر  از استرس و تنش (براي مثال اگر عجله داريم كه به مقصدي برسيم به ويژه در شرايط اضطرار و خطر) راه‌يابي اهميت ويژه‌اي مي‌يابد. در حالي كه افراد مختلف توانايي‌هاي مختلف در راه‌يابي درون محيط مصنوع دارند. سازماندهي فضايي محيط فيزيكي به نوبه خود تأثير زيادي بر قابليت تصويرپذيري و خوانايي محيط براي افراد دارد.

ايمني منظر شهري
منظر ذهني شهر
ايجاد يا تقويت خوانايي بافت شهر: خوانايي شهر در دو مرحله حالت عادي (پيش از سانحه) و پس از سانحه اهميت زيادي دارد. ايمني منظر ذهني به معناي ايجاد امكان و توانايي داشتن سرعت عمل در افراد براي جهت‌يابي و تغيير دادن طرح تصميم در هنگام اضطرار و خطر مانند وقوع زلزله مي‌باشد. (بررسي شده كه در هنگام اضطرار افراد نيزا به تغيير ساختار ذهني خود از بناها يا شهر دارند).
احساس ايمني از طريق حسن مكان و خوانايي محيط يك جنبه از پاسخگويي به نياز ايمني و امنيت، داشتن احساس تعلق و قرارگيري در دنيايي با ثبات است. شخص مي‌بايست كنترل شناختي بر دنياي فيزيكي اطرافش داشته باشد. داشتن حسن مكان و در ارتباط بودن با محيط جغرافيايي و نقش فرد در اجتماع بخش مهمي از تحقق احساس تعلق است كه در عين حال حس كنترل محيطي را تقويت مي‌كند. از جمله عناصر و ابزارهاي پاسخ به طراحي شهري مقاوم در برابر زلزله براي ايجاد ايمني روان شناختي، داشتن حس مكان از نظر جغرافيايي و اجتماعي در محيط به ويژه در شرايط اضطرار و بروز سوانح و بحران‌ها است.
منظر عيني شهر
عناصر منظر عيني شهر در سه گونه امكان اين مداخله را به طراحان، مديران و برنامه‌ريزان مي‌دهند:
عناصر ثابت: عناصر معماري ـ عناصر نيمه ثابت: مبلمان شهري و اجزاء الحاقي: كنسول‌ها، تابلوها ـ عناصر متحرك: انسان‌ها و وسايل نقليه.
از جمله اجزاي عناصر منظر عيني شهر كه امكان مداخله در برخي از عناصر شهري در جهت ايمن سازي محيط را به دست مي‌دهد مي‌توان به: كف (پروفيل عرضي فضاي شهري) ديوار (جداره‌هاي فضاي شهري)، مقياس و ارتفاع عناصر شهري، لفاف فضايي ساختمان، لفاف فضايي ساختان، لفاف فضايي بلوك شهري، مصالح ساختمان (شيشه، سنگ پلاك ـ ...)، مهندسي نما (پوسته و نماي هوشمند) و عناصر نيمه ثابت: مبلمان شهري و اجزاء الحاقي: كنسول‌ها، تابلوها اشاره كرد.

تحقيق ايمني بافت شهري در برابر زلزله، از طريق همكاري و مشاركت تخصصي طراحي شهري با ساير تخصص‌هاي فني و مهندسي و شهري در تهيه طرح‌هاي توسعه شهري، تهيه و تدوين سياست‌ها و ضوابط براي ايمني و مقاوم‌سازي شهرها و برنامه‌ريزي براي شرايط بحران زلزله ممكن است

راهبردهاي ايجاد ايمني در برابر سوانح
تأمين جنبه‌هاي ايمني محيطي شهرها در برابر سوانح طبيعي و انسان‌ساخت و كاهش خطرات از طريق مداخله در عوامل متعددي ممكن است. با توجه به موارد ذكر شده، به راهبردهاي عملياتي در جهت ايجاد ايمني در برابر سوانح در قالب ايمني منظر عيني و ذهني شهر و تلفيق عناصر آنها با جنبه‌هاي فرد شهر تأثيرگذار در ايمني، مي‌پردازيم:
ايمني منظر عيني شهر
مكان يابي كاربري‌ها به ويژه كاربري‌هاي خاص ـ مكان‌يابي مراكز استراتژيك: اطاق‌هاي بحران، مراكز درماني و امدادرساني، كمربندهاي سبز و اردوگاه‌ها ـ تعيين گروه‌بندي و همجواري كاربري‌ها به صورت ايمن و ضوابط و شرايط استقرار آنها ـ ايمن‌سازي شبكه‌هاي دسترسي ـ ايمن‌سازي جداره‌ها، نماها و تابلوهاي شهري ـ طراحي شبكه اضطراري شهر ـ ايمن‌سازي دانه‌هاي شهري و پر و خالي و توده ساختمان‌ها ـ مداخله در تراكم و ارتفاع شهري با ديدگاه ايمني ـ الگوهاي چيدمان فضايي و همجواري‌ها ـ ايمني زيرساخت‌ها.
ايمني منظر ذهني شهر
ايجاد يا تقويت خوانايي بافت شهر ـ برجسته‌سازي فضاهاي باز و كاربري‌هاي ويژه ـ خواناي خط آسمان و سيلوئت شهر ـ نظم در سازمان ارتفاعي شهر ـ تقويت حس مكان و ارتباط با افراد با محيط جغرافيايي ـ انطباق سازمان كالبدي با الگوها و عناصر اكولوژيك و بستر طبيعي شهر ـ سهولت تشخيص عناصر شاخص طبيعي و انسان‌ساخت شهر (رودخانه، تپه، ...)

سياست‌هاي ايجاد ايمني در برابر سوانح
-    مكان‌يابي كاربري‌ها و طراحي‌ بناها و فضاهاي عمومي پاسخگو به شرايط بحران (سانحه): بيمارستان‌ها، اطاق بحران و ....
-    خوانايي شبكه معابر و دسترسي‌ها
-    خوانايي كاربري‌هاي ويژه و خوانايي فرمال و مكان‌يابي آنها: بيمارستان، مدرسه و ...
-    تقويت خوانايي فرم شهر از طريق شاخص نمودن عناصر طبيعي و هويتي شهر
-    ايجاد دسترسي‌هاي سريع و ايمن براي شرايط بروز بحران (سانحه)
-    تدوين ضوابط و استانداردهاي نما و مصالح، تابلوها و ... براي منظر شهري ايمن
-    تدوين توصيه‌هاي تركيب‌بندي ايمن پر و خالي و چگونگي مجاورت بناها
-    تأمين مكان‌يابي فضاهايي براي اسكان موقت به صورت اردوگاه‌ها، پارك‌ها و كمربندهاي سبز در هر محل و ناحيه شهري
-    سازماندهي فضاهاي خالي كافي در تمام مقياس‌ها (براي امدادرساني، اسكان و ساير موارد ضروري).
نتيجه‌گيري
تحقيق ايمني بافت شهري در برابر زلزله، از طريق همكاري و مشاركت تخصصي طراحي شهري با ساير

تخصص‌هاي فني و مهندسي و شهري در تهيه طرح‌هاي توسعه شهري، تهيه و تدوين سياست‌ها و ضوابط براي ايمني و مقاوم‌سازي شهرها و برنامه‌ريزي براي شرايط بحران زلزله ممكن است. تدقيق نحوه همكاري طراحان شهري با ساير متخصصين و دست‌اندركاران براي دستيابي به يك محيط شهري ايمن در برابر زلزله نياز به بررسي و مطالعه گسترده دارد كه بسته به شرايط هر شهر و ويژگي‌هاي زمين‌شناختي و تاريخي و آسيب‌پذيري آن، متفاوت خواهد بود و ضروري است در طرح‌هاي توسعه و هدايت شهري در سطوح مختلف، موارد مربوط به ايمن‌سازي بافت بررسي و لحاظ شوند.

سولماز حسينيون ـ كارشناس ارشد معماري و طراحي شهري

برگرفته از نشريه پيام ساختمان و تأسيسات، شماره 60-59، ص 16.

منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

الف- مقصر کیست!؟‌

1-    کارفرما!

2-    پیمانکار!

3-    مشاور!

4-    دستگاه نظارت!

5-    ناظر!

6-    عوامل اجرائی پیمانکار!

7-    تولیدکنندگان مصالح!

8-    واقعا مقصر کیست!!!؟؟؟

ب- چگونه می‌توانیم از تکرار خرابی‌ها و اوارگی ها جلوگیری نماییم؟

1- با آموزش کلیه عوامل اجرایی پروژه ها:

1-1- مدیران.

1-2- کارشناسان.

1-3- مشاوران.

1-4-  ناظران.

1-5- پیمانکاران.

1-6- استادکاران.

1-7- کارگران.

1-8- تولیدکنندگان مصالح.

2- با کنترل کیفیت مصالح ساختمانی:

2-1- ایجاد آزمایشگاههای فنی جهت کنترل مصالح.

2-2- اجباری کردن ایتاندارد کلیه مصالح ساختمانی.

2-3- نگهداری و انبار کردن صحیح مصالح تا زمان استفاده.

 2-4- استفاده از مصالح سبک و مستحکم.

3- با نظارت در کلیه مراحل ساخت:

3-1- داشتن ناظر مقیم.

3-2- کنترل کلیه مراحل کار و تهیه صورت جلسه

3-3- انجام آزمایش‌های لازم در حین اجرا.

3-4- کنترل عوامل اجرایی در رابطه با تخصص مورد نیاز

3-5- کنترل جهت استفاده از ابزار و ماشین الات مناسب.

4- با نگهداری صحیح در زمان بهره‌بردای:

4-1- تهیه شناسنامه ساختمان.

4-2- کنترل سالیانه ساختمان.

4-3- انجام به موقع تعمیرات مورد نیاز.

4-4- ثبت کلیه تغییرات و تعمیرات در شناسنامه ساختمان.

پ – نتیجه‌گیری!

* جدی بودن خطر زلزله در سراسر ایران و احتمال ادامه تلفات و خسارات بسیار سنگین ناشی از زلزله، با توجه به وضعیت ساخت و سازهای موجود، اهمیت توجه به مباحث ایمنی و مقاوم‌سازی را ضروری می نماید.

* ضرورت بازنگری اساسی در مدیریت بحران زلزله کشور ضروری است.

* ضرورت ایجاد سازمان مدیریت بحرانهای طبیعی کشور، مرکز مدیریت اطلاعات و هشدار زلزله، تفکیک اولویتهای مقابله و گسترش آموزشهای عمومی از جمله پیشنهادهای قابل تفکر می‌باشد.

* آموزش عمومی، فرهنگ سازی و پرورش نیروهای متخصص به عنوانسنگ بنای مدیریت جامع بحران کشور می‌باشد.

* باید به ساختمانهایی که عملکرد آنها هنگام زلزله بهنگام و الزامی است اهمیت ویژه داده شودو مقاوم سازی صحیح و علمی این ساختمان ها در اولویت برنامه‌های ادارات و سازمان‌ها قرار گیرد.

* پیشنهاد می‌گردد نقشه های اجرایی ساختمان‌ها توسط مراجع ذیصلاح قبل از صدور پروانه کنترل و بازبینی گردد..

*آموزش گسترده و مستمر مشاورین، طراحان، ناظرین، پیمانکاران و تولیدکنندگان مصالح ساختمانی در خصوص مباحث ایمنی و مقاوم سازی ضروری است.

* انجام آزمایشات ژئوتکنیک قبل از شروع طراحی و محاسبه کلیه ابنیه ها ضروری است.

* غلبه نگرش مدیریتی بر نگرش مهندسی در مباحث مدیریت بحران زلزله الزامی است.

ت- و باید گفت:

انسانهائی که خوب ساخته نشده‌اند خوب هم نخواهند ساخت و اگر زلزله را به عنوان یک واقعیت نپذیریم، زلزله نیز مارا به عنوان یک واقعیت نخواهد پذیرفت.

برگرفته از: فصلنامه عمران و مقاوم سازی، شماره دوم، تابستان 86، ص 45 و 46

 منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

زلزله، خسارت 8 سال جنگ را در 10 تا 15 ثانیه می‌زند

اشاره : شرکت ملی گاز تهران، به منظور تقویت و ایمن سازی شبکه گاز رسانی تهران در برابر زلزله، قراردادی را با شرکت مهندسی گاز اوزاکای ژاپن و دانشکده صنعت آب و برق شهید عباسپور امضاء نمود که هدف از اجرای این قرارداد، شناسایی و از بین بردن نقاط ضعف شبکه گاز رسانی تهران، پیش از وقوع زلزله می‌باشد. نشریه پیام ساختمان و تاسیبسات به منظور تشریح اهداف، جزئیات و نحوه اجرای این قرارداد، گفتگویی را با دکتر نعمت حسنی، مدیر واحد تخصصی زلزله و شریان‌های حیاتی دانشکده صنعت آب و برق شهید عباسپور انجام داده است که متن این گفتگو را در پی می‌خوانیم :

توجه به زلزله در شریان‌ها و تحقیق در مورد آن از چه زمانی آغاز شد؟
با توسعه تمدن و در نتیجه افزایش جمعیت و گسترش شهر نشینی، استفاده از تجهیزات جدیدتر و گران‌بهاتر در شهر‌ها معمول شده است. به این ترتیب وقوع زلزله در چنین شرایطی خسارات سنگین تری را در پی خواهد داشت. برخلاف تصور عموم، امروزه تعداد زلزله‌ها زیادتر نشده است، بلکه وقوع هر زلزله در جهان ثبت می‌شود و همگان در تمام نقاط دنیا از آن مطلع می‌شوند. از آن جا که قبل از شروع قرن بیستم، امکان ثبت زلزله‌ها وجود نداشت، با ثبت آنها، زلزله‌ها بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و تا وقتی سبک زندگی همانند شرایط اوایل قرن بیستم بود، شبکه‌های توزیع آب و برق و گاز نیز بدین صورت پا نگرفته بود ند. اما از سال 1945 و پایان جنگ جهانی دوم به بعد، با توسعه بیشتر شهرها، این شبکه‌ها نیز گسترش یافتند. در ابتدا به علت نو بودن آنها زلزله نمی‌توانست خسارات خیلی جدی به این شبکه وارد آورد، ولی بعد از 30 الی 40 سال که شبکه‌ها پیر و فرسوده شدند و مشکل تخریب این تأسیسات در برابر زلزله به وجود آمد، توجه مسئولان و محققان نیز برای حل این معضل جلب شد.
با توجه به این که شما از معدود متخصصان زلزله‌ای هستید که زلزله کوبه در سال 1995 را تجربه نموده‌اید. در مورد تجربیات و تحقیقات ژاپن در زمینه مقابله با بحران زلزله بیشتر توضیح دهید؟
از سال 1923 که زلزله بزرگ کانتو در حدود 140 هزار نفر کشته داد، ژاپن چندین زلزله دیگر را هم تجربه کرده است. در زلزله شهر کوبه، یک ماه و نیم آب و در حدود یک ماه گاز منزل اینجانب قطع بود که در بعضی از نقاط شهر، قطع آب چهار ماه و قطع گاز سه ماه به طول انجامید. زلزله در شهر کوبه به علت وجود تاسیسات گران قیمت، جنس بد خاک و شیب منطقه موجب ایجاد حدود 150 میلیارد دلار خسارت شد و6500 نفر کشته داد. در غرب ژاپن که به منطقه کانسای معروف است، زلزله‌ای رخ داد که از نظر شتاب دو برابر زلزله کانتو بود. علیرغم این تجربیات، کشور ژاپن هزینه‌های زیادی برای تحقیقات صرف کرده است.
زمینه تاسیسات شهری مثل شبکه گاز، آب، برق و غیره بود. اما با وجود تحقیقات زیاد، هنوز خسارت بزرگی را شاهد بوده ایم. البته تاسیساتی که با شیوه‌های جدید ساخته شده بودند، آسیب‌های کمتری دیدند، ولی قسمت‌هایی که با دانش و تکنولوژی قدیم ساخته شده و فرسوده بودند، آسیب‌های شدیدتری را تحمل کردند. شکست‌های میان طبقه ای ساختمان‌ها به تعداد زیادی اتفاق افتاد. ساختمانی که از کمر شکست، چاره‌ای جز جمع کردن آن نیست. از طرف دیگر، انتقا ل آن از وسط شهر و گرد و غبار حاصل از مصالح ساختمانی، مشکلاتی ایجاد کرده بود. در این زلزله‌ها، مدیریت شهری دچار سردر گمی‌عجیبی شده بود، زیرا این همه خسارت با این ابعاد وحشتناک قابل تصور نبود. اما با این وجود، این زلزله برای مهندسان درس‌های جدید ی را همراه داشت.
دانشگاه و شرکت‌های ژاپنی دائماً مشغول اجرای طرحهای تحقیقاتی در این زمینه هستند. برای نمونه‌، شرکت برق کانسای دن ریو کو (شرکت خصوصی تامین برق در آن شهر) حدود 10 سال قبل از وقوع زلزله، حدود 400 میلیون ین برای تحقیقات پیرامون جلوگیری از آسیب‌های شبکه برق و نیروگاه صرف کرده بود. علیرغم تحقیقات پیرامون جلوگیری از آسیب‌های شبکه برق و نیروگاه صرف کرده بود. علیرغم تحقیقات وسیع و مفید، باز هم نکات نا شناخته بسیاری باقی مانده بود. برای مثال، وقتی که جریان برق بعد از تعمیرات وصل می‌شد، آتش سوزی‌های مختلفی در شهر گزارش می‌شد. بعد آشکار شدکه علت این آتش سوزیها جرقه‌های حاصل از وصل برق در مجاورت اشیای آتش‌زا بوده است.
مدیریت بحران و مقابله با خسارات آنرا در ایران چگونه ارزیابی می‌کنید ؟
در ایران که کشور بلا خیزی است و سیل، خشک سالی و زلزله همه ساله خسارات فراوانی به کشور می‌زند، اگر کسی فکر کند که با یک سال یا دو سا ل مسایلی بحرانی را می‌توان حل کرد، بدون شک در اشتباه است. خسارات خشکسالی و سیل در این چند سال نشان می‌دهد، سیستم مدیریتی کشور ما در این بخش باید برنامه‌های جدیدتری برای پیش‌گیری خسارات ارائه کند. برای این کار، ساخت چند سد کافی نیست به خصوص که این سدها دارای طرح جامع و نظام مند نمی‌باشد.
ازطرف دیگر، نوع تفکر مقابله با بحران در کشور ضعیف است. و کسانی که در رشته‌های نزدیک مثل عمران درس خوانده اند، عمدتاً برای طراحی ساختمان و غیره آموزش دیده اند و برای مقابله با آسیب‌های بحران‌های طبیعی تربیت نشده اند. شرکت‌های ما هیچ کدام دارای سیستم پدافند در مقابل بحران نیستند. شرکت ملی نفت ایران نیز به خاطر تجربیاتی که از جنگ داشت، خودش را آماده پدافندهای لازم کرده است. ولی شدت خسارات زلزله در مقایسه با خسارات جنگ خیلی بالاتر است.
زلزله، خسارت 8 سال جنگ را در 10 الی 15 ثانیه می‌زند، طوری که همه سیستم فلج می‌شود. در حالی که در جنگ بخشی از سیستم خسارت می‌بیند و بقیه سالم می‌ماند، مثلاً در زلزله ممکن است کارمندان آتش نشانی خود در زیر آوار بمانند.
برای مقابله با بحران زلزله در ایران، چه راهکارهایی را ارائه می‌کنید و خود شما چه اقداماتی در این زمینه داشته‌اید ؟

برای حفظ جان و مال مردم بهتر است کمی‌جدی تر به مسایل نگاه شود. ما باید مراکز تحقیقاتی بیشتری را ه اندازی کنیم و به تربیت نیروی انسانی متخصص بپردازیم. 4 الی 5 سال پیش ما پیشنهاد تاسیس یک مرکز تحقیقات مقابله با بلایای طبیعی را به وزارت نیرو دادیم که موافقت نشد. بدون وجود مرکز تحقیقات، وجود ستاد سیاست گذاری نیز مفهومی‌ندارد. من خود واحدی را راه اندازی کرده ام که پروژه‌هایی را برای بررسی رفتارآسیب پذیری، کنترل و کاهش خطر، مقابله و مدیریت بحران در شبکه‌های گاز و آب تهران در دست اقدام دارد. همین کار را در مورد برق تهران در دستور کار دادیم که موافقت نامه آن با اداره برق تهران امضاء شده است. در بخش آب نیز از طریق همین واحد و با همکاری شرکت آب و فاضلاب تهران و جایکای ژاپن (دفتر همکاری‌های بین المللی ژاپن )، طرح کاهش آب به حساب نیامده را بررسی می‌کنیم.
علیرغم کمبود آب و افزایش جمعیت، حدود 30 درصد از آب تصفیه شده تهران رادر اثر نشت، اندازه گیری نا صحیح و اتصالات غیر قانونی از دست می‌دهیم. یکی از علل عمده نشت آب تهران، فشار زیاد در نقاط دارای شیب تند می‌باشد. همین فشار حتی در موقع جیره بندی هم باعث مشکلات زیادی می‌شود. از طرفی استفاده از شیرهای فشارشکن که گران قیمت هم هستند، متاسفانه آن چنان کار ساز نبوده و نتوانسته است مشکل آب را حل کند. ما در بحث پیرامون این پروژه با ژاپنی‌ها به این نتیجه رسیدیم که بهتر است مشکل فشار را در شبکه آب تهران حل کرد.
در زمینه شبکه گاز نیز تصمیم گرفتیم که پروژه جدیدی را با ژاپنی‌ها انجام دهیم. این پروژه سه قسمت عمده دارد: ایجاد تعادل فشار بر اساس بلوک کردن تهران تدابیر لازم برای مقابله بازلزله کاهش گاز به حساب نیامده حدس می‌زنیم که پروژه حدود چهار سال طول بکشد و جایکا مبلغی در حدود 10 الی 15 میلیون دلار سرمایه گذاری کند.
برای ایمن سازی شبکه گاز در مقابل زلزله چه اقداماتی انجام گرفته است ؟
در بخش گاز، پروژه ای را در دو بخش با ژاپنی‌ها انجام می‌دهیم که یکی بحث برآورد آسیب پذیری شبکه گاز تهران است و دیگری کنترل این شبکه‌ها از طریق شیرهای کنترل از دور صورت می‌گیرد؛ بدین صورت که بعد از بلوک بندی کردن شبکه گاز، با گذاشتن ریموت کنترل می‌توان از اتاق فران دیسپاچینگ کامپیوتری به وسیله بیسیم مستقل، شیرهای اصلی گاز را به بلوک‌ها قطع کرد. با این کار، جریان گاز در بلوک‌ها قطع می‌شود.

علیرغم کمبود آب و افزایش جمعیت، حدود 30 درصد از آب تصفیه شده تهران رادر اثر نشت، اندازه گیری نا صحیح و اتصالات غیر قانونی از دست می‌دهیم. یکی از علل عمده نشت آب تهران، فشار زیاد در نقاط دارای شیب تند می‌باشد. همین فشار حتی در موقع جیره بندی هم باعث مشکلات زیادی می‌شود. از طرفی استفاده از شیرهای فشارشکن که گران قیمت هم هستند، متاسفانه آن چنان کار ساز نبوده ونتوانسته است مشکل آب راحل کند. ما در بحث پیرامون این پروژه با ژاپنی‌ها به این نتیجه رسیدیم که بهتر است مشکل فشار را در شبکه آب تهران حل کرد.
در زمینه شبکه گاز نیز تصمیم گرفتیم که پروژه جدیدی را با ژاپنی‌ها انجام دهیم. این پروژه سه قسمت عمده دارد: ایجاد تعادل فشار بر اساس بلوک کردن تهران تدابیر لازم برای مقابله بازلزله کاهش گاز به حساب نیامده حدس می‌زنیم که پروژه حدود چهار سال طول بکشد و جایکا مبلغی در حدود 10 الی 15 میلیون دلار سرمایه گذاری کند.

مابه جز بلوکهای اصلی، بلوکهای متوسط و کوچک نیز داریم و حدس می‌زنیم تهران به سه بلوک اصلی تقسیم شود. البته ما باید واریانت‌ها را هم مقایسه کنیم و ببینیم که شبکه فعلی تهران چگونه به ما اجازه کار می‌دهد. با این سیستم، چندین لرزه نگار در جاهای مختلف کار گذاشته می‌شود که وقوع زلزله را به مرکز کامپیوتر مخابره می‌کند و بعد بر اساس برنامه ‌هایی که به کامپیوتر داده می‌شود، سریعاً تحلیل‌ها صورت می‌گیرد.
با توجه به وضعیت موجود شبکه گاز و مقدار گاز در جریان، احتمال وقوع زلزله در قسمت‌های مختلف شهر به اپراتور گزارش می‌شود و اپراتور با توجه به تابلوهای مقابل خود، گاز بلوک مربوطه را با استفاده از سوییچ موجود قطع می‌کند ؛ بدین ترتیب گاز از بلوک اصلی قطع می‌شود. در مورد بلوکهای کوچک تر طرز کار به وسیله ریموت کنترل و بعضی دیگر با شیر اتوماتیک قطع می‌شوند. شیر اتوماتیک در داخل زمین گذاشته می‌شود و به محض احساس لرزه شدید، جریان گاز به طور اتوماتیک قطع می‌شود. در مرحله بعدی، گاز درون لوله‌ها سریعاً تخلیه می‌شود.
تعمیرات در شبکه به چه صورت انجام می‌شود؟
جریان گاز به محض وقوع زلزله قطع می‌شود و تا وقتی که تعمیرات انجام می‌شود، قطع گاز ادامه دارد حسن بلوک بندی در این است که بلوکها مستقل از هم عمل می‌کنند. در این صورت، کار تعمیرات نیز راحت تر انجام می‌شود. در بلوکی که در حال تعمیر است گاز قطع می‌شود و بعد از تعمیرات، جریان ادامه می‌یابد. بلوکهای فرعی را هم می‌توان به طور مستقل تعمیر کرد.
مبلغ قرارداد چقدر است وسهم عوامل داخلی چه نسبتی را تشکیل می‌دهد ؟
مبلغ قرارداد 240 میلیون دلار برای کل پروژه می‌باشد که یک سوم کار توسط دانشگاه شهید عباسپور انجام می‌شود ودو سوم کار توسط شرکت مهندسی گاز اوزاکا انجام می‌شود.
آیا برای آموزش نیروی انسانی برنامه ای دارید؟
آموزش‌های لازم برای کارکنان شرکت ملی گاز انجام خواهد گرفت و دولت ژاپن یک میلیون و دویست هزار دلار برای آموزش پرسنل شرکت گاز اختصاص داده است. برای آشنایی با تکنولوژی ژاپن، 105 نفر از پرسنل شرکت گاز در 7 گروه 15 نفره ( تقریباً هر ماه یک گروه ) به این کشور خواهند رفت که تمام هزینه‌ها را از طرف ژاپنی پرداخت می‌کند. این هزینه‌ها از طرف سازمان jetro ژاپن پرداخت می‌گردد.
علت سرمایه گذاری ژاپنی‌ها در این پروژه چیست ؟
علت این که طرف ژاپنی این کار را انجام می‌دهد این است که اولاً فرصت پیاده کردن یافته‌های خود را در یک شهر بزرگ پیدا می‌کنند. در عین حال هر پروژه ای یافته‌های جدید و با ارزش را نیز همراه خواهدداشت.
دوم این که، چون این کار جنبه انسان دو ستانه دارد، از نظر بین المللی برای دولت ژاپن دارای اعتبار است و سوم اینکه، هر شرکتی که در پروژه ای مشاوره بکند و استانداردهای خودش را معرفی کند، احتمال دارد که در مناقصه هم موقعیت خوبی داشته باشد و بتواند محصولات خودش را عرضه کند.
چهارم این که این گونه کمک‌ها باعث رونق اشتغال در هر دو کشور می‌گردد که خود نکته با اهمیت و مثبت ارزیابی می‌گردد.

 
برگرفته از: نشریه پیام ساختمان وتاسیسات – شماره 61 – ص 50و 51

منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

دانلود کتابی مفید برای کودکان "با زلزله بیشتر آشنا شویم"

منبع: سازمان ژدافند غیر عامل کشور

دانلود کتاب کودک و پدافند غیر عامل برای کودکان به زبان ساده

منبع: سازمان پدافند غیر عامل کشور

سازمان غیردولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران

با این سازمان با این آدرسها مکاتبه کنید :

ehrsi.site@gmail.com

 info@ehrsi.com

فیزیک زلزله شناسی

 دید کلی

معمولا هر زلزله وقتی خوب منعکس می‌شود که تلفات زیادی داشه باشد، و گرنه زلزله‌ای شدید ولی با تلفات کم از دید عام زلزله بزرگی محسوب نمی‌شود؛ سالیانه در کره زمین بطور میانگین یک زلزله بسیار شدید 8 ریشتر ، 100 زلزله نسبتا شدید ، هزاران زلزله متوسط و حدود 3 میلیون زلزله ضعیف اتفاق می‌افتد، در روی زمین هر دقیقه با 7 زلزله مواجه هستیم.

قویترین زلزله دنیا به بزرگی 8/25 ریشتر در سایفرانسیسکو سال 1906 به علت لغزش گسل سان آندریای کالیفرنیای غربی و بیشترین تلفات مربوط به شنسی چین در 24 ژانویه 1556 با 830000 کشته ثبت شده است.

تحولات داخلی زمین

شاید اولین نظریه‌پرداز زلزله ارسطو بود، که با اعتقاد به تلاش ماده برای رسیدن به مکان واقعی خود بر این باور بود هوایی که در شکافهای مرکز زمین محبوس شده ، در تلاش برای آزاد شدن باعث لرزش زمین می‌گردد. امروزه می‌دانیم که علت اصلی زلزله فعل و انفعالات مرکز زمین است که به صورت انرژی گرمایی شدید از طریق شکستگی‌های درز مانند زمین یعنی گسل‌ها ، آزاد می‌گردد. مواردی مانند فعالیت آتشفشان‌ها ، ایجاد دریاچه‌های مصنوعی پشت سدها و عدم تعادل فشار هیدرواستاتیکی به علت برداشت بی‌رویه آب از سفرههای زیرزمینی آب نیز ممکن است باعث حرکت ناگهانی گسلها و زلزله گردد، زلزله با دو مقیاس مرکالی ( تخریب ظاهری و احساسی زلزله ) و ریشتر ( مقدار انرژی آزاد شده از کانون ) تعیین می‌گردد.

کانون ، مرکز درونی زلزله است که شکستگی و رها شدن انرژی از آنجا آغاز می‌گردد و ممکن است با مرکز سطحی زلزله که نقطه بالای کانون در سطح زمین است تا عمق 700 کیلومتر فاصله داشته باشد. در مقیاس ریشتر به جای اصطلااح شدت از اصطلاح بزرگی استفاده می‌شود. ریشتر مقیاس لگاریتمی است بطوریکه با افزایش هر عدد شدت زمین لرزه 31 بار بیشتر خواهد شد.

امواج زلزله

فیزیک امواج زلزله با 3 نوع اولیه ، ثانویه و سطحی منتشر می‌شوند. فیزیک امواج اولیه یا طولی که جهت انتشار آنها با ارتعاشات منطبق است با حرکت فنر وارد در جامدات ، مایعات و گازها حرکت می‌کنند و سرعت آنها بیش از سرعت سایر فیزیک امواج است. فیزیک امواج ثانویه یا عرضی که جهت انتشار آنها با ارتعاشات عمود است فقط در جامدات حرکت می‌کنند و این فیزیک امواج پس از امواج р می‌رسند و همچون پرده فیزیک امواج زمین زا تکان می‌دهند. و بالاخره فیزیک امواج سطحی که بر خلاف دو نوع قبلی در سطح زمین حرکت می‌کنند. و خطرناکترین فیزیک امواج زلزله هستند.

ساختار زمین لرزه

زمین با ضخامت حدود 6400 کیلومتر از مرکز تا سطح شامل لایه‌های پوسته ، جبه و بالاخره هسته ( با حالتی مایع و حرارتی معادل 66600 درجه سانتیگراد ) است. ((لیتوسفر ، پوسته زمین یکپارچه نیست بلکه از صفحاتی تکنونیکی تشکیل شده که همواره تحت تأثیر نیروهای درونی زمین در حال حرکتند. مرز این صفحات تحت فشار و کشش ایجاد گسل یا ((چین خوردگی و کوه‌ها را سبب می‌شود. حرکات این طیف به صورت خفیف و مستمر و سیستماتیک در حد چند سانتیمتر در سال انجام می‌گیرد.

حرکت آرام گسلها باعث تخلیه انرژی به صورت زلزله‌های خفیف می‌گردد که این عمل همانند سوپاپی مطمئن احتمال وقوع زلزله‌های شدید می‌کاهد. اما در صورت برخورد سنگها در خطوط گسلها و توقف حرکت تجمع انرژی و رها شدن ناگهانی آن تا سرعت 8000 کیلومتر در ساعت ، ایجاد زلزله شدید می‌کند. اگر زلزله‌ها در حاشیه اقیانوس آرام موسوم به حلقه آتش پاسیفیک ، در اقیانوسهای هند و اطلس و نیز در نواری طولانی از شرق آسیا تا غرب به وقوع می‌پیوندد. حجمهای سهمگین شونامی که در تا ارتفاع 60 ‌متر ساحلها را در می‌نوردد، نتیجه زلزله‌های اعماق اقیانوسهاست.

ما و خطوط زلزله

ایران روی نوار طولانی زلزله تا اروپا در حاشیه جنوبی صفحه عظیم اوراسیا واقع شده است. صفحه اوراسیا از شمال صفحه هند و از استرالیا از جنوب شرقی و صفحه غربی از جنوب غربی در محل تلاقی خود ناحیه‌ای مثلثی شکل تشکیل داده که ایران را در بر می‌گیرد. هر ضلغ این مثلث مرز صفحاتی است که سنگهای مهم و فعال در آن قرار دارند. برآیند فشار این اضلاع حدود شمال شرقی کشور است. با این ترتیب حدود %90 حوزه‌های انسانی کشورمان در معرض خطر زلزله‌اند. بطوریکه در قرن گذشته 20 زمین لرزه بزرگ که هر کدام بیش از 5000 قربانی داشته در کشورمان ثبت گردیده است.

علائم وقوع زلزله

یکی از بارزترین علائم زلزله پیش لرزه‌های خفیف ناشی از موج‌های اولیه است که در پی آنها فیزیک امواج اصلی زلزله اتفاق می‌افتد. گاهی صداهای انفجار گونه ناشی از حرکت لایه‌های زمین نیز توام با رسیدن این فیزیک امواج شنیده می‌شود. در شهر بم قبل از وقوع زلزله اصلی فیزیک امواج خفیف سه بار آنرا لرزانده بود و چند ساعت قبل نیز صداهای عجیبی از درون زمین شنیده شده بود.

نور نیز یکی از علائم وقوع زلزله می‌باشد. قبل از زلزله‌های رودبار و بم نوری در آسمان مناطق مشاهده گردیده بود. نور ناشی از زلزله احتمالا به دلیل آزاد شدن گازهای هیدروکربنی لایه‌های زیرین زمین قبل از انجام زلزله‌اند. که انتشارشان تولید نورهای شدید می‌کند.

از علائم دیگر وقوع زلزله ناآرامی حیوانات به دلیل حواس تیزشان است که توان تشخیص تکانهای خفیف توده‌های سنگ در شرف لغزیدن و سر و صداهای جزی آنها را دارند از جمله کبک ، سگ برخی ماهی‌ها ، کوسه‌ها و ... .

 منبع: سایت رشد

دلیل پیدایش زمین لرزه

طبق آخرین بررسیهای به عمل آمده، سطح کره زمین از 12 صفحه برزگ به نام Plate تشکیل شده است که این صفحات ساکن نبوده و جابجا می شوند و در طی جابجایی خود به همدیگر نیرو وارد کرده و این نیروها بتدریج در کناره ها یا داخل این صفحات انباشته شده و در نهایت به صورت زمین لرزه آزاد می گردد. دلیل حرکت این صفحات، جریان همرفتی ای است که در زیر این پوسته ها و در قسمت مایع کره زمین وجود دارد. همانطور که می دانید، داخل کره زمین بصورت مذاب است، و دمای این مایع مذاب در همه جای آن یکسان نیست و این گرادیان دما باعث  جابجایی در این مایع می گردد. پوسته ها نیز که درواقع بر روی این ماده مذاب شناور هستند، دچار جابجایی می شوند.

از میان نظریات گوناگونی که در رابطه با منشاء زمین لرزه ها ارائه شده است، نظریه ای وجود دارد به نام نظریه "بازگشت کشسان" که ازجامعیت بیشتری برخوردار است.
بر اساس این نظریه عامل ایجاد تغییر شکل در سنگها ایجاد شکستگی در آنها و زمین لرزه در آنها , معمولا نیروهای افقی جهت داری است که در اثر حرکت و جابجایی ورقه های سنگ کره (پلیت ها) ایجاد می شود. در بسیاری موارد بر اثر انباشته شدن زیاده از حد انرژی در سنگ، حرکاتی در امتداد شکستگی ها و گسل های قبلی موجود در سنگ روی می دهد و در ضمن رها شدن انرژی ذخیره شده، زمین لرزه هایی بوجود می آید. به همین دلیل در زمان بررسی لرزه خیزی یک منطقه باید تاریخچه لرزه ها و گسل های فعال و لرزه زا را مورد بررسی قرار داد. البته باید توجه نمود که در یک زمین لرزه، تمام طول گسل جابجا نمی شود بلکه بخشهایی از آن مقاومت می نمایند. این بخشهای به ظاهر فاقد جابجایی ممکن است در زمانی دیگر گسیخته شده و زمین لرزه ای را به وجود آورند، علاوه بر این بر اثر آتشفشانها، ریزش سقف غارها و معادن، ایجاد بهمن، برخورد شهاب سنگها، فعالیتهای بشری و ... نیز زمین لرزه هایی ایجاد شود که درصد ناچیزی از زمین لرزه های معمولا کوچک را تشکیل می دهند. بسیاری از زمین لرزه ها با تعدادی حرکات ضعیف تر در پیش از زمین لرزه اصلی  و پس از حرکت اصلی همراهند که به نامهای پیش لرزه و پس لرزه خوانده می شوند.

•  نظریه بازگشت کشسان

بر طبق این نظریه نیروهای فعالی که سبب تغییر شکل پوسته زمین هستند, موجب تغییر شکل صفحه ها (خمشدگی، کشیدگی و فشردگی)، اصطکاک بین صفحه های برخورد کننده، گرادیان (تفاوت) بالای دما و ... می شوند به طرز قابل توجهی در افزایش تنش نقش دارند این نیروها در قسمتهای سطحی که سنگها رفتار خمیدگی کمتری از خود نشان می دهند، به تدریج باعث تغییر شکل کشسان سنگها می شوند. زمانی که میزان تغییر شکل کشسان از لایه ها، به حالت اولیه خود باز می گردند.  ترک خوردن سنگ معمولا از نقطه ی کانون شروع و با سرعت حدود 3 کیلومتر بر ثانیه در امتداد صفحه منتشر می شود. به این ترتیب انرژی ای که به صورت "تنش کشسان" در سنگ ذخیره شده بود به طور ناگهانی آزاد شده و زمین لرزه را ایجاد می نماید.

در نتیجه تعریف کلی ای که می توان برای زلزله در نظر گرفت این است:

زلزله عبارتست از لرزش زمین در اثر آزاد سازی سریع انرژی که اغلب موارد در اثر لغزش در امتداد یک گسل در پوسته زمین اتفاق می­افتد. انرژی آزاد شده از محل آزاد شدن آن، که کانون نامیده می شود، بصورت امواج در همه جهت ها منتشر می شود. این موجها شباهت بسیار زیادی به امواج ایجاد شده در اثر فروافتادن یک سنگ در آب آرام یک حوضچه دارد. به همان ترتیب که ضربه سنگ باعث به جنبش درآوردن امواج آب می شود، یک زلزله امواج لرزه­ای را ایجاد می­کند که در زمین منتشر می شوند. با وجود اینکه انرژی آزاد شده با فاصله گرفتن از کانون زلزله به سرعت پراکنده شده و میرا می شود(انرژی خود را از دست می دهد.) ، ولی ابزارهای بسیار حساسی که در سراسر جهان بمنظور ثبت ارتعاشات پوسته زمین نصب شده اند، آن را حس کرده و ثبت می کنند.

زلزله ها بر اساس منشاء ایجاد آنها (چشمه‌های لرزه‌ای) به چند دسته تقسیم بندی می شوند که در زیر به بررسی آنها می پردازیم.

زمین‏لرزه‌ها ممکن است به طور طبیعی پدید ایند و یا بر اثر رویدادهای ساخت بشر به وقوع بپیوندند. براساس دلیل پیدایش، آنها را به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌نمایند.

1- رویدادهای طبیعی

•  زمین‏لرزه‌های زمین‌ ساختی
•  زمین‏لرزه‌های آتش فشانی
•  زمین‏لرزه‌های فروریختی
•  زمین‏لرزه‌های اقیانوسی

2- رویدادهای ساخت بشر

• - زمین‏لرزه‌های القایی
• - زمین‏لرزه‌های ناشی از رویدادهای کنترل شده

•  زمین‏لرزه‌های زمین‌ساختی :

یکی از انواع لرزه با منشاء طبیعی است که بر اثر رهاشدن ناگهانی انرژی ذخیره‌ شده، در اثر برهم‌ کنش چند صفحه‌ی پوسته ایجاد می‌شود.

•   زمین‏لرزه‌های آتشفشانی:

این نوع زمین‏لرزه بر اثر بازشدن ناگهانی کانالهایی در پوسته زمین، حرکات سریع ماگما، فروریختن سقف کانالهای زیرزمینی و مخازن تخلیه شده از ماگما و یا بر اثر ترکم بیش از اندازه‌ی گاز و فشار ناشی از آن و... ایجاد می‌شود. کانون این زمین لرزه‌ها ممکن است بسیار عمق داشته باشد، اما گاهی بر روی زمین روی می‌دهند که به نام زمین لرزه‌های انفجاری خوانده می‌شوند.

•   زمین‏لرزه‌های فروریختی:

بر اثر فروریختن غارها و کانال های زیرزمینی، لرزه‌هایی ایجاد می‌شود که به نام زمین‏لرزه‌های فروریختی موسومند. این تکان ها همواره بسیار کوچکند و تنها اهمیت محلی دارند.

•  زمین‏لرزه‌های القایی:

بر اثر آبگیری یا تغییرات ناگهانی سطح آب دریاچه‌های پشت سدها، تزریق آب یا سیالهای دیگر به داخل زمین و یا استخراج آنها، مخصوصاً در جاهایی که گسلهای فعال وجود دارد زمین‏لرزه‌هایی ایجاد می‌شود. در واقع دلیل اصلی این لرزه‌ها را می‌توان بارگذاری سریع برروی زمین و یا برداشتن ناگهانی بار زیادی از روی آن ذکر کرد. این لرزه‌ها به نام القایی موسومند. لرزه‌های ناشی از معادن نیز در این دسته قرار می‌گیرند. به عنوان مثال می‌توان به زمین‏لرزه‌ای که د ر ارتباط با آبگیری و تغییرات فصلی سطح آب دریاچه سفیدرود روی داد اشاره نمود.

•   زمین لرزه های ناشی از رویدادهای کنترل شده :

انفجارهای نظامی و صنعتی، همچنین آمدو شد و یا فعالیت‌های ساختمانی نیز لرزه‌هایی را ایجاد می‌نمایند که شدت، زمان وقوع و محل آنها قابل پیشبینی است . این نوع لرزه‌ها به نام لرزه‌های ناشی از رویدادهای کنترل شده موسوم اند.

 مفاهیم زلزله:

 موج های لرزه ای:

بطور کلی پس از اینکه در داخل زمین زلزله ای به وجود آمد و انرژی زمین آزاد شد، این انرژی آزاد شده به صورت امواج ارتعاشی در کلیه جهات منتشر می شوند و انرژی زلزله را با خود منتقل می نمایند. امواج زمین لرزه با توجه به حرکتشان در داخل یا سطح زمین به دو دسته "امواج داخلی یا پیکری" و "امواج سطحی" تقسیم می شوند.

امواج سطحی بیشترین انرژی ناشی از لرزه های کم عمق را دارا بوده و عامل اصلی خرابی های ناشی از زمین لرزه بخصوص در مناطق مسکونی می باشند. این گروه از امواج پس از تداخل موجهای داخلی در امتداد حدفاصلها، شروع به ارتعاش کرده و عمق نفوذ محدودی دارند، از این رو همواره در نزدیکی سطح های ناپیوستگی متمرکز می شوند. بدین جهت در محیطهای همگن و محیط های نامحلول موجهای سطحی نخواهیم داشت. این امواج به نامهای موجهای محدود شده و یا موجهای هدایت شده نیز معروفند و خود به گروههای مختلفی چون "موج لاو" و  "امواج ریلی"  تفکیک می گردند.

امواج داخلی یا پیکری دسته دیگری از امواج لرزه ای هستند که در درون زمین حرکت کرده و در تمامی جهات منتشر می شوند و با سرعتی بیش از موجهای سطحی حرکت می نمایند. امواج داخلی نیز به دو گروه امواج طولی یا اولیه و امواج عرضی یا ثانویه قابل تقسیم هستند.

این امواج توسط ویژگیهایی چون سرعت، دامنه، طول موج، دوره تناوب و فرکانس از یکدیگر تمییز داده می شوند.

 انواع موج درونی (Body Wave) :

1- امواج تراکمی P یا اولیه (Primary Waves) :

امواج تراکمی از همه محیطهایی که توان تحمل فشار را دارند از جمله گازها و مایعات عبور می کنند. ذراتی که تحت تاثیر موج P قرار می گیرند در جهت انتشار موج به جلو یا عقب نوسان می کنند. در صورتی که بخشی از یک فنر را جمع کرده و به طور ناگهانی رها کنیم، فشردگی تمام طول فنر را طی خواهد کرد تا به انتهای آن برسد. در این مثال فنر در راستای حرکت موج به ارتعاش درآمده است که بسیار شبیه به نحوه انتشار امواج P است. دلیل نامگذاری این امواج به نام امواج اولیه سرعت بالای این امواج می باشد، چرا که اولین موجی که از زلزله احساس می شود امواج P هستند. این امواج با وجود سرعت بالای انتقال، چون بسیار سریعتر از سایر امواج دیگر میرا می شوند باعث ایجاد خرابی زیادی در زلزله ها نمی شوند.

2- امواج برشی S یا عرضی (Shear Waves or Secondary waves) :

این امواج تنها در محیط هایی که می توانند در برابر تغییر شکل جانبی مقاومت کنند - مانند محیط های جامد - منتشر می گردند. این امواج در مایعات و گازها نمی توانند منتقل شوند. در صورتی که یک طناب را به دیواری متصل کرده و سر دیگر آن را در دست گرفته و به صورت قائم حرکت دهیم، در طناب موجی ایجاد می شود شبیه امواج S می باشد. در این امواج ارتعاش ذرات محیط عمود بر جهت حرکت موج می باشد (همانطورکه در مثال طناب دیده می شود، موج در امتداد طول طناب حرکت می کند در حالی که ذرات طناب در جهت عمود بر طول طناب ارتعاش می کنند).

 امواج سطحی (Surface Waves) :

1- امواج رایلی LR - Rayleigh Waves :

این امواج به نحو خاصی حرکت می کنند. بدین ترتیب که حرکت ذرات در امتداد مدارهای دایره ای (یا بیضوی) صورت می گیرد. درست مانند حرکت امواج در سطح اقیانوس البته جهت حرکت دایره ها برخلاف حرکت امواج اقیانوس است به عبارتی حرکات ذرات سنگ، مدار بیضوی پسگرد را در صفحه قائمی به طرف منشاء زمین لرزه طی می کنند.

2 - امواج لاو LQ - Love Waves :

حرکت زمین توسط موج لاو، تقریبا شبیه موج S است با این تفاوت که ذرات ماده به موازات سطح زمین و در جهت عمود بر انتشار موج حرکت کرده و ذرات در صفحه قائم حرکت ندارند. انتشار این امواج مانند تکانهایی است که بر اثر حرکت طناب به سمت چپ یا راست ایجاد می شود. موجهای لاو قدری سریعتر از امواج رایلی حرکت کرده و زودتر بر روی لرزه نگاشت ظاهر می شوند.

 گسله

گسلها شکستگیهایی در پوسته زمین هستند که در طول آنها تغییر شکلهای قابل توجهی ایجاد شده است. بدین مفهوم که زلزله های پیشین، باعث ایجاد این شکستگیها و جابجائی ها گردیده است. گاهی اوقات گسلهای کوچک در ترانشه های جاده، جائی که لایه های رسوبی چند متر جابجا شده اند، قابل تشخیص هستند. گسلهایی در این مقیاس و اندازه معمولا بصورت تک گسیختگی جدا اتفاق می­افتد. در مقابل گسلهای بزرگ، شامل چندین صفحه گسل درگیر می­باشند مانند گسل شمال تهران و گسل شمال تبریز. این منطقه های گسله، می­توانند چندین کیلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روی عکسهای هوایی راحت تر قابل تشخیص هستند تا سطح زمین. بر اساس جهت جابجایی گسلها,گسلهای امتداد لغز و گسلهای شیب لغز تعریف می­شوند.

 خطرات ناشی از یک زلزله:

عواملی که در یک زلزله باعث ایجاد خسارت میگردند عبارتند از:

1-    نیروهای درونی شدید ایجاد شده بر اثر جنبش شدید زمین

2-    آتش سوزی های ناشی از زمین لرزه

3-    تغییر در خواص فیزیکی خاکها ( نشستها، پدیده آبگونگی و ... )

4-    بر اثر جابجائی مستقیم گسلها در محل ساخت سازه ها

5-    بواسطه زمین لغزشها ( زمین لغزش عبارتست از فروریزش دامنه شیبها )

6-    بواسطه موجهای بلند ایجاد شده توسط زلزله در دریاها ( آبرانش )

 اندازه گیری زمین لرزه:

برای آگاهی از میزان تاثیر هر پدیده لازم است تا بتوانیم به نحوی آن را بصورت کمی بیان کنیم. برای کمی کردن اندازه زلزله، از دو رهیافت مختلف استفاده می­شود؛ یک رهیافت بر اساس اندازه گیری دستگاهی (بزرگای زلزله) و دیگری بواسطه تاثیر پذیری دست سازهای بشر از زلزله (شدت زلزله). شدت زلزله در هر مکان متفاوت است و با دور شدن از کانون زلزله کم می شود، در حالی که بزرگای زلزله همواره ثابت است و ربطی به دور شدن از کانون ندارد (چرا که با کل انرژی آزاد شده مربوط است).

 شدت زمین لرزه:

شدت یک زلــزله در یک مکــان خاص بــر مبنای اثرهای قابل مشاهده زمین لرزه در آن مکان تعیین می شود. دقت در تعیین شدت زلزله به دقت مشاهده کننده وابسته است. تخمین شدت وسیلة مفیدی برای تخمین اندازة زلزله های تاریخی است، بویژه در ناحیه هایی نظیر کشور ما که کشوری باستانی و با میراث تاریخی و  فرهنگی کهن است و لذا اطلاعات مهمی می توان از زلزله های رویداده در زمانی که ثبت تاریخی وجود دارد به دست آورد.  مقیاسهای مختلفی برای تعیین شدت زمین لرزه همانند مقیاس مرکالی اصلاح شده، MSK، EMS98 و ... ارائه شده است.

تعیین شدت زمین لرزه بدین ترتیب است که برای هر کدام از مقیاسها جدولی تهیه شده است و بر اساس آن میزان آسیبهای ناشی از زلزله بر سازه های مختلف ارائه گردیده است و مشاهده گر با تطبیق خسارتهای بوجود آمده از زلزله با موارد ذکر شده در جدول، شدت زلزله را تعیین می­کند.

 بزرگای زلزله:

بمنظور اندازه گیری زمین لرزه و بدست آوردن معیاری برای مقایسه و سنجش زمین لرزه ها، از بزرگای زلزله استفاده می­شود که می­توان آن را با در نظر گرفتن دامنه نوسانات روی نگاشت محاسبه نمود. مقیاسهای متفاوتی برای اندازه گیری بزرگای زلزله وجود دارد. اولین مقیاس بزرگا، توسط چارلز ریشتر در سال 1935 برای زلزله های جنوب کالیفرنیا تعریف شد که بزرگای محلی یا M_L  نامیده می­شود. علاوه بر مقیاس ریشتر، مقیاسهای مختلف دیگری نیز وجود دارند که هر کدام کاربردهای خاص خود را در مهندسی زلزله و زلزله شناسی ایفا می­کنند. هر زلزله فقط و فقط یک بزرگا دارد و بزرگا با فاصله از محل وقوع زلزله تغییر نمی یابد.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی زلزله

ايمني در شهر پايدار : مديريت بحران در  تهران

 دكتر محسن ابراهيمي ـ  دكتر وحيد حسيني جناب

مركز مديريت بحران شهر تهران (دبيرخانه طرح جامع مديريت بحران شهر تهران)

همه ساله حوادث متعددي از جمله زلزله و سيل در گوشه و كنار كشورمان به وقوع مي پيوندد كه با خسارات مالي و جاني زيادي همراه است. همچنين هزاران انسان در جهان در جريان وقوع بلاياي طبيعي جان خود را از دست مي‌دهند و صدها هزار نفر مجروح مي‌شوند و شمار بسياري نيز خانه و كاشانه خود را از دست مي‌دهند. علاوه بر اين حوادث ناشي از پيشرفت‌هاي فن‌آوري جديد نيز جان انسان‌ها را تهديد مي‌كند. چنانكه گفته مي‌شود با وجود كاهش چشمگير شاخص مرگ و مير ناشي از انواع بيماري‌ها و پيشرفت‌هاي به دست آمده در زمينه بهداشت فردي و عمومي، اينك انسان‌ها بيشتر جان خود را در جريان بلاياي طبيعي و حوادثي مانند تصادفات رانندگي، سقوط هواپيما و آلودگي زيست محيطي از دست مي‌دهند. واقعيت آن است كه ايران در اين ميان جزو كشورهاي پرخطر و حادثه‌خيز دنيا قرار دارد كه مي توان به طور شاخص به خطر وقوع زلزله و حوادث رانندگي بيشمار اشاره كرد.

در سال‌هاي اخير ايمن‌سازي شهرهاي كشور در برابر حوادث و سوانح غيرمترقبه مورد توجه قرار گرفته است. مديريت شهري در سرتاسر كشور ناگزير است براي كاهش اثرات بلاياي طبيعي در شهرها، از كارايي بسيار بالايي برخوردار باشد و آن را با گذشت زمان افزايش دهد؛ همچنين، همواره روش‌هاي مديريت و فناوري‌هاي موجود را به ويژه در مورد ايمن‌سازي خدمات تأسيسات و ساختمانهاي شهر بهبود بخشد و به هنگام نمايد.

با توجه به نتايج پژوهشهاي مربوط به كيفيت زندگي در كشورهاي گوناگون، عوامل ”سعادت انسان“ را مي‌توان در سه عامل جامع زير خلاصه نمود:

(1)   احساس امنيت،

(2)   احساس اجتماعي نمودن،

(3)   احساس احترام به خود.

اين سه عامل جامع كه‌ نيازهاي اساسي جوامع بشري مي‌باشند، به عنوان ”مثلث سعادت بشر“ بيان شده‌اند.

در مديريت شهري، سه عامل فوق‌ را مي‌توان به صورت زير شكافت:

احساس وجود ايمني و امنيت براي شهروندان،

احساس برخورداري از امكان برقراري ارتباط با ديگران و انجام فعاليت‌هاي اجتماعي با مشاركت ساير شهروندان،

احساس مشاركت در امور اجتماعي و شهري و با اهميت بودن نظرات و خواسته‌هاي شهروندان.

ايمن‌سازي شهرها، افزايش كارايي روش‌هاي مقابله با بلاياي طبيعي و ايمن‌سازي شهري را ضرورت بخشيده است. بنابراين آشكار است كه پژوهش‌هاي كاربردي در امور مربوط به ايمن‌سازي شهرها در برابر بلاياي طبيعي سبب افزايش ابتكارات در طراحي‌ها و يافتن بهترين سياست‌ها و كارآترين و با صرفه‌ترين روش‌ها و و فناوري‌ها خواهد شد.

براي دستيابي به اين هدف، گنجاندن برنامه‌هاي كاهش آسيب‌پذيري شهروندان و جامعه كه در معرض مخاطرات و بلاياي طبيعي هستند در طرح‌هاي توسعه شهري ضرورت دارد. در حقيقت، حفاظت از جان و مال مردم، گنجينه‌هاي دانش و مهارت‌هاي موجود، ابزار توليدي و صنعتي و تأسيسات و خدمات شهري در مقابل اثرات بلاياي طبيعي، بايد بخش جداناپذيري از طرح‌هاي آمايش كشور و مديريت شهري قلمداد گردند.

 منبع: Computer for Civil Group

نرم افزار محاسبه استاتیکی زلزله 

آخرین زلزله های ایران

حوادث طبيعي راههاي پيشگيري و كاهش خسارات

حوادثي مثل سيل و زلزله كه در سطح كشور از احتمال وقوع بالاتر برخوردارند از طريق ساخت سدها، سيل بندها و بندهاي انحرافي و آبخيزداري مناطق كوهستاني و شيبدار و نيز

با ساخت منازل مسكوني مقاوم در سطح قابل ملاحظه اي كاهش مي يابند.

هر يك از عناصر جوي به تنهايي مي تواند بلاياي مهمي مانند افزايش دما و گرمازدگي، سرعتهاي زياد باد و وقوع توفان، بارشهاي تندري و وقوع تگرگ، يخبندان و سرمازدگي و ... را ايجاد كند. اما بيشترين خسارات جاني و مالي بر اثر پديده هاي جوي تركيبي و خطرات ثانويه ناشي از آنها مي باشد، مانند توفان، رعد و برق، خشكساليها، سيل، آتش سوزي و ...

تأثيرگذاري بلاياي جوي بر جوامع با توجه به وضعيت توسعه اقتصادي و آسيب پذيري آنها متفاوت است. به طوري كه رويدادهاي جوي بيشترين خسارات جاني را در كشورهاي كمتر توسعه يافته و بيشترين خسارات مالي را در كشورهاي بيشتر توسعه يافته ايجاد مي كنند.

بررسي اطلاعات و آمار طي سالهاي ۹۲-۱۹۶۳ نشان مي دهد كه مرگ و مير ناشي از سيل به علت مشكلات پيش بيني روبه افزايش بوده در حالي كه مرگ و مير ناشي از توفانهاي حاره اي به دليل موفقيت نسبي در پيش بيني و هشدار طرحهاي تخليه مناطق در خطر كاهش يافته است.

در سالهاي مذكور وقوع خشكساليها نيز افزايش قابل ملاحظه اي را نشان داده اند. كاهش اثرات سيلاب با روش هايي مانند مقاومت در مقابل خطر توسط طراحي و ساخت ديواره هاي مناسب يا ساخت هاي دفاعي در مقابل سيل قابل حصول است.

كاهش خسارات ناشي از رويدادهاي جوي اقليمي با اجراي برنامه هاي بلند مدت و كوتاه مدت مانند اعلام خطر بهنگام و استفاده مناسب از زمين ممكن مي باشد.

در سالهاي اخير نگراني دانشمندان در مورد تغييرات اقليمي ناشي از دخالتهاي بي رويه بشر در طبيعت و افزايش آلودگي هاي جوي بيشتر شده است. افزايش دماي سطح زمين كه از نيمه دوم قرن اخير شتاب بيشتري به خود گرفته است، معلول عواملي چون افزايش فعاليت هاي صنعتي و توليد روزافزون گازهاي گلخانه اي است.

يكي از نتايج افزايش دما كه تغييراتي را در روابط متقابل بين اقيانوسها و سيستم گردش عمومي به وجود مي آورد بروز خشكسالي در برخي از نقاط جهان و رخداد توفان و سيلاب در نقاط ديگري از زمين مي باشد.

خشكسالي با كاهش آب قابل دسترسي مي تواند به شكل هاي گوناگون مانند كمبود بارش، كاهش دبي رودخانه ها و يا پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني مشاهده گردد.

طبقه بندي بلاياي طبيعي

پديده هاي ناهنجار عبارتند از:

الف: پديده هاي ناشي از عواملي تحميلي بر طبيعت: (آلودگي هوا، بارانهاي اسيدي، افزايش گاز كربنيك و آلاينده ها در جو و اثرات گلخانه اي ناشي از آنها، نازك شدن لايه ازن و ...)

ب: پديده هاي ناشي از مكانيزم و ساختار عوامل طبيعي (زلزله، سيل، خشكسالي، بيابان زايي، پيشروي آب درياها در خشكي و...) هر چند كه برخي از اين پديده ها مي تواند به علت تداخل هر دو عامل فوق كه درواقع تشديدكننده پديده ها محسوب مي شود نيز رخ دهد. از ديدگاه ديگر پديده هاي ناهنجار طبيعي را مي توان به صورت زير طبقه بندي نمود:

حوادث طبيعي ناشي از عوامل زمين ساختي، بليه تدريجي مثل آتشفشان، بليه ناگهاني مثل زلزله، حوادث طبيعي ناشي از عوامل آب و هوايي مثل خشكسالي و سيل.

برخي از بليه هاي طبيعي با فشار آب و هوايي (بارشها، طوفان، خشكساليها و...) و نيز با منشأ زمين ساختي (آتشفشان، بهمن و ... ) با روشهاي خاص و با درصد احتمال قابل پيش بيني اند كه با توسعه علوم و فنون و ارتقاي علمي بشر روزبه روز ضريب اطمينان چنين پيش بيني هايي بيشتر خواهد شد.

پيش آگاهي

پيش آگاهي و پيشگيري در كليه امور بهتر از مبارزه و درمان است، در بسياري از مواقع پيشگيري صدمات و خسارات جاني و اقتصادي ناشي از اين گونه بلايا را به حداقل ممكن رسانده و اين مهم نيازمند آگاهي و شناخت آحاد جامعه است و بايد در سطح جوامع انساني بسط و گسترش بيشتري پيدا كند.

به طور مثال، حوادثي از قبيل زلزله، سيل، كاهش سطح جنگل ها و مراتع، گسترش بيابانها و ... با ساخت منازل مسكوني مقاوم، ممانعت از كندن بوته ها و درختان جنگلي، جلوگيري از چراي مفرط مراتع، احداث سيل بندها و سدها و... قابل پيشگيري است. به طور كلي پيش آگاهي و پيشگيري در تقابل با بلاهاي طبيعي از نظر زماني داراي سه مرحله پيش از وقوع، هنگام وقوع و بعد از وقوع است.

مرحله قبل از وقوع نيازمند تمهيداتي شامل پيش بيني هاي مورد لزوم بر مبناي اطلاعات درست در امور هواشناسي، زمين شناسي و زيست محيطي، استفاده از سازه هاي موثر در كاهش بليه و آماده سازي اذهان عمومي در راستاي تقابل با چنين رخدادهايي مي باشد.

تخصيص اعتبارات در جهت موارد پژوهشي و اجرايي در مراحل سه گونه فوق نيز بايد مد نظر قرار گيرد.

هنگام وقوع حادثه وجود امكانات لازم براي كمك رساني به خسارت ديدگان و جلب مشاركت عمومي از طريق رسانه هاي گروهي ضروري است.

در مرحله بعد از وقوع به كارگيري روشهاي مقابله با پديده هاي ثانويه و احتمال صدمات مجدد ناشي از حادثه، درخور اهميت است. مهمترين روش براي مقابله با بلاياي طبيعي، علمي نمودن و اجراي درست برنامه هاي مقابله از طريق برنامه ريزيهاي جامع منطقه اي، ملي و فراملي است.

افزايش خسارات

براساس آمارهاي بين المللي در ۲۷ سال گذشته ۶/۳ ميليون نفر بر اثر بلاياي طبيعي جان باخته اند و بيش از سه ميليارد نفر آسيب ديده اند و بيش از ۲۴۰ ميليارد دلار خسارت مالي وارد شده است.

آمار نشان مي دهد كه بلاياي طبيعي روبه افزايش اند. بر پايه يافته هاي آماري بين سالهاي ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۲ شدت بلايا ۱/۴ برابر شده است نسبت جان باختگان ۹/۶ و آسيب ديدگان ۲/۵ و خسارت مالي ۳۸ برابر شده است و به طور متوسط در هر سال از هر ۳۱ نفر يك نفر از بلايا آسيب ديده و از هر ۳۱۰۰۰ نفر يك نفر در اثر بليه طبيعي جان خود را از دست داده است.

انسان به تعبيري موجودي گيرنده، فرستنده و حساب كننده قلمداد شده و با هوشمندي خود قادر است بسياري از وقايع را كه گاه بليه به نظر مي رسند به رحمت مبدل كند يا حداقل از ميزان خسارات وارده بكاهد.

بلاياي طبيعي اصولاً ماهيتي پيچيده دارند و در شرايط كنوني بسياري از آنها خارج از كنترل انسان به نظر مي رسند. اما ميزان آسيب پذيري نتيجه عملكرد عوامل انساني است و همانطوري كه واقفيم پيشگيري از حادثه بهتر از واكنش در مقابله حادثه است، لذا ارتقاي دانش و آگاهيهاي عمومي خود عامل مهمي در كاهش اثرات بلاياي طبيعي محسوب مي گردد.

به عنوان مثال، حوادثي مثل سيل و زلزله كه در سطح كشور، از احتمال وقوع بالاتر برخوردار است از طريق ساخت سدها، سيل بندها و بندهاي انحرافي و آبخيزداري مناطق كوهستاني و شيبدار و نيز با ساخت منازل مسكوني مقاوم در سطح قابل ملاحظه اي كاهش مي يابد.

روشهاي پيش بيني و پيشگيري

ترس از ناشناخته ها در انسان فطري است، ترس از تاريكي نيز معلول همين علت است آنچه ناشناخته ها را به آگاهي تبديل مي كند دانش است. ارتقاي روز افزون توان علمي و فناوري انسان در دنياي معاصر هر چند كه معضلاتي را كه ناشي از بعضي راهكارهاي نادرست است در عرصه زندگي و محيط پيرامون او در پي داشته، اما موفقيتهاي ناشي از اين پيشرفت ها قابل كتمان نيست و اين توانايي در پيكار با حوادث ناگوار و زيانبار طبيعي هر روز چشمگير تر مي شود.

بنابراين درك درست وقايع و پديده هاي طبيعي منجربه پيش بيني، پيشگيري و تقابل منطقي و درست با آنها خواهد شد. به عبارت ديگر، به حداقل رسانيدن خطرات ناشي از رخدادهاي طبيعي و غيرطبيعي كه گاه خود ساخته انسان و تحميل او بر طبيعت و محيط پيرامون خويش است با انتخاب راهكارهاي مؤثر ممكن مي باشد.

در جهان معاصر دو گونه معضل طبيعي صدمات جاني و مالي شديدي را بر جوامع انساني وارد مي سازند كه هر چند هر دو ناشي از طبيعت اند اما منشأ ايجاد يكي از آنها طبيعت و ديگري ناشي از تحميل آگاهانه وناخودآگاه انسان بر طبيعت مي باشد.

ساختارهاي اساسي جهت كاهش بلاياي طبيعي به صورت زير قابل جمعبندي و تعريف مي باشد:

۱- برقراري سيستم هشدار واخطاريه هاي به موقع جوي.

۲- آماده سازي نيروهاي انتظامي و راهداري.

۳- ايمن سازي نقاط وقوع بلاياي طبيعي.

۴- تمهيدات علمي و مهندسي.

۵- طراحي پروژه هاي عظيم مطالعاتي در فازهاي شناسايي.

۶- اجرا و نظارت وارتقاي سطح آموزش عمومي و تخصصي براي مقابله كاهش آثار بلاياي طبيعي.

۷- تقويت نيروي انساني متخصص و گروههاي پژوهشي كارشناسي جهت مطالعه بليه هاي طبيعي در مسيرهاي اصولي و صحيح و با درك همه جانبه از كليه روابط علت و معلولي موجود.

بحران:

بحران رخدادي نابهنگام وگاه غيرقابل پيش بيني است كه شدت و ميزان آن از حد معمول بيشتر است. بحران بر دو گونه مي باشد: بحران طبيعي و بحران انسان ساخت.

بحرانها يا بلاياي طبيعي هر ساله خسارات عمده جاني و مالي فراواني به جوامع بشري وارد مي سازد؛ به طوري كه دهه ۹۰ ميلادي، از سوي سازمان ملل متحد و سازمان هواشناسي جهاني دهه كاهش بلاياي طبيعي اعلام و از تمامي ملل جهان براي دستيابي به اين هدف دعوت به همكاري شد.

اين فراخوان بين المللي اولين اقدام متمركز و جامع نهادهاي بين المللي در معرفي و آموزش انساني در تمامي ابعاد پژوهشي، برنامه ريزي و اجرايي در راستاي كاهش اثرات بليه هاي طبيعي بود.

اما تغيير شكل رفتارهاي كنوني كه تماماً معطوف به امداد و كمك رساني پس از وقوع حادثه مي باشد به پيشگيري قبل از وقوع بلايا كه خود مستلزم مديريت خاص و آموزش و تشريك مساعي همگاني است نياز دارد.

بنابراين در استراتژي كاهش اثرات بلاياي طبيعي تاكتيك يا راهكارها به سوي آگاه سازي عمومي و تأكيد بر امر اطلاع رساني به مردم در راستاي اقدامات پيشگيرانه قبل از وقوع حوادث نابهنجار تغيير كرده است و اين تغيير روش خود از اهداف اساسي برنامه كاهش اثرات بلاياي طبيعي در دودهه اخير بوده است. با اميد اينكه اين امر مقبوليت عام يافته و فراگير شود.

پژوهش: علي بديع نيا

منبع: کارگاه هواشناسی و پژوهشگاه لیزر و نانوتکنولوژی

آخرین زلزله های جهان

  مراقب باشيد، اغلب گسل‌هاي تهران فعالند

آيا با تجهيز تهران به دستگاه هشدار دهنده زلزله، مي‌توان پايتخت را از وقوع زلزله مطلع كرد؟ مي‌گويند تهران در انتظار زلزله‌اي بزرگ و مخوف به سر مي‌برد. چه زماني اين زلزله اتفاق خواهد افتاد؟ براي پاسخ به چنين پرسش‌هايي و اطلاع از اقدامات پيشگيرانه، خبرنگار ماهنامه <اقتصاد ايران> با دكتر مرتضي طالبيان، رييس گروه لرزه‌زمين‌ساخت سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات معدني ايران، گفت‌وگو كرده است كه در ادامه آمده است:

روی ادامه مطلب کلیک کنید!

به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس، يحيي رحيم صفوي امروز در سومين همايش بين‌المللي بهداشت درمان و مديريت بحران در حوادث غيرمترقبه در سالن همايشهاي رازي تهران، افزود: متأسفانه مسئله زلزله در زمان عادي مورد توجه جدي قرار نمي‌گيرد و پس از گذشت مدتي از يك حادثه، مانند زلزله بم مسئله را فراموش مي‌كنيم در حالي كه بايد به طور مستمر آمادگي خود را براي پيشگيري و كنترل زلزله تقويت كنيم.
وي ادامه داد:: كشور ما جزء 10 كشور حادثه خيز دنياست و 90درصد كشور در خطر انواع حوادث غيرمترقبه قرار دارد به طوري كه از مجموع 40 نوع حادثه غيرمترقبه 31 نوع آن در كشور ما اتفاق مي‌افتد، از نظر ميزان خسارات نيز جزء 6 كشور اول دنيا هستيم و بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه 5 منطقه تهران، تبريز، خراسان، كرمان و فارس مهمترين مناطقي هستند كه در خطر زلزله قرار دارند.
فرمانده سپاه پاسداران اضافه كرد: خوشبختانه مسئله مهم فرماندهي مديريت بحران در كشور با تشكيل ستاد عالي مديريت بحران به رياست معاون اول رئيس جمهوري حل شده است و همه نيروهاي كشوري و لشكري تابع اين ستاد هستند.
وي اضافه كرد: بحرانها به طور كلي به سه دسته بحرانهاي محلي، منطقه‌اي و ملي تقسيم مي‌شوند به عنوان مثال زلزله بم كه بر اثر آن طي چند ثانيه يك سوم مردم شهر از بين رفت، يك بحران ملي بود.
وي گفت: در زلزله بم همه زيرساختهاي ارتباطي از بين رفت و فقط يك خط تلفن تيپ يك سپاه كه خارج از مجموعه مخابرات بود سالم مانده بود و همين يك خط تلفن بود كه توانست خبر وقوع اين حادثه را مخابره كند.
رحيم صفوي افزود: زلزله بم تجربه تلخي بود كه ارائه خدمات امداد و نجات در آن منطقه بسيار سخت بود به طوري كه گردانهاي اعزامي ما بيش از 48 ساعت نمي توانستند از نظر روحي و جسمي داوم بياورند.
فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامي همچنين در بخش ديگري از سخنان خود به تبيين و تعريف مديريت بحران و ويژگي‌هاي آن، انواع و دامنه بحرانها، ساختار مديريت بحران و نقش سپاه پاسداران در مديريت بحران پرداخت.

منبع: خبرگزاری فارس

توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی

با توصیه‌های قبلی آموختید که چگونه محیط مدرسه را از لحاظ نکات ایمنی مقاوم کنید و چگونه هنگام وقوع زلزله جان خود و دیگران را در امان نگه دارید. اکنون می آموزید که پس از وقوع زلزله برای کمک به خود و دیگران چه کارهایی باید انجام دهید:

• در صورت احساس بوی گاز از زدن کلیدهای برق و یا روشن کردن وسایل برقی و گازی اکیداً خودداری کنید. زیرا ممکن است تولید جرقه کند و گاز ناشی از لوله‌های شکسته شده را مشتعل سازد

• در صورت وقوع آتش سوزی با شکستن شیشه روی زنگ خطر مأموران آتش نشانی را خبر کنید

• از تلفن (مگر در مواقع اضطراری) استفاده نکنید

• از مناطق سست ساختمان که فروریخته است و همچنین از مناطق خطرزای ساختمان دور شوید

• برای کسب آخرین اطلاعات و دستورالعمل های ضروری از رادیو استفاده کنید

• چون احتمال لرزش های بعدی وجود دارد در صورت امکان تا لحظاتی پس از لرزه اصلی در جای امن خود باقی بمانید و سعی نکنید از آن محل خارج شوید

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در مراکز اداری

بعد از وقوع زلزله اگر در اداره هستید با یادآوری یکسری دستورات ایمنی و با یاری آنها می توانید در نجات جان خود و همکارانتان همت کنید.

• در صورت احساس بوی گاز از زدن کلیدهای برق و یا روشن کردن وسایل برقی و گازی اکیداً خودداری کنید. زیرا ممکن است تولید جرقه کند و گاز ناشی از لوله‌های شکسته شده را مشتعل سازد

• در صورت وقوع آتش سوزی با شکستن شیشه روی زنگ خطر، ماموران آتش نشانی را خبر کنید

• از تلفن (مگر در مواقع اضطراری) استفاده نکنید

• از کشیدن سیگار خودداری کنید

• از مناطق سست ساختمان که فروریخته است و همچنین از مناطق خطرزای ساختمان دور شوید

• برای کسب آخرین اطلاعات و دستورالعمل های ضروری از رادیو استفاده کنید

• چون احتمال لرزش های بعدی وجود دارد در صورت امکان تا لحظاتی پس از لرزه اصلی در جای امن خود باقی بمانید و سعی نکنید از آن محل خارج شوید.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در منزل

اگر بعد از وقوع زلزله در منزل هستید و نیاز به کمک داشته باشید. ممکن است تا رسیدن نیروهای امدادی زمان بگذرد بنابراین با رعایت یکسری توصیه‌ها می توانید جان خود و بستگانتان را حفظ کنید.

اقدامتی که نباید انجام دهید:

• کلیدهای برق را روشن نکنید و اگر بوی گاز احساس کردید از کبریت و فندک و دستگاههای با شعله باز استفاده نکنید

• سیم های برق افتاده و یا وسایلی که در تماس با آنها هستند را لمس نکنید

• از تلفن مگر در موارد اضطراری استفاده نکنید

• از خوردن مواد غذایی روباز مجاور شیشه‌های شکسته خودداری کنید

• در خانه آشپزی نکنید و در محیط بیرون، از منقل های ذغالی استفاده کنید

• برای بازدید بیرون نروید، خیابان را برای رفت و آمد وسایل نقلیه باز نگه دارید

• کسانی را که آسیب های جدی دیده اند را حرکت ندهید مگر این که مکان آنها ناامن باشد و یا وضعیت آنها خیلی خطرناک باشد.

اقداماتی که باید انجام دهید:

• خودتان را برای پسلرزه‌ها آماده کنید

• زخمی ها را برای دادن کمکهای اولیه چک کنید

• خطرات آتش سوزی را چک کنید

• اگر بوی گاز احساس کردید، شیر اصلی گاز را ببندید

• وسایل الکتریکی و برق کشی ساختمان را بازدید و فیوز برق را خاموش کنید

• لوله‌های آب را بازبینی کنید، اگر شکسته شده باشد و یا آب نشت کند شیر اصلی آب را ببندید

• لوله‌های فاضلاب را چک کنید، اگر شکسته شده باشد از منبع آب توالت استفاده نکنید

• ساختمان را از نظر خرابی بازرسی کنید، اگر به نظر خطرناک می رسد آنجا را ترک کنید

• از آسانسور استفاده نکنید

• اگر امکان دارد به دیگران کمک کنید

• کفش و لباس ایمنی بپوشید، بعد از یک زلزله شدید ممکن است خرده شیشه‌های زیادی در اطراف پخش شده باشد

• از رادیو ترانزیستوری و یا رادیو اتومبیل برای گرفتن اطلاعات استفاده کنید

• درهایی را که بسته شده اند را باز کنید.قفسه ظروف را با احتیاط باز کنید و مواظب افتادن اشیاء باشید

• به درخواستهای کمک مأمورین انتظامی، آتش نشانی و هلال احمر و سایر سازمانها پاسخ مثبت بدهید

• با مسئولین امدادرسانی همکاری صمیمانه ای داشته باشید

• از سلامت همه افراد خانواده اطمینان حاصل کنید و در صورت نیاز با رعایت موارد ایمنی به یاری آنها بشتابید.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله برای چند مکان عمومی

در این قسمت به شما می آموزیم چنانچه در اماکن عمومی باشید، چگونه خود را در برابر خطرات ناشی از زلزله ایمن سازید.

در محیط باز:

• اگر در پیاده روی نزدیک ساختمان هستید در زیر چهارچوب درها، درهای مغازه‌ها و یا ساختمانها پناه بگیرید و خود را از اشیایی مانند آجر، سنگ نما، شیشه و تزیینات ساختمان که امکان ریخته شدن دارند محفوظ نگه دارید

• در فضای باز، دور از بالکن‌های ساختمانها، درختان، دیوارهای شکسته و وسایل در حال سقوط و ویترین شیشه‌ای مغازه‌ها پناه بگیرید

• در خیابانها از ساختمانهای بلند، پلهای روگذر، سیم های فشار قوی و تیرهای چراغ برق دوری کنید

• در خیابانها و کوچه‌های باریک نزدیک دیوار خارجی یک ساختمان ترجیحاً یک طبقه بنشینید و دستها را روی سر و گردن خود قرار دهید.

درون اتومبیل:

• در هنگام وقوع زلزله اگر در حال رانندگی هستید، اتومبیل خود را متوقف کنید

• مواظب باشید محل امن شما به دور از درختان، زیرپلهای عابر و سواره رو، تیرهای چراغ برق و سیم های برق قوی و ساختمانهای بلند باشد

• درون اتومبیل بمانید و به صورت نشسته سرتان را به طرف پایین خم کرده و با دستها از سرتان محافظت کنید

• رادیو اتومبیل را برای گرفتن اطلاعات باز نگه دارید و تا اتمام زلزله در اتومبیل باقی بمانید.

در فروشگاه:

• از هجوم به درهای خروجی دوری کنید

• به دور از اجناس قابل سقوط در جای امنی نشسته و با دستها از سرتان محافظت کنید

• زیر سر در فروشگاهها و یا نزدیک ویترین شیشه‌های مغازه‌ها پناه نگیرید.

در سینما:

• در هنگام زلزله در اماکن عمومی مانند سالن سینما، تأتر و ورزش، هجوم جمعیت به طرف درهای خروجی می تواند خطر آفرین باشد. بنابراین محل امنی برای پناهگیری بیابید

• در صورت عدم امکان در صندلی خود بمانید. سر خود را به داخل زانوها برده و با دستها از آن محافظت کنید.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی

اگر در هنگام وقوع زلزله در مدرسه و یا مرکز آموزش هستید، با حفظ خونسردی و به کارگیری توصیه‌های ایمنی بهترین و مناسبترین عکس العمل را در اسرع وقت انجام بدهید.

• قبل از هر چیز آرامش خود را حفظ کنید، ترس و وحشت، سرعت عمل و صحت رفتار شما را کاهش می دهد.پس با اعتماد به نفس به سرعت نکات ایمنی را انجام دهید. دیگران را نیز دعوت به آرامش و انجام ان نکات کنید؛

• به محض احساس وقوع زلزله، در صورت امکان، اگر ساختمانی یک طبقه است و تزدیک در خروجی هستید، سریعاً از آن خارج شوید و به فضای باز بروید؛

• اگر هنگام وقوع زلزله در ساختمان چند طبقه هستید سعی نکنید با استفاده از پله و آسانسور خود را به خارج از آن برسانید؛

• در کلاس مدرسه از آنجایی که همه افراد نمی توانند در یک زمان و باهم از درهای خروجی بیرون روند. حتی هجوم به طرف درها می توانند خود عامل آسیب رساندن افراد به یکدیگر باشد؛

• محل امنی در داخل ساختمان انتخاب کرده و تا پایان لرزه‌ها در آنجا پناه بگیرید و بنابراین برای انتخاب نقاط امن از دستورالعملهای زیر پیروی کنید:

• از کنار وسایلی که امکان سقوط و یا پرتاب دارند دور شوید؛

• زیر میز محل مناسبی برای پناهگیری است. در کلاس مدرسه زیر میز تحریر خود پناه ببرید و با دست پایه‌های میز را محکم بگیرید و از افتادن آن جلوگیری کنید و چنانچه حرکت کرد با آن حرکت کنید؛

• میان چهارچوب محکم در، جای مناسبی برای پناه گرفتن است. چهارچوب در را با یک دست محکم گرفته و با دست دیگر مراقب بسته شدن در باشید. اگر به میز یا چهارچوب در دسترسی ندارید و در جایی مانند راهرو هستید از اجسام قابل سقوط دور شوید.به کنار دیورای بروید و به آن بچسبید و یا رو به دیوار نشسته، سر را به طرف زانوها خم نموده و آن را با بازوها بپوشانید کف دستها را در پشت سر به هم قلاب کنید؛

• اگر در کتابخانه آزمایشگاه و کارگاه هستید، در صورت عدم امکان خروج به علت ازدحام جلوی در از قفسه‌ها دور شوید و سرپناهی بیابید؛

• چنانچه هنگام وقوع زلزله در پله‌ها بودید به طرف بالا  یا پایین ندوید، بنشینید و با دستها از سر و گردن خود محافظت کنید؛

• اگر در حیاط مدرسه هستید از ساختمان، دیوار، تیرکهای زمین بازی و سبد بسکتبال فاصله بگیرید.

• قبل از هر چیز آرامش خود را حفظ کنید، ترس و وحشت، سرعت عمل و صحت رفتار شما را کاهش می دهد.پس با اعتماد به نفس به سرعت نکات ایمنی را انجام دهید. دیگران را نیز دعوت به آرامش و انجام آن نکات کنید

• به محض احساس وقوع زلزله، در صورت امکان، اگر در طبقه همکف و به در خروجی نزدیک هستید، سریع خارج شوید و به فضای باز بروید

• اگر هنگام وقوع زلزله امکان خروج از ساختمان وجود ندارد در جایی امن پناهگیری کنید و سعی نکنید با استفاده از پله و آسانسور خود را به خارج از آن برسانید

• در کلاس مدرسه از آنجایی که همه افراد نمی توانند در یک زمان و باهم از درهای خروجی بیرون روند. حتی هجوم به طرف درها می توانند خود عامل آسیب رساندن افراد به یکدیگر باشد

• محل امنی در داخل ساختمان انتخاب کرده و تا پایان لرزه‌ها در آنجا پناه بگیرید و بنابراین برای انتخاب نقاط امن از دستورالعملهای زیر پیروی کنید:

  • از کنار وسایلی که امکان سقوط و یا پرتاب دارند دور شوید

  • زیر میز محل مناسبی برای پناهگیری است. در کلاس مدرسه زیر میز تحریر خود پناه ببرید و با دست پایه‌های میز را محکم بگیرید و از افتادن آن جلوگیری کنید و چنانچه حرکت کرد با آن حرکت کنید

  • میان چهارچوب محکم در، جای مناسبی برای پناه گرفتن است. به این طریق که به در تکیه داده و با دستها چهارچوب در را محکم بگیرید. اگر به میز یا چهارچوب در دسترسی ندارید و در جایی مانند راهرو هستید از اجسام قابل سقوط دور شوید.به کنار دیواری بروید و به آن بچسبید و یا رو به دیوار نشسته، سر را به طرف زانوها خم نموده و آن را با بازوها بپوشانید کف دستها را در پشت سر به هم قلاب کنید

  • اگر در کتابخانه آزمایشگاه و کارگاه هستید، در صورت عدم امکان خروج به علت ازدحام جلوی در از قفسه‌ها دور شوید و سرپناهی بیابید

  • چنانچه هنگام وقوع زلزله در پله‌ها بودید به طرف بالا یا پایین ندوید، بنشینید و با دستها از سر و گردن خود محافظت کنید

  • اگر در حیاط مدرسه هستید از ساختمان، دیوار، تیرکهای زمین بازی و سبد بسکتبال فاصله بگیرید.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در مراکز اداری

هنگام وقوع زلزله اگر در اداره هستید با رعایت یکسری دستورات ایمنی می توانید در نجات جان خود و همکارانتان همت کنید. به کارکنان آموزش داده شود که در این مواقع:

• اعتماد به نفس داشته باشند و آرامش خود را حفظ کنند

• از پنجره‌ها و یا فایل هایی که در جای خود محکم نیستند، دور شوند

• از وسایل برقی که احتمال حرکت، افتادن، یا پرتاب آنها وجود دارد فاصله بگیرند

• از وسایل قابل اشتعال و خطرناک دور شوند

• به سمت درهای خروجی عمومی هجوم نبرند

• از پلکان و آسانسور استفاده نکنند

• با سرعت در جاهای امن ساختمان مانند: چهارچوب در، گوشه دیوار و زیرمیز کار خود پناه بگیرند.

پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی

با در نظر گرفتن میزان آسیب‌پذیری، تعداد و پراکندگی دانش آموزان در سراسر کشور اگر زلزله شدیدی در ساعات آموزشی مدارس رخ دهد و برای رویارویی ب این پدیده آمادگی نیز وجود نداشته باشد تلفات جانی فراوانی به دنبال خواهد داشت. بنابراین آموزش توصیه‌های ایمنی برای آمادگی در برابر خطرات ناشی از زلزله به دانش آموزان کشور امری ضروری است.
 
الف - ایمن سازی محیط:

• پنجره و درهای شیشه ای بزرگ باید توسط چسب به صورت ضربدر یا در صورت امکان با سلفونهای چسبی به نوعی تقویت گردند تا بعد از شکشته شدن به اطراف پرت نشوند

• گاهی اوقات گذشته از سقوط آوار، خرابی قفل درها باعث می شود تا افراد در قسمتهایی از ساختمان زندانی شوند، بنابراین باید قفل تمام درهای خروجی، دستشویی ها، اتاقها و ... بررسی شوند و نقص آنها رفع شود. یا در صورت لزوم تعویض گردند

• خطر سقوط و پرتاب بسیاری از اجسام و وسایل را باید با تغییر مکان و یا محکم کردن آنها در جای خود از بین برد. وسایل سنگین و آویزان (مانند: چراغ آویز، تابلو، تخته سیاه، یخچال، آبگرمکن و ...) را به دیوار محکم کرد. در صورت امکان و حتی المقدور بهتر است محل نشستن افراد، زیر و یا نزدیک این وسایل نباشد. اشیاء سنگین، شکستنی و قابل سقوط روی کمد، قفسه‌ها و طاقچه‌ها را بردارید و به مکان نزدیک سطح زمین منتقل کنید

• موادی را که زود آتش می گیرند از نزدیکی بخاری، آبگرمکن و سایر وسایل نفتی و یا گازی دور کنید

• وسایل داخل کلاس ها و راهروها طوری قرار گیرند که مزاحم حرکت نشوند و جابجایی آنها هنگام وقوع زلزله راه خروجی را نبندند

• راههای خروجی، پله‌های عادی و اضطراری از موانع خالی باشد

• سیم کشی های برق و یا لوله کشی های گاز و آب، کلید و شیرهای اصلی آنها بررسی و نقایص احتمالی توسط متخصصین و والدین با تجربه در این امور برطرف شود، تا احتمال قطع آب و بروز خطر آتش سوزی که معمولاً بعد از زلزله رخ می دهد، از بین برود

• مواد شیمیایی که احتمالاً سمی و یا قابل احتراق هستند به داخل قفسه‌های دردار انتقال داده شود؛ ظروف شیشه ای مخصوص نگهداری این مواد با ظروف پلاستیکی و نشکن تعویض شود

• در صورت امکان توصیه می شود با قرار دادن میله یا نرده محافظ جلوی قفسه‌های کتابخانه از سقوط کتابها هنگام وقوع زلزله جلوگیری کنید.

ب – دانش آموزان باید:

• نقشه مدرسه خود را بدانند و در آن، اماکن و راههای خروجی و محل قرارگیری شیرهای اصلی آب و گاز و کنتور برق را مشخص کنند

• از محل قرارگیری جعبه کمکهای اولیه و کپسول اطفاء حریق و زنگهای خطر آگاهی داشته باشند تا در صورت لزوم از آنها استفاده کنند

• طرز استفاده از کپسول اطفاء حریق و انجام عملیات امدادرسانی و کمکهای اولیه ر تا حد امکان بدانند

• امکان وقوع حوادث ناشی از زلزله را در کلاس درس از بین ببرند. برای مثال: فاصله محل نشستن ( میز و نیمکت) خود را با پنجره‌ها و درهای شیشه ای حفظ کنند

• بیاموزند که چگونه جریان برق را قطع و شیرهای آب و گاز و نظایر آن را از محل اصلی ببندند.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله در مراکز اداری

کسب آمادگی برای یک زمینلرزه در ساختمانهای اداری به دو شکل امکان پذیر خواهد بود:

1.  ایمن ساز ی وسایل داخل ساختمان با استفاده از ابزار و امکانات مناسب

2.  آمادگی افراد و ساکنین ساختمان برای انجام عملکرد صحیح در زمان، هنگام و بعد از زمینلرزه با رعایت و بکار بستن توصیه‌های ایمنی در محیط کارتان می توانید خود و همکارانتان را در برابر وقوع زلزله احتمالی ایمن کنید.

محیط اداری:

• ساختمانهای اداری قدیمی، فاقد مقاومت لازم در برابر وقوع یک زمینلرزه شدید هستند که در این خصوص باید جهت مقاوم سازی آنها با متخصصین و مسئولین مشورت و تاکید شود

• در اتاقها باید قطعات تزیینی سقف یا شبکه سازی ها مورد بازبینی قرار گیرند تا اطمینان حاصل شود که امن نصب شده اند

• لیستی از کلیه شماره تلفن های ضروری مانند:آتش نشانی، هلال احمر، بیمارستانها و درمانگاهها تهیه شود. بخصوص آنهایی که به محل کار شما (ساختمان اداری) نزدیک هستند

• در اتاق ها لامپ های مهتابی که بر روی سقف قرار دارند باید در جای خود محکم شده باشند و در صورت لزوم به وسیله دو سیم در دو طرف آنها مهار شوند

• کلیه دارایی ها و اموال اداره برای برآورد خسارتهای احتمالی پس از وقوع زلزله تهیه شود

• اصولاً آزمایشگاه محل نگهداری مواد قابل اشتعال و خطرناک است، حتماً باید مواد آزمایشگاهی خطرناک و قابل اشتعال در ظروف نشکن یا پلاستیکی قرار داده شده و در قفسه‌های دردار نگهداری شود

• پارتیشن ها در جای خود به وسیله بست های فلزی محکم شوند

• با همکاری کارکنان واحدهای مختلف، ماشین های اداری بزرگ و سنگین مانند کامپیوترها، چاپ و تکثیر، که امکان دارد هنگام زلزله جابجا شده و یا منجر به بسته شدن درها و راههای خروجی گردد به وسیله بست های فلزی یا تسمه‌های محکم مهار شوند

• با همکاری کارکنان، کمدها و فایل ها و کتابخانه‌ها به کمک بست های مناسب به دیوار محکم شوند

• بایگانی و انبار از اماکنی هستند که به علت وجود وسایل قابل اشتعال، پس از وقوع یک زلزله شدید و آتش سوزی احتمالی در معرض خطر قرار دارند. بنابراین باید سعی شود که لوازم آتش زا، مانند: نفت و گاز از وسایل قابل اشتعال: مانند کاغذ، کیسه‌های گونی و نایلونی، کارتون ها و جعبه‌ها و ...دور نگه داشته شوند و حداکثر اقدامات ایمنی در برابر آتش سوزی در این اماکن رعایت شده و سعی شود این اماکن به وسایل اطفاء حریق مجهز شوند

• از کارکنان خواسته شود از قرار دادن میزهای کار در کنار پنجره‌های شیشه ای، زیر لوسترها و آویزها خودداری کنند

• در داخل ساختمان کانل های کولر و هواکش باید به طریق مناسبی در جای خود محکم شده باشند تا احتمال پرتاب شدن آنها وجود نداشته باشد

• با نظارت و هماهنگی کلیه واحدهای مختلف مواد خطرناک و قابل اشتعال در خارج از ساختمانهای اداری نگهداری شوند

• با همکاری یکدیگر وسایلی را که در اثر حرکت امکان تولید جرقه و آتش سوزی دارند، مانند بخاری را مهار نمایید

• از اسامی کلیه کارکنان در تمام طبقات و اتاقها لیستی تهیه شود

• اطلاع کلیه کارکنان یک سازمان از محل کنتور آب، برق و گاز، تا در صورت لزوم بتوانند با سرعت جریان آنها را قطع کنند

• آموزشهای لازم در زمینه کمکهای اولیه به کمک جمعیت هلال احمر

• ترغیب کارکنان برای شناسایی کامل ساختمان و بخصوص مناطق خطرناک و راههای اضطراری

• آموزش کارکنان برای استفاده از کپسولهای آتش نشانی در مواقع لوزم و نحوه اطفاء حریق به وسیله آنها

• در زیر میزشان مکانی خاص برای مواقع خطر را داشته باشند

• آموزش کلیه کارکنان هر واحد در مورد تهیه جعبه لوازم ضروری زمان زلزله، قرار دادن آنها در مکانهای قابل دسترسی و مشخص شده.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله درمنزل

 هر فردی به عنوان سرپرست و یا عضوی از خانواده می تواند با فراگیری توصیه‌های ایمنی و عمل به آنها جان خود و اطرافیان را در برابر خطرات ناشی از زلزله حفظ کند.
 
الف - ایمن سازی محیط منزل:

• خانه خود را از نظر آسیب‌پذیری زلزله بررسی کنید

• آتش سوزی ناشی از وقوع زلزله می تواند از لوله‌های شکسته شده نفت و گاز و ... ایجاد شود. بنابراین آبگرمکن و دیگر وسایل نفت سوز و گاز سوز را توسط پیچ و مهره و سایر وسایل ممکن در جای خود محکم کنید

• در صورت امکان از اتصالات انعطاف پذیر استفاده کنید

• وسایل سنگین که هنگام زلزله امکان سقوط دارند از جمله کتابها و گلدانهای آویز و لوسترها را با وسایل ممکن در جای خود محکم کنید

• اشیاء بزرگ و سنگین را در قفسه‌های پایین تر قرار دهید و قفسه‌ها را با روش ایمنی به دیوارها محکم کنید

• اجسام سنگین و وسایل خانگی بلند مانند یخچال، کمد، کتابخانه از جمله اشیاء خطرناک به حساب می ایند. سعی کنید آنها را در جای خود استوار سازید. اگر قابل ایمنی شدن نیستند به یاد داشته باشید هنگام وقوع زلزله از آنها فاصله بگیرید

• شیروانیها و لوله‌های بخاری را بازرسی کنید و امکان سقوط آنها را در زمان وقوع زلزله از بین ببرید

• اشیایی که در قسمت خارجی ساختمان قرار دارند مانند کولر، گلدانهای پشت پنجره و ظروف مواد غدایی را بردارید و در جای مناسبی قرار دهید

• از ریختن مواد خطرناک مانند مواد شیمیایی، اسیدها و ضدعفونی کننده‌های قوی در ظروف شیشه ای خودداری کنید

• در خانه سازی یا تعمیر بناهای قدیمی از آیین نامه‌های ساختمانی به منظور کاهش خطرات زلزله پیروی کنید

• از خانه خود نقشه ای تهیه کنید که در آن اماکن امن، خطرناک، راههای خروجی و محل قرارگیری شیر اصلی آب و کنتور برق و گاز مشخص شده باشد

• کیف حاوی وسایل ضروری بعد از وقوع زلزله را در مکان امنی که دسترسی به آن در هنگام ضرورت آسان باشد قرار دهید و همه اعضای خانواده را از محل آن آگاه سازید.

ب – همه اعضای خانواده باید بیاموزند که:

• چگونه جریان برق را قطع و شیرهای آب و گاز و نظایر آن را از محل اصلی ببندند

• در حد امکان در یادگیری کمکهای اولیه بکوشند، زیرا پس از بروز یک زلزله شدید، محلهای درمانی و پزشکی مملو از جمعیت خواهند شد و در نتیجه، دسترسی به امکانات پزشکی بسیار مشکل خواهد بود

• هر چند گاه یکبار وقوع زلزله فرضی را در خانه خود صحنه سازی نمایند و به کمک همه اعضای خانواده روشهای ایمنی و پیشگیری در برابر زلزله را تمرین کنند

• امکان وقوع حوادث ناشی از زلزله را در خانه خود از بین ببرند. برای مثال محل خواب خود را دور از پنجره‌ها قرار دهند و راههای خروجی و راهروها را بررسی کنند و وسایلی را که ممکن است بعد از یک زمینلرزه آنها را مسدود کند به جای دیگری انتقال دهند

• از محل خروجیهای اضطراری، زنگهای خطر و کپسولهای اطفاء حریق آگاهی داشته باشند تا هنگام لزوم بتوانند بی درنگ از آنها استفاده کنند

• از مهارتهای همسایگان خود اطلاع حاصل نمایند. ممکن است تا رسیدن امداد به شما چندین روز طول بکشد و بنابراین این مهم است که بتوانند به یکدیگر کمک بکنند

• هر چند گاه یکبار با افراد خانواده در مورد زلزله و دیگر مصایب طبیعی گفت و گو کنند و توصیه‌های لازم را به خاطر بسپارند.

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

آمادگی فردی:

در مورد آنچه که باید در هنگام وقوع زلزله انجام دهید فکر کنید، ممکن است هنگام وقوع زلزله در خانه، محل کار، سالن اجتماعات، تأتر، استادیوم، در حال دیدار دوستان، رانندگی و یا مشغول انجام دیگر فعالیتهای عادی خود باشید. برنامه ریزی و آمادگی شما باعث می شود که در هنگام وقوع حادثه خونسرد، ولی موثر رفتار کنید. نزدیکترین محلهای امدادرسانی نظیر درمانگاه. ایستگاه آتش نشانی و پلیس را شناسایی کنید. کیفی حاوی وسایل ضروری برای بعد از وقوع زلزله آماده کنید و آن را در محل امنی که دسترسی به آن در موقع لزوم راحت باشد قرار دهید. بعد از وقوع زلزله از مهمترین نیازها، خوردن، نکات بهداشتی، امدادرسانی و کمک به دیگران می باشد. برای این کارها وسایلی لازم است که شاید جمع آوری آنها پس از زلزله امکان نداشته باشد، پس بهتر است از قبل آنها را تهیه کنید و در بسته ای قرار دهید و در محل امنی بگذارید. با وجود این تجهیزات، شما می توانید بعد از وقوع زلزله تا رسیدن نیروهای امدادی به مدت 72 ساعت یا بیشتر در خانه، محیط کار و یا خودرو شخصی از خود و خانواده خویش محافظت کنید. مایحتاج ضروری را بر حسب تشخیص خود در خانه، محل کار و یا خودرو شخصی به صورت ذخیره و در دسترس داشته باشید.

وسایل ضروری:

• جعبه کمک های اولیه شامل باند و گاز استریل، مواد ضدعفونی کننده، پماد سوختگی و آنتی بیوتیک، اسپیرین، قیچی، قطره چشمی و داروهایی که با تجویز پزشک به طور منظم استفاده می کنید

• دفترچه ای حاوی شماره تلفن های ضروری و مراکز امدادی

• چراغ قوه با باطری یدک

• کپسول کوچک اطفاء حریق

• دستکش و کفش محکم

• وسایل بهداشت شخصی (حوله، صابون، خمیردندان و مسواک، پودر شوینده، دستمال کاغذی و ...)

• انبردست و آچار، بیل و کلنگ

• حداقل 4 لیتر آب را برای هر فرد در یک ظرف نشکن ذخیره کنید و هر چند وقت یکبار از نظر تازگی و بهداشتی بودن باید بررسی و تعویض شوند

• مواد غذایی فاسد نشدنی به تعداد افراد خانواده برای مدت 3 روز مانند غذای کنسرو شده، کمپوت، بیسکویت، مواد غذایی، آبنبات و ...

منبع: پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی

برای کسانی که در مناطق زلزله‌خیز زندگی می‌کنند، همیشه این سؤال مطرح بوده است که اگر زلزله رخ دهد چه بايد كنند. و سؤال دیگر آن‌ها این است که چه زمانی این زلزله اتفاق می‌افتد؟

از آنجا که دانشمندان تاکنون نتوانسته‌اند زمان وقوع زلزله را به طور دقیق پیش‌بینی کنند، مردم باید برنامه‌های آمادگی را برای زمان وقوع این پدیده فرا گیرند. برنامه‌ریزی و آمادگی برای زلزله تا حد زیادی خسارات فیزیکی و روانی ناشی از زلزله را کاهش می‌دهد. یکی از اهداف آموزش همگانی، ارتقاء سطح آگاهی مردم و آموزش آنان به منظور کاهش خطرات ناشی از زلزله است.

آشنايی اجمالی با زمين و علوم زمين و هم‌چنين، ضروری‌ترین اقدامات قبل، هنگام و پس از زلزله به تفصيل بيان شده است:

- درباره زمين‌لرزه

- توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله

• آمادگی فردی؛

• توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله در منزل؛

• توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله در مراکز اداری؛

• توصیه‌های ایمنی قبل از وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی.

- توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله

• توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در منزل؛

• توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در مراکز اداری

• توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی؛

• توصیه‌های ایمنی هنگام وقوع زلزله در سایر اماکن.

- توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله

• توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در منزل؛

• توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در مراکز اداری؛

• توصیه‌های ایمنی بعد از وقوع زلزله در مدارس و مراکز آموزشی.

منبع: پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی

بزرگترین زلزله های تاریخ

 قبل از قرن بیستم

• زلزله شانکسی (۱۵۵۶). مرگبارترین زلزله شناخته شده تاریخ در چین که تلفات آن ۸۳۰۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.

• زمین لرزه داور استریتس سال ۱۵۸۰ (۱۵۸۰).

• زلزله کاسکادیا(۱۷۰۰).

• زلزله های کامچاتکا (۱۷۳۷ و۱۹۵۲).

• زلزله لیسبون در سال ۱۷۵۵ /زلزله یسبون (۱۷۵۵).

• زلزله نیومادرید (۱۸۱۱) ویک زلزله دیگر (۱۸۱۲) که هر دو درشهر کوچک میسوری رخ دادند؛ این زلزله به عنوان قوی ترین زلزله در آمریکای شمالی گزارش شده و مسیر رودخانه می سی سی پی را موقتا تغییر داد.

• زمین لرزه فورت تجون (۱۸۵۷). بزرگی آن بیش از ۸ درجه ریشتر تخمین زده شده واز آن به‌عنوان قوی ترین زلزله تاریخ کالیفرنیای جنوبی یاد می شود.

• زلزله لون ولی (۱۸۷۲). لرزه شناسان می گویند که شاید قوی تری زلزله ای باشد که در کالیفرنیا اندازه گیری شده و بزرگی آن ۱/۸ درجه در مقیاس ریشتر تخمین زده شده است.

• زمین لرزه چارلستون (۱۸۸۶). بزرگ‌ترین زلزله درجنوب شرقی ایالات متحده که ۱۰۰ نفرراکشت .

• زمین لرزه آسام در سال ۱۸۹۷ (۱۸۹۷). یک زلزله بزرگ با اندازه بیش از ۸ ریشتر که همه ساختمان ها را ویران کرد.

قرن بیستم

• زلزله سانفرانسیسکو در سال ۱۹۰۶/زلزله سانفرانسیسکو (۱۹۰۶). بین ۷/۷ و۳/۸ ریشتر بود و تقریبا ۳۰۰۰نفر را کشته و۴۰۰میلیون دلار خسارت به بار آورد؛ ویرانگرترین زلزله تاریخ کالیفرنیا و ایالات متحده است .

• زمین لرزه گریت کانتو (۱۹۲۳). این زلزله در جزیره هانشو در ژاپن رخ داد و بیش از ۱۴۰۰۰۰نفر را درتوکیو و اطراف آن کشت .

• زلزله ناپیر (۱۹۳۱). ۲۵۶ کشته.

• زلزله لانگ پیچ در سال ۱۹۳۳/

• زلزله آسام درسال ۱۹۵۰ (۱۹۵۰). زلزله به بزرگی ۶/۸ در]] آسام ]] هند.

• زلزله های کامچاتکا (۱۹۵۲ و۱۷۳۷).

• زمین لرزه گریت کرن کانتی (۱۹۵۲). این زمین لرزه دومین ریززلزله (tremor) قدرتمند تاریخ کالیفرنیای جنوبی است که مرکز اصلی آن در ۶۰ مایلی شمال لس آنجلس قرار داشت. خسارات عمده آن در بیکرزفیلد کالیفرنیا بود و لس آنجلس را نیز تکان داد .

• کویک لیک (۱۹۵۹). یک دریاچه را در مونتانای جنوبی در ایالات متحده ایجاد کرد.

• زلزله گریت چیلیان (۱۹۶۰). بزرگ‌ترین زلزله ای که تاکنون ثبت شده؛ بزرگی آن ۵/۹ درجه در مقیاس اندازه گشتاور می باشد وباعث ایجاد سونامی هایی در سراسر اقیانوس آرام شد .

• زمین لرزه جمعه خوب (۱۹۶۴). درآلاسکا رخ داد و سومین زلزله بزرگ ثبت شده به اندازه M 2/9 است و باعث ایجاد سونامی هایی در سراسر اقیانوس آرام شد .

• زمین لرزه آنکاش در سال ۱۹۷۰ (۱۹۷۰). باعث رانش زمین شدوشهر یوگای ، پرو را دفن کرد که منجر به کشته شدن بیش از ۴۰۰۰۰نفر گردید .

• زلزله سیلمار (۱۹۷۱) باعث آسیبهای زیاد و غیر منتظره در پل های بزرگ راه ها وباندهای هواپیما در سن فرناندو ولی شد، در نتیجه برای جلوگیری از ویرانی آزادراه ها در زلزله بعدی کالیفرنیا (۱۹۸۹) برای اولین بار به مقاوم سازی این ساختارها (با سرعت کم ) پرداختند.

• زلزله مانوگوا (۱۹۷۲) که بیش از ۱۰۰۰۰نفر را کشته و%۹۰از شهر را ویران کرد . این زلزله در نیمه شب ۲۳ دسامبر ۱۹۷۲ رخ داد.

• زمین لرزه فریول (۱۹۷۶) که در ۶ می بیش از ۲۰۰۰نفر را در شمال ایتالیا به کام مرگ فروبرد .

• زلزله تانگشان (۱۹۷۶) مخرب ترین زمین لرزه عصر جدید است .آمار رسمی تلفات آن ۲۵۵۰۰۰نفر اعلام شد اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که دویا سه برابر این تعداد دراین زلزله کشته شده اند.

• گواتمالا(۱۹۷۶). منجر به مرگ ۲۳۰۰۰ نفر مصدوم شدن ۷۷۰۰۰نفر وویرانی ۲۵۰۰۰ خانه شد .

• زلزله کوالینگا ،کالیفرنیا (۱۹۸۳). ۵/۶ درجه در مقیاس ریشتر در قسمتی از گسل سن آندریاس. شش نفر کشته شدند مرکز شهر گوالینگا ، کالیفرنیا ویران شد و میدان های نفتی دچار آتش سوزی شدند.

• زلزله بزرگ مکزیک (۱۹۸۵) بیش از ۶۵۰۰۰ نفر را به کام مرگ فروبرد (هرچند گمان می رود به دلیل ناپدید شدن مردم بیش از ۳۰۰۰۰ نفر کشته شده باشند ).

• زلزله ویتیرنروز (۱۹۸۷) .

• زلزله لینناکان /زلزله ارمنی (۱۹۸۸) .بیش از ۲۵۰۰۰ نفر کشته شدند.

• زمین لرزه لوماپریتا (۱۹۸۹) . به شدت سانتاکروز ،کالیفرنیا/ سانتاکروز ، سانفرانسیسکو واکلند ،کالیفرنیا درکالیفرنیا را تحت تاثیر قرار داد. به این زمین لرزه سری جهانی نیز می گویند. این زلزله درست در زمان برگزاری سری جهانی (مسابقات جهانی گلف) رخ داد. این زلزله لزوم بازسازی ساختهر جاده ها و پل ها را آشکار ساخت.

• زلزله لندرز ،کالیفرنیا (۱۹۹۲) خسارت های جدی در شهر کوچک یوکاولی ، کالیفرنیا به بار آورد ودر۱۰ایالت غربی ایالات متحده احساس شد . ۳ساعت بعد یک ریز زلزله به بزرگی ۴/۶ رخ داد و در سراسر کالیفرنیای جنوبی احساس شد .

• زلزله نورتریج در سال ۱۹۹۴/زلزله نورثریج ، کالیفرنیا (۱۹۹۴). خسارت های وارده معایب مقاومت لرزشی در ساختار ساختمان های کم ارتفاع جدید را نشان می داد.

• زلزله بزرگ هانشین (۱۹۹۵). بیش از ۶۴۰۰نفر را در کوبه و اطراف آن واقع در ژاپن قربانی گرفت .

• زلزله ایزمیت در سال ۱۹۹۹ درترکیه ، زلزله ایزمیت (۱۹۹۹ ) بیش از ۱۷۰۰۰ نفر را در شمال غربی ترکیه به کام مرگ فرستاد

• ]]هکتور ماین | زلزله هکتور ماین [[ (۱۹۹۹). یک زلزله ۱/۷ ریشتری که مرکز اصلی آن در ۳۰ مایلی شرق بارستوف ، کالیفرنیا قرار داشت و به طور گسترده در کالیفرنیا و نوادا احساس شد.

• زلزله Duzce (19999) .

• زلزله چی چی (۱۹۹۹)

• زلزله باکو در سال ۲۰۰۰/ زلزله باکو (۲۰۰۰).

قرن بیست ویکم

• زلزله گجرات در سال ۲۰۰۱/ زلزله گجرات (۲۰۰۱).

• زلزله دودلی درسال ۲۰۰۲ /زلزله دودلی (۲۰۰۲

• زلزله نیسکوالی (۲۰۰۱)

• زلزله بم ، ایران سال ۲۰۰۲ # / زلزله بم (۲۰۰۳). بیش از ۴۰۰۰۰نفر گشته گزارش شدند.

• زلزله پارک فیلد / زلزله پارک فیلد ،کالیفرنیا (۲۰۰۴). این زلزله بزرگ نبود (۶درجه ) اما پیش بینی شده ترین ومجهزترین زمین لرزه ای بود که تا کنون ثبت شده واحتمالاً نگرشی را ایجاد می کند که می تواند برای پیش بینی زلزله های آینده درجاهای دیگر با گسل های لغزشی – ضربه ای مشابه مفید باشد.

• زلزله چوتسودرسال ۲۰۰۴/ زلزله چوتسو (۲۰۰۴) .

• زلزله اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴/ زلزله اقیانوس هند.(۲۰۰۴). یکی از بزرگ‌ترین زلزله هایی است که درتاریخ ثبت شده و مقدار گشتاوری آن ۱/۹ تا۳/۹ است . مرکز اصلی آن در سواحل جزیره سوماترا در اندونزی بود ؛ این زمین لرزه عظیم باعث به وجود آمدن مجموعه ای از سونامی های غول پیکر شد که سواحل چند کشور را در نوردید و ۲۲۹۰۰۰نفررا به کام مرگ فرستادند. از این زلزله به عنوان یکی از بدترین بلایای طبیعی سیاره زمین یاد می شود.

• زلزله سال ۲۰۰۵ در سوماتران /زلزله سوماتران (۲۰۰۵).

• زلزله فاکووکا در سال ۲۰۰۵/ زلزله فاکووکا (۲۰۰۵).

• زلزله سال ۲۰۰۵ کشمیر /زلزله کشمیر (۲۰۰۵). بیش از ۷۹۰۰۰ نفر کشته شدند . عده بیشتری در خطر زمستان کشمیر قرار داشتند. – نیاز به بهنگام سازی دارد .

• زلزله دریاچه تانگانیا (۲۰۰۵).

• زلزله جاوه در ماه می سال ۲۰۰۶/ (۲۰۰۶).

• زلزله جاوه در جولای ۲۰۰۶/ زلزله ۷/۷ درجه ای جاوه در جولای ۲۰۰۶ که باعث فعال شدن سونامی شد . (۲۰۰۶).

• زلزله ۳/۶ درجه ای جاوه در جولای ۲۰۰۶ (۲۰۰۶).

• زلزله ۶/۶ درجه ای سلبس در جولای ۲۰۰۶(۲۰۰۶).

• زلزله ۹/۵ درجه ای میکواکان در آگوست ۲۰۰۶ (۲۰۰۶).

• زلزله ۶درجه ای خلیج مکزیکو درسپتامبر ۲۰۰۶(۲۰۰۶).

 منبع: مجله اینترنتی زیلان

  علایم و بررسی زمین لرزه

 هنگام ملاحظه مصائب، آسیب ها و تلفات بسیاری که زلزله ها باعث شده اند، بسیار طبیعی است که از خود بپرسیم ایا می توان از این وقایع اجتناب کرد و طبیعتاً اگر بتوانیم پیش از وقوع چنین فجایعی در مورد آنها هشدار بدهیم، زندگی های بسیاری نجات خواهند یافت.

هنگام ملاحظه مصائب، آسیب ها و تلفات بسیاری که زلزله ها باعث شده اند، بسیار طبیعی است که از خود بپرسیم آیا می توان از این وقایع اجتناب کرد و طبیعتاً اگر بتوانیم پیش از وقوع چنین فجایعی در مورد آنها هشدار بدهیم، زندگی های بسیاری نجات خواهند یافت... اما آیا می توان زمین لرزه ها را پیش بینی کرد؟

از لحاظ نظری کاملاً واضح است که اگر پارامترهای دخیل در تنش های پوسته زمین را بدانیم باید بتوانیم زلزله ها را پیش بینی کنیم. عقیده عمومی در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ این بود که با بررسی دقیق سابقه حرکات گسل ها، الگوهایی قابل پیش بینی به دست خواهند آمد. علاوه بر این تصور می شد که الگوهای غیرعادی کوتاه مدت رفتار حرکات گسل ها پیش از زمین لرزه قابل پیش بینی هستند و لذا می توان ساعت ها و روزها پیش از وقوع زمین لرزه به مردم اطلاع داد تا نواحی خطرنک را تخلیه کنند. اما امروز کاملاً روشن شده است که پیش بینی وقوع زمین لرزه بسیار پیچیده تر از آن است که در ابتدا تصور می شد. امروزه می دانیم که زلزله ها چه از لحاظ زمانی و چه از لحاظ مکانی گه گاهی و پرکنده هستند. به جای تلاش کردن برای پیش بینی اینکه چه هنگامی شهرهای ما ویران خواهند شد، باید بر اطمینان یافتن از سالم ماندن آنها هنگام بروز زلزله متمرکز شد.یکی از موانع عمده در پیش بینی دقیق زلزله این است که گسل ها جدا از هم عمل نمی کنند. هنگامی که در یک گسل شکست رخ می دهد، تنش حاصل می تواند به گسل دیگری منتقل شود و این امر ادامه می یابد. تغییر کشش درون پوسته زمین الگوهایی با تغییر تدریجی دارد که دانشمندان اطلاع دقیقی از آن ندارند.با این حال تلاش ها برای پیش بینی زلزله ها همچنان از راه های مختلف ادامه پیدا کرده است. این تلاش ها در ۲۰ سال گذشته عمدتاً در سه حوزه زیر متمرکز بوده است:

 ۱- فرضیه پیش بینی درازمدت

 در این حوزه دانشمندان از روش ها و رویکردهایی استفاده می کنند تا زمان تقریبی وقوع زمین لرزه ها را در آینده درازمدت تخمین بزنند. هیچ کدام از این روش ها نمی توانند لحظه دقیق زمانی یا شدت دقیق زلزله را معین کنند، اما می توانند تقریبی از آنها به دست دهند. بنابراین اطلاعات مفیدی در اختیار خواهد بود که احتیاط های لازم در مواردی مانند مقاوم سازی ساختار بناها انجام شود. برای مثال اگر به مهندسان گفته شود که ساختمان یا پلی را که طراحی می کنند باید بتواند ضربه ای حدکثر ۵/۰ گرم در ۵۰ سال آینده تحمل کند، آنها ساختمان را طوری طراحی می کنند که این خصوصیت را دارا باشد. در پیش بینی درازمدت زلزله چند مسئله مورد بررسی قرار می گیرد.

 الف_ فاصله بازگشت:

 این فاصله به ما می گوید زلزله ها با چه تناوبی در یک گسل معین رخ می دهند، و حدکثر حرکات زمین که احتمال دارد در یک ناحیه معین و در یک دوره معین زمانی ایجاد کنند چقدر است. این فاصله با کسب کردن اطلاعات از چند منبع متفاوت به دست می آید: سوابق تاریخی زلزله ها، شواهد زمین شناختی (اثراتی که زلزله ها به جای می گذارند) و شواهد زمین سنجی (میزان کششی که در صخره ها به وجود می آید). براساس این فرضیه که زلزله های بزرگ در فواصل دوره های مشابه زمانی رخ می دهند، داده های حاصل از منابع بالا می توانند احتمال زلزله های آینده را پیش بینی کنند. با این حال دقت این پیش بینی درازمدت براساس فواصل بازگشت کاملاً محدود است زیرا وقایع درون یک گسل ممکن است به خاطر به وجود آمدن نیروهای جدید از دوره ای به دوره ای دیگر تفاوت کند.

 ب_ پیگیری تغییر شکل های زمین:

یک راه دیگر پیش بینی زلزله ها اندازه گیری میزان جابه جایی زمین در طول یک گسل است. براساس همین روش «هری اف راید»، یک زلزله شناس کالیفرنیایی توانست پیش بینی کند که شوک بعدی در گسل سنت آندریاس در کالیفرنیا حدود یکصد سال پس از زلزله بزرگ حاصل از این گسل در سال ۱۹۰۶ به وجود می آید. اندازه گیری هایی که پیش از این زلزله انجام شده بود نشان داده بود که زمین به طور متوسط 65/0متر در هر ده سال تحت کشش و جابه جایی قرار می گیرد. راید خاطرنشان کرد از آنجا که حدکثر جابه جایی در طول این گسل در زلزله ۱۹۰۶، 5/۶ متر بوده است بنابراین احتمالاً نتیجه یک قرن تجمع کشش در زمین است، زلزله ای با شدت مشابه زلزله ۱۹۰۶ در این گسل حدوداً ۱۰۰ سال بعد رخ می دهد.

امروزه ماهواره ها می توانند با فراهم آوری اطلاعات موقعیت دقیق (GPS) به زلزله شناسان امکان دهند میزان دقیق تغییر شکل پوسته زمین و محل دقیق آن را تعیین کنند. اندازه گیری های مکرر می تواند نشان دهد که آیا گسل در حال لغزش هست یا نه. بنابراین سرعت جابه جایی و میزان کشش در هر ناحیه گسل را می توان شناسایی کرد و پیش بینی های بهتری را انجام داد.

 ج _ فرضیه شکاف لرزه ای:

 فرض اصلی در این مورد این است که زلزله های بزرگ گرایش دارند که هر بار در مکان مشابهی رخ دهند، اگر نمودار همه زلزله های بزرگ روی حد مرزهای صفحات زمین را داشته باشید، متوجه می شوید که آنها قطعات جداگانه مجاوری از یک حد مرز پر می کنند. شکاف لرزه ای (Seisemic gap) قطعه ای است که در آن برای مدتی طولانی زلزله ای رخ نداده است اما سابقه تاریخی یک زمین لرزه در آن ناحیه در گذشته وجود دارد.

 ۲ _ یافتن گسل های جدید:

 یافتن گسل های جدید علاوه بر گسل های از قبل فعال، می تواند به دانشمندان در پیش بینی بروز بالقوه زلزله ها در مکان های غیر منتظره کمک کند. شواهد متعددی در یک منطقه می تواند به وجود گسل هایی دلالت کند که برای مدت های بسیاری در زمان های اخیر حرکت نکرده اند از جمله:

 این گسل ها در چشم انداز منطقه برجستگی های مستقیم طولانی ای تشکیل می دهند که می توانند توپوگرافی محلی و زهکشی طبیعی را تغییر دهند. بنابراین آنها زمین هایی اعوجاج یافته و دریاچه و حوضچه هایی تشکیل شده از انحنای زمین به سمت پایین به جای می گذارند. آنها می توانند محل ظهور چشمه ها باشند و به خاطر زهکشی طبیعی اغلب در طول مسیرشان از پوشش گیاهی انبوهی پوشیده شده اند.

 گسل ها را می توان به وسیله بررسی های انعکاس امواج شناسایی کرد، که از طریق ثبت امواج انعکاس یافته که یک شوک انفجاری از حد مرزهای لایه های پوسته زمین انجام می شود.

 صخره های موجود در طول خطوط گسل گاه به گاه به علت زلزله ها متلاشی می شوند. همه یخچال ها و نهرها در طول شکاف های حاصل به راه می افتند و ممکن است دره های بزرگی در طول یک گسل پوسته زمین به وجود آید.

 ۳- علائم زلزله قریب الوقوع:

 انواع بسیار متفاوتی از فعالیت های کوتاه مدت، که طول آنها از چند روز تا چندسال تغییر می کند، قبل از زلزله های بزرگ ذکر شده اند. زلزله شناسان به دنبال الگوهای منظم در چنین پیش درآمدهای کوتاه مدتی هستند.از یک طرف امواج ضربه ای پیشینی (foreshocks)، مجموعه ای از لرزه های خفیف یا دوره های بدون لرزه پیش از زلزله های بزرگ گزارش شده اند، گرچه آنها لزوماً همیشه رخ نمی دهند. رفتارهای غیرعادی حیوانات نیز که به عنوان پیش بینی کننده زلزله  ذکر شده است همیشگی نیست.از طرف دیگر تنش فوق العاده صخره ها که درشرف جابه جایی هستند باعث گرم شدن، تغییر شکل و انبساط آنها پیش از زلزله می شود و بنابراین شماری از تغییرات در پوسته زمین پیش از زلزله رخ می دهد و دانشمندان از وسایل گوناگونی برای اندازه گیری و ثبت این تغییرات استفاده می کنند؛ هر چند که هیچ کدام از این موارد نیز پیش بینی کننده قطعی و دقیق زلزله نیستند. از جمله این تغییرات اینها هستند:

گاهی زمین ممکن است در حد چند میلی متر یا سانتی متر پیش از زلزله انحنا پیدا کند. انحنا سنج هایی (Tilt meter) که در سوراخ های عمیق و با دقت حفر شده قرار داشته باشند، می توانند این پدیده را کشف کنند.

  تغییراتی در سرعت امواج لرزه ای در صخره های تحت تنش قرار گرفته نزدیک به گسل یافت شده است. شکاف های ذره بینی در صخره تحت تنش قرار گرفته نسبت به جهتی که تنش بر آنها وارد می شود به هم می پیوندند و این امر می تواند بر چگونگی عبور لرزه های خفیف از میان آنها تاثیر بگذارد.

گاز رادون ممکن است از این شکاف های ریز تازه به وجود آمده در یک صخره تحت فشار ساطع شود. آبی که به درون صخره نفوذ می کند مواد شیمیایی از جمله رادون را از صخره جذب می کند و در نتیجه محتوای شیمیایی چنین موادی در آب چاه های منطقه افزایش می یابد.

جریان یافتن آب های زیرزمینی به درون شکاف های صخره ها ممکن است باعث کاهش سطح سفره آب زیرزمینی منطقه شود.

دربعضی از صخره های نزدیک به نقطه جابه جایی گسل ممکن است تغییر رسانایی الکتریکی ثبت شود.

 دماى آب چشمه ها و قنوات و چاهها کاهش و یا افزایش ناگهانى پیدا مى کند و از نظر طعم و مزه دچار تغییراتى محسوس مى گردد، همچنین در حجم و مقدار هم افزایش و یا کاهش را خواهیم داشت.

پیش از وقوع زلزله ادوارى شکافهایى در سنگها و پوسته زمین به وجود مى اید که همگى در جهت خاصى هستند و بعد از وقوع شکافهاى حاصل از زمین لرزه دقیقاً در امتداد شکافهاى قبل از وقوع آن امتداد مى یابد.

 درخصوص علائم غیرطبیعى همچون مشاهده شدن اشیاى نورانى در شبهاى قبل از زلزله نیز گزارشات زیادى دریافت شده این اشیاء در جهت جنوب حرکت کرده و به ناگهان به سمت شرق تغییر مسیر مى دهند.

حیوانات نیز در برابر زلزله از خود رفتارهاى خاصى بروز مى دهند این رفتارها در حیوانات اهلى همچون خر و الاغ و خرگوش فرار به سوى سربالایى مى باشد. آنان هیچ گاه به سمت سراشیبى حرکت نمى کنند و در ماهى ها مرگ گروهى و بى دلیل و در پرندگان اهلى همچون اردک و غاز که در مسیر تابش امواج ماوراء صوت قرارگرفته اند سوختگى در امحا و احشاى داخلى و مرگ گزارش شده است.

حیواناتى که در منزل نگهدارى مى شوند همچون سگها، به شدت پارس مى کنند و مضطرب مى گردند و گربه هاى خانگى با جمع کردن بدن به صورت گلوله و یا انداختن خود در داخل ظرفهاى گود همچون سطل آشغال رفلکس نشان مى دهند.

 علائم متصل و منتهى به آغاز زلزله:

 شاهدان زیادى پس از زلزله گفته اند که با صدایى عجیب روبرو شده اند، بله درست است. در ابتدا معمولاً صدایى نامتعارف شنیده مى گردد. در زلزله هاى بزرگ ابتدا صداى عجیبى همچون باد و حرکت درختان و برگها و سپس صداى ضعیف شیشه هاى منزل شنیده مى شود و به سرعت لرزش هاى اولیه که معمولاً با شدت بالا نیستند آغاز مى گردد و پس از آن موج اصلى با مدت زمان چندثانیه اى و پس از آن پس لرزه هایى با شدت پایین و سپس اتمام زلزله!

عزیزان من گاهى این چند لحظه، چند دقیقه و حتى همچون بم چند ساعت است. به صورتى که خود پیش لرزه ها را ما با زلزله اصلى اشتباه مى گیریم. بم در ساعات پایانى شب دوبار لرزیده بود اما عزیزان ما یا با بى توجهى به آن در منازل خود خوابیدند و یا چند ساعتى را که سرماى بیرون به آنها تحمل داده بود را در حیاط ها ماندند و به داخل بازگشته، خوابیدند!...

پس اول از همه اگر زلزله کوچکى را تجربه کردید فراموش نکنید که ممکن است موج اصلى در راه باشد مکان هاى امن خانه را که برایتان توضیح خواهم داد را براى استراحت در نظر بگیرید حتماً با هوشیارى بخوابید اگر امکان خوابیدن در حیاط را دارید به عنوان یک تفریح هم شده شبى را با عزیزانتان در حیاط بیدار بمانید البته توجه کنید که از آوار دیوارهاى حیاط و خود ساختمان ایمن باشید.

در بم جوانى آواره که چشمان قرمز او نشانه از دست دادن عزیزانش بود می گفت: تا صبح در ماشین خوابیدیم سردمان که شد به منزل بازگشتیم چون خوابم به هم خورده بود براى نماز صبح به حیاط رفتم تا وضو بگیرم که زلزله همه را با خود برد و من ماندم با وضو....!

منبع: پایگاه اطلاع رسانی زلزله